My też mamy swój park narodowy!

  • Napisany przez:

24 maja obchodzony jest w Europie Dzień Parków Narodowych, jako  rocznica utworzenia pierwszego parku narodowego w Europie  – Sarek w Szwecji w roku 1909.

Parki narodowe obejmują obszary całkowitej ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej, a na ich terenie, poza szczególnymi wyjątkami, zabroniona jest jakakolwiek działalność gospodarcza. Parki Narodowe obejmują obszary wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1.000 ha, na których ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Parki narodowe prowadzą także działalność edukacyjną i naukową.

Na świecie istnieje ponad 7000 Parków Narodowych, zajmujących łącznie ponad 1 mln km². Najstarszym Parkiem  na świecie jest Park Narodowy Yellowstone w Stanach Zjednoczonych, o powierzchni 8980 km².

Na terenie Sudetów Środkowych w części historycznej krainy Ziemia Kłodzka położony jest  Park Narodowy Gór Stołowych utworzony 16 września 1993 r. Góry Stołowe to część środkowo – sudeckiego pasma o długości 18 km i szerokości najwyżej 6 km. Głównym walorem nie są skarby przyrody ożywionej, lecz formy skalne. Park, jako drugi na Dolnym Śląsku i w Sudetach (po Karkonoskim), powołano ostatecznie w 1993r. Jak w całych Sudetach, dostęp do wszystkich ciekawych miejsc jest łatwy i niezbyt męczący. Główną atrakcją Gór Stołowych jest bajkowy krajobraz, będący efektem geologicznej przeszłości regionu. Piaskowcowe baszty, urwiska, rzeźby skalne grzyby, labirynty, szczeliny punkty widokowe  – to pierwsze skojarzenia, jakie przychodzą na myśl, gdy mowa o tej krainie.

Pod względem szaty roślinnej Park Narodowy Gór Stołowych nie należy do obszarów szczególnie bogatych. Mimo wielowiekowej działalności człowieka i zmian w górskim eko-systemie, przetrwało tu kilka rzadkich reprezentantów królestwa roślin. Do najcenniejszych miejsc należą jedyne w Polsce stanowiska alpejskiej skalnicy zwodniczej, niedostępne dla turystów Wielkie Torfowiska Batorowskie z zespołami roślinności bagiennej (m.in. z sosną błotną, wełnianką, wrzoścem bagiennym, bagnem zwyczajnym czy bażyną czarną) oraz stanowiska świecącego mchu na Szczelińcu. Wyróżnikiem świata zwierzęcego Parku Narodowego Gór Stołowych są stada jeleni, powodujące w okresie zimowym znaczne szkody w uprawach leśnych. Sporo tu także saren i dzików. Drapieżników większych niż lisy, borsuki czy kuny nie ma, spotyka się za to łasice i gronostaje. Na łąkach, szczególnie w rejonie Pasterki, łatwo natknąć się na jadowitą żmiję zygzakowatą. Nad potokami, zwłaszcza w deszczowe dni, można wypatrzyć salamandrę plamistą. Na terenie parku narodowego występuje około 100 gatunków ptaków, w tym bardzo rzadkich, jak sokół pustułka ( z racji konieczności ochrony, ograniczono działalność wspinaczkową na Szczelińcu), kruk, puchacz, krogulec, jarząbek, słonka, a nawet bocian czarny.

Góry Stołowe to jedyne w Polsce góry o budowie płytowej z piaskowcowymi stoliwami – ostańcami, który oparły się milionom lat erozji. W okresie kredy, ponad 100 mln lat temu falowało tu morze, na którego dnie osadzały się warstwy piaskowców i margli. Cały ten blok wynurzył się i został wydźwignięty do wysokości przekraczającej miejscami 900 m n.p.m. podczas fałdowań alpejskich, które ukształtowały dzisiejsze oblicze Sudetów. Pozostałością najwyższego, najsilniej niszczonego stopnia warstw wydźwigniętych z jurajskiego morza są izolowane masywy z największymi atrakcjami Parku Narodowego Gór Stołowych: oba Szczelińce (Duży i Mały), Skalniak z Błędnymi Skałami oraz Narożnik z Białymi Skałami. Drugi, spłaszczony i najbardziej rozległy stopień ma podłoże częściowo zbudowane z margli, stąd liczne mokradła z najcenniejszym Wielkim Torfowiskiem Batorowskim. Sterczą tu gdzieniegdzie resztki piaskowcowej pokrywy w postaci skalnych grzybów (w części północno-wschodniej), dziwacznych figur i odosobnionych skałek nadających łąkom nad Łężycami oraz między Karłowem, a Pasterką wygląd porównywany niekiedy do sawanny. Stopień ten opada ku najniższej części Gór Stołowych malowniczymi urwiskami pełnymi wielkich maczug sięgających wysokości dziesięciu pięter, zbudowanych z piaskowców dolno kredowych.

Czy wiecie, że Góry Stołowe, u podnóża których leży ośrodek Pod Szczelińcem występowały w superprodukcjach amerykańskich? Były to np. takie filmy jak:

Opowieści z Narnii – Lew, czarownica i stara szafa i Opowieści z Narnii – Książę Kaspian. W Lwie, czarownicy i starej szafie widoczna jest charakterystyczna rzeźba Gór Stołowych oraz labirynt skalny. Zachwycił się bowiem tymi widokami – a szczególnie labiryntem Błędnych Skał – reżyser ,,Narnii” Andrew Adamson. Kazał dokładnie sfotografować te miejsca, a następnie na tej podstawie odtworzyć ich wygląd w studiu filmowym w Nowej Zelandii, gdzie powstała znaczna część zdjęć, także plenerowych.

W ,,Księciu Kaspianie” Góry Stołowe z lasami, a także szczelinami skalnymi, labiryntami i pojedynczymi skałkami o oryginalnych kształtach widoczne są chociażby w długiej scenie snu Łucji. W blasku słońca przebijającego się między drzewami Łucja przechodzi przez las, a po drodze rozstępują się przed nią brzozy. Scena ta powstała na polanie, tuż przy wylocie labiryntu skalnego.

red. – EM

źródło: książka – Polskie Parki Narodowe, wyd. Pascal

[ngg src=”galleries” ids=”509″ display=”basic_thumbnail”] 

     

Nasi partnerzy