Salve Regina, Mater Misericordiae!

  • Napisany przez:

W ostatnich tygodniach życie parafii św. Jerzego w Dzierżoniowie zdominowały przygotowania do koronacji wizerunku Matki Boskiej Dzierżoniowskiej – Matki Miłosierdzia. 13 września br. papież Franciszek pobłogosławił korony dla Maryi i Dzieciątka, które uroczyście nałożył biskup świdnicki, ks. Ignacy Dec, w dniu 1 października o godz. 12.00. Koronacja fresku nie jest wydarzeniem codziennym. W Polsce są tylko dwa takie wizerunki, ale tylko dzierżoniowska Matka Boża będzie równocześnie przystrojona w ozdobną szatę. Jest to również dla parafian i mieszkańców miasta wydarzenie o znaczeniu duchowym. Oto, po latach zapomnienia, wielowiekowy kult Matki Miłosierdzia, odzyskuje dawny wymiar. Matka Dzierżoniowska czuwa nad miastem już od ponad 500 lat i zawsze czczona była jako Królowa – Matka Miłosierdzia.

Historia fresku

Fresk Matki Boskiej Dzierżoniowskiej – Matki Miłosierdzia, został odkryty w początkach 2008 r., podczas prac konserwatorskich w kościele św. Jerzego. Wizerunek prezentuje wysokie walory artystyczne, a jego cechy stylowe wskazują na to, że powstał w okresie późnego średniowiecza.

Najświętsza Panienka promienieje jasnością – ma jasne włosy opadające w długich splotach na ramiona i plecy, ubrana jest w karminowo-niebieską suknię i błękitny płaszcz. Włosy przytrzymuje jej ozdobny diadem, zwieńczony nad czołem kwiatem. Na rękach trzyma Dzieciątko o równie jasnych włosach, ubrane w purpurową tunikę. Dzieciątko o wyjątkowo poważnych, zupełnie niedziecięcych rysach twarzy, opiera głowę na dłoni w geście kojarzonym z wizerunkami Chrystusa Frasobliwego, drugą rączką chwyta za palec Matki, uciekając się do Jej opieki i wsparcia. Scena ta wyraża zapowiedź przyszłej Męki, o czym świadczy dodatkowo układ dłoni Madonny – skrzyżowane na piersi w geście Matki Bolesnej.

Czas powstania wizerunku i jego historia w pierwszych wiekach istnienia pozostają zagadką. Źródła podają rok 1306 i wspominają jako fundatora anonimowego komtura maltańskiego. Bardziej prawdopodobne jest, że malowidło powstało w roku 1506, a jego fundatorem był komtur Wilhelm Beyer, który zmarł w Dzierżoniowie w 1507 r. i spoczął przed ołtarzem Salve Regina.

Wizerunek Madonny z Dzieciątkiem był otaczany kultem. Postacie Maryi i Dzieciątka były ozdobione nimbami i prawdopodobnie koronami, o czym świadczy pierwotne wezwanie ołtarza: Salve Regina. Liczne otwory po gwoździach wskazują, że do wizerunku przybijane były wota: korale, pierścienie i inne. W 1510 r. biskup Jan Turzo zezwolił na powstanie przy kościele św. Jerzego Bractwa Chrystusa i Najświętszej Maryi Panny, a w 1526 r. mieszkanka Dzierżoniowa, Margarethe Schleißer zapisała kościołowi pewną kwotę pieniędzy, z której odsetki przeznaczono na odśpiewywanie w dni powszednie hymnu Salve Regina.

W początkach XVIII w. kult Matki Miłosierdzia został wznowiony po okresie reformacji, a sam wizerunek obudowany barokowym retabulum. Niewyjaśniona pozostaje dotąd kwestia ukrycia fresku, prawdopodobnie miało to miejsce w latach 50. XX w. W 1973 r. fresk ostatecznie przysłonił obraz Najświętszego Serca Jezusowego.

Wizerunek Madonny z Dzieciątkiem został uroczyście odsłonięty i poświęcony 9 grudnia 2008 r. przez ks. bp. Ignacego Deca. Otrzymał wezwanie nawiązujące do pierwotnego oraz słów hymnu Salve Regina, Mater Misericordiae: „Matka Boska Dzierżoniowska – Matka Miłosierdzia”. Malowidło i jego otoczenie zostały poddane pracom konserwatorskim. Obecną oprawę fresku wraz z koronami przygotowała pracownia artystyczna Mariusza Drapikowskiego.

Symbolika sukni i koron

Szaty dla świętych wizerunków, podobnie jak prawosławne ikony, są pisane językiem znaków i symboli. Kościół na Soborze Konstantynopolitańskim IV w IX w. stwierdził, że to co Ewangelia przekazuje poprzez słowo, ikona wyraża barwą.

Suknia Matki Bożej wykonana została z jaspisu cesarskiego. Kolor niebieski jest kolorem Maryi i symbolizuje Jej wiarę, mądrość, czystość i posłuszeństwo. Na wysokości serca umieszczono złożony symbol: kotwicę z sercem, krzyżem i literami PX. Kotwica to symbol nadziei, krzyż jest znakiem Zbawienia, litery PX to początek imienia Chrystus w języku greckim, ale też skrót łacińskiego słowa „pax”, czyli pokój. Na lamówce płaszcza umieszczono symboliczny elektrokardiogram, który symbolizuje żywe serce narodu. Tunika Dzieciątka wykonana została z koralowca o barwie karminu. Kolor ten symbolizuje Odkupienie, obmycie ludzkości z grzechu we krwi Baranka. To również symbol miłości i miłosierdzia.

Korony Maryi i Dzieciątka, wykonane ze złota i wysadzane kamieniami szlachetnymi, umieszczono na nimbach z przezroczystego bursztynu. W koronach Matki Bożej znajduje się pięć serc symbolizujących miłosierdzie i miłość macierzyńską. Koronę Chrystusa wieńczą trzy kule symbolizujące trzy cnoty boskie: wiarę, nadzieję i miłość.

Błogosławieństwo koron przez papieża Franciszka

Do tradycji Kościoła należy poświęcenie przez papieży koron, którymi przyozdabia się święte wizerunki.  13 września br., w dniu liturgicznego wspomnienia Najświętszego Imienia Maryi, delegacja parafii św. Jerzego, której przewodził proboszcz, ks. Józef Błauciak, uczestniczyła w audiencji generalnej na placu św. Piotra w Rzymie. Korony i nimby zaprezentowane zostały na kopii fresku w rozmiarze 1:1. Nowe, obowiązujące obecnie w Watykanie, procedury, wzbudziły nieco niepokoju, ponieważ już na wstępie dzierżoniowska Matka Boża została „zatrzymana” przez ochronę. Na koniec audiencji papież Franciszek osobiście przybył do sektora, w którym przebywała nasza delegacja i dokonał błogosławieństwa koron.

Warsztaty liturgiczno-muzyczne

Koronacja Matki Boskiej Dzierżoniowskiej stała się także okazją do zorganizowania warsztatów liturgiczno-muzycznych. Mógł w nich uczestniczyć każdy, kto śpiewem chciał oddać hołd Bogu i Najświętszej Maryi Pannie. Temat przewodni warsztatów brzmiał „Maryja – Matka Miłosierdzia”. Chór i orkiestra, prowadzone przez znanych i cenionych polskich kompozytorów muzyki liturgicznej – Huberta Kowalskiego i Piotra Pałkę – wykonał podczas uroczystości „Salve Regina”, utwór śpiewany już w XVI w. ku czci dzierżoniowskiej Bogurodzicy.

Ewa Chabros

 

Nasi partnerzy