Formalne podpisanie Deklaracji Konsensusu Genewskiego przez Argentynę odbyło się 10 sierpnia 2026 roku w Buenos Aires. W imieniu argentyńskiego rządu dokument podpisał minister spraw zagranicznych Pablo Quirno. W uroczystości uczestniczyła Bethany Kozma z amerykańskiego Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej. Od czerwca tego roku Stany Zjednoczone ponownie pełnią funkcję sekretariatu inicjatywy. 

Administracja USA przedstawiła wejście Argentyny jako kolejny krok w budowaniu międzynarodowej współpracy dotyczącej ochrony życia, zdrowia kobiet i polityki rodzinnej. Institute for Women’s Health informował po argentyńskiej decyzji o koalicji obejmującej już 42 państwa i około dwóch miliardów mieszkańców. 

Dla Javiera Mileia nie jest to ruch całkowicie zaskakujący. Prezydent Argentyny wielokrotnie zajmował stanowisko przeciwne aborcji. Przystąpienie do deklaracji ma jednak znaczenie większe niż kolejna wypowiedź polityka. Oznacza wpisanie Argentyny w międzynarodowy blok państw, który chce wspólnie występować w sprawach dotyczących ochrony życia, rodziny i polityki zdrowotnej.

Decyzja Buenos Aires jest również politycznym sygnałem dla Ameryki Łacińskiej, gdzie kwestie aborcji i praw reprodukcyjnych od lat są przedmiotem wyjątkowo ostrego sporu.

Deklaracja powstała podczas pierwszej prezydentury Donalda Trumpa. Jej początki sięgają 2020 roku, gdy Stany Zjednoczone, Brazylia, Egipt, Węgry, Indonezja i Uganda stworzyły inicjatywę mającą być alternatywą dla prób interpretowania pojęcia „zdrowia reprodukcyjnego” jako obejmującego międzynarodowe prawo do aborcji. To właśnie te sześć państw wskazywanych jest dziś przez amerykański Departament Zdrowia jako założyciele inicjatywy. 

Ceremonia podpisania odbyła się 22 października 2020 roku w formie zdalnej, w czasie pandemii COVID-19. Ze strony amerykańskiej przedsięwzięcie firmowali sekretarz stanu Mike Pompeo oraz sekretarz zdrowia Alex Azar. Do dokumentu przyłączyło się wówczas ponad 30 państw. Wśród pierwszych sygnatariuszy znalazła się także Polska, reprezentowana przez ministra spraw zagranicznych Zbigniewa Raua. 

Nazwa może sugerować kolejną wielką konwencję międzynarodową, ale Konsensus Genewski nie jest traktatem i nie tworzy nowego systemu zobowiązań prawnych. Jest deklaracją polityczną państw chcących wspólnie występować w obronie określonego rozumienia praw człowieka, rodziny i suwerenności państw. 

Obecny amerykański sekretariat określa cztery podstawowe cele Deklaracji Konsensusu Genewskiego. Pierwszym jest osiąganie rzeczywistych postępów w zakresie zdrowia i rozwoju kobiet. Drugim jest ochrona życia na wszystkich jego etapach. Trzecim – obrona rodziny jako podstawowej komórki społeczeństwa. Czwartym – ochrona suwerennego prawa każdego państwa do samodzielnego stanowienia własnego prawa i prowadzenia polityki w tych sprawach.

Najbardziej sporny politycznie element dotyczy oczywiście aborcji. Sygnatariusze odrzucają twierdzenie o istnieniu międzynarodowego prawa człowieka do aborcji. Deklaracja podkreśla również, że aborcja nie powinna być promowana jako metoda planowania rodziny, a regulacje dotyczące jej dopuszczalności należą do kompetencji poszczególnych państw. 

Dokument stał się jednym z symboli sporu prowadzonego na forum międzynarodowym. Zwolennicy deklaracji widzą w niej instrument obrony życia, rodziny i narodowej suwerenności. Organizacje popierające liberalizację przepisów aborcyjnych traktują ją natomiast jako element międzynarodowego ruchu antyaborcyjnego.

Polska znajdowała się w koalicji od początku. 22 października 2020 roku minister Zbigniew Rau, działając w imieniu rządu RP, oficjalnie zadeklarował polskie poparcie. MSZ podkreślało wówczas znaczenie ochrony życia, rodziny oraz prawa państw do samodzielnego stanowienia przepisów dotyczących aborcji. 

Sytuacja zmieniła się po zmianie władzy w Warszawie. W kwietniu 2025 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło, w odpowiedzi na wniosek Instytutu Ordo Iuris, że Rzeczpospolita Polska wycofała poparcie dla Deklaracji Konsensusu Genewskiego. Informację przekazano w piśmie datowanym na 9 kwietnia 2025 roku.

Nie była to więc wyłącznie zmiana praktyki polskiej dyplomacji czy przemilczenie wcześniejszej deklaracji. Polska przestała należeć do politycznej koalicji skupionej wokół Konsensusu Genewskiego. Potwierdza to aktualna lista jej państw członkowskich. Znajdują się na niej m.in. Węgry, Stany Zjednoczone, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Indonezja, Kenia czy Paragwaj. Polski na tej liście nie ma. 

Co znamienne, decyzja Warszawy nastąpiła niemal równolegle z ruchem Stanów Zjednoczonych w przeciwnym kierunku. Joe Biden wycofał USA z inicjatywy w styczniu 2021 roku. Po powrocie Donalda Trumpa do Białego Domu Amerykanie ponownie przystąpili do deklaracji w styczniu 2025 roku, a w czerwcu 2026 roku przejęli jej sekretariat od Węgier.

Wejście Argentyny pokazuje, że Konsensus Genewski nie pozostał jedynie pamiątką po pierwszej administracji Donalda Trumpa. Inicjatywa przetrwała zmianę władzy w Waszyngtonie, okres amerykańskiego wycofania oraz polityczne zmiany w innych krajach. Teraz ponownie nabiera znaczenia.

Szczególnie interesująco wygląda zmiana geografii koalicji. W Europie jednym z jej najbardziej konsekwentnych uczestników pozostają Węgry, podczas gdy Polska, która w 2020 roku znalazła się wśród pierwszych sygnatariuszy, jest dziś poza inicjatywą. Tymczasem do koalicji wchodzi Argentyna, jedno z najważniejszych państw Ameryki Łacińskiej.

To także znak szerszej zmiany w światowej polityce. Spór o ochronę życia nie mieści się w granicach pojedynczych państw. Toczy się równolegle w parlamentach, sądach, ONZ, organizacjach międzynarodowych i dyplomacji. Środowiska i państwa traktujące dostęp do aborcji jako element praw reprodukcyjnych od dawna prowadzą działania ponad granicami. Konsensus Genewski jest próbą budowania po drugiej stronie podobnej zdolności do współpracy.

Argentyna właśnie zdecydowała, po której stronie tego międzynarodowego sporu chce stanąć. Polska pięć lat wcześniej znalazła się wśród pionierów inicjatywy. Dziś już do niej nie należy.

wAkcji24.pl | Wiara | OJK | Źródło: DoRzeczy.pl | Papież Leon XIV i Prezydent Argentyny Javier Milei Fot. Argentina.gob.ar | 18.08.2026