Wałbrzych. 40 lat od poświęcenia figurek św. Barbary

148
0

Dziś 4 grudnia, dzień patronki górników, Świętej Barbary. Ta święta z Nikomedii (dzisiejsza Turcja), zginęła z rąk swojego ojca Dioskura, ścięta mieczem ok. 305 r., za panowania cesarza Maksymiana  Galeriusza.

Nie zaparła się Chrystusa mimo obietnic, szantażu i tortur. Jej kult szerzył się w Kościele od czasu jej męczeńskiej śmierci. Już w Średniowieczu była czczona jako patronka dobrej śmierci, a  dzisiaj jest czczona jako orędowniczka ludzi narażonych na nagłą śmierć, pracujących w niebezpiecznych zawodach, tak jak w górnictwie czy artylerii. Zauważyć trzeba, że pierwszy kościół w Polsce pw. św. Barbary znajduje się w Borzygniewie z 1262 r., w naszej – świdnickiej – diecezji, w parafii Imbramowice, dekanacie żarowskim. Święta Barbara szczególnie jest znana w Polsce jako patronka górników. To do niej modlili się górnicy w cechowniach, gdzie były jej obrazy i figurki aż do II wojny światowej. W okresie PRL-u górnicy nie mogli jej czcić w kopalniach, a dzień ich święta, zwany Barbórką, komuniści, a wcześniej hitlerowcy, przerobili na Dzień Górnika, by odciąć się od tego co religijne, nadprzyrodzone.

Ten narzucony system dyskryminujący społeczeństwo, zmieniła SOLIDARNOŚĆ w 1980 r. Wałbrzyscy i noworudzcy górnicy, po pierwszym strajku górników w Polsce od 27 i 28 sierpnia w 1980 r. w kopalni Thorez, podjęli decyzje wprowadzenia figurki świętej Barbary do kopalni. Po otrzymaniu gipsowej figurki, która stała się matrycą, górnicy Zagłębia Dolnośląskiego zrzeszeni w NSZZ „Solidarność” sporządzili listę zakładów, które deklarowały udział. Były to:

– Kopalnia Węgla Kamiennego „Thorez” 2 figurki

– „Wałbrzych” 2 ‘’

– „Victoria” 3 ‘’

– „Nowa Ruda” 2 ‘’

– Górnicze Przedsiębiorstwo Transportowe „Transgór” 1 figurka

– Kamieniołomy Drogowe w Sobótce 1 ‘’

– Kopalnia Węgla Brunatnego Turoszów 1 ‘’

Na prośbę górników, 12 figurek św. Barbary, w czwartek 4 grudnia 1980 r. poświęcił ks. arcybiskup Henryk Gulbinowicz w kościele pw. Świętych Aniołów Stróżów w Wałbrzychu. Uroczysta Msza św. koncelebrowana o godz. 16-tej zgromadziła górników, delegacje w galowych mundurach, siedem pocztów sztandarów, licznych wiernych. Zaproszonego księdza arcybiskupa witały dzieci, następnie delegacja górników z trzech wałbrzyskich kopalń – Stanisław Wróbel, Antoni Pasztaleniec, Mieczysław Zgierski oraz ks. dziekan i proboszcz parafii, Adolf Iwanciów. Przed homilią odczytano list Ojca Świętego Jana Pawła II skierowany do górników na dzień św. Barbary. W procesji z darami delegacje ofiarowały m. in.: kwiaty, symboliczne lampki górnicze, czako z piórami i górniczą laskę. Na zakończenie uroczystości słowa podziękowania skierował w imieniu górników Idzi Gagatek, potem odśpiewano hymn „Boże coś Polskę”.

To była pierwsza taka Barbórka w historii górnictwa w czasie PRL-u.

Kolejnym etapem było wprowadzenie figurek do kopalń, ale w różnym czasie. Już w najbliższą niedzielę 7 grudnia intronizacja figurki miała miejsce w Nowej Rudzie na polu „Piast” i „Słupiec” oraz w Boguszowie- Gorcach w kopalni „Victoria” na szybie „Witold”.

Intronizacja figurek w kopalni „Thorez”, w obecności biskupa Tadeusza Rybaka, dokonała się 21 grudnia 1980 r. na szybie „Chwalibóg” i „Julia”. W roku następnym pracownicy Huty „Karol” w DPUG, którzy wytworzyli odlewy 12 figurek, również zadbali o siebie i stąd w dniu 6 grudnia 1981 r., tydzień przed wprowadzeniem stanu wojennego , jak się okazało, ks. abp Henryk Gulbinowicz poświęcił dwie figurki dla zakładu, późniejszego „Wamagu” Dolnego i Górnego. Ostatnia figurka znalazła się w Boguszowie – Gorcach w kopalni barytu, która znajduje się teraz przy kościele parafialnym pw. św. Trójcy.

W sumie było 15 identycznych figurek. Wszystkie odlane ze stopu aluminium, pomalowane, każda mierzyła 52 cm. Natomiast „figurka-matka’’, gipsowa, którą przechował i przekazał Henryk Kapłon 6 grudnia 2017 r., została wprowadzona do kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Wałbrzychu – 8 grudnia 2018 r. Dzisiaj wiemy, że 5 figurek zginęło w Wałbrzychu z szybów: Chwalibóg, Mieszko, Chrobry, Victoria oraz w Nowej Rudzie z pola Piast. Jedną figurkę zaginioną, anonimowo zwrócono w 2018 r., czyli brakuje czterech.

Po likwidacji kopalń węgla kamiennego na Dolnym Śląsku w latach 1990-2000, niektóre figurki przejęły parafie: pw. Św. Katarzyny (Nowa Ruda-Słupiec), Niepokalanego Poczęcia NMP (Boguszów-Gorce), Św. Trójcy (Boguszów-Gorce) oraz w Wałbrzychu:  Św. Rodziny, Św. Barbary, Św. Aniołów Stróżów, Niepokalanego Poczęcia NMP. Dwie figurki znajdują się w muzeach byłych kopalń w: Boguszowie – Gorcach, w Centrum Kulturalno – Kongresowym „Witold”, oraz w Wałbrzychu, na terenie byłej kopalni „Thorez” – dziś Wielokulturowy Park Stara Kopalnia. Figurka przeznaczona do Kopalni Węgla Brunatnego w Turoszowie dziś znajduje się w kościele filialnym pw. św. Barbary w Zielonce, w parafii w Starym Węglińcu.

Figura przeznaczona do kamieniołomów k. Sobótki, znajduje się, od początku do dzisiaj, w Kopalni Wiry w Wirkach (ongiś kopalnia magnezytu). Jedna z pięciu figurek zaginionych, ale oddana anonimowo, znajduje się w biurze NSZZ „Solidarność” w Wałbrzychu.

Każda figurka św. Barbary to ŚWIADEK wiary, pracy górników, Solidarności i naszej historii. W „Starej Kopalni” w Wałbrzychu, na placu, znajduje się kolumna – kapliczka z figurką Patronki Górników, figurką z roku 1980 r., którą Idzi Gagatek w imieniu wałbrzyskich górników umieścił przed cechownią. Przy tej kolumnie z figurką św. Barbary, na mosiężnej tablicy, którą umocował w 1985 r. Ryszard Mocek, znajduje się pionowy napis:

SZCZĘŚĆ BOŻE. ŚWIĘTA BARBARO PATRONKO GÓRNIKÓW MIEJ NAS W OPIECE

Tadeusz Faryś

kapelan Solidarności

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here