Gdy Parlament Europejski przedłużał 9 lipca 2026 roku przepisy Chat Control 1.0, mało kto łączył tę decyzję z konfesjonałem. A powinien. Spór, który od dekady toczy się wokół „spowiedzi na odległość”, okazuje się bowiem nie kłótnią o wygodę wiernych ani o technofobię duchownych, lecz o dokładnie to samo dobro, którego Bruksela właśnie postanowiła nie chronić: o poufność tego, co człowiek powierza w najgłębszym zaufaniu. Dwie pozornie odległe sprawy — unijne prawo o skanowaniu czatów i kościelny upór przy tradycyjnej spowiedzi — okazują się jedną i tą samą debatą o granicy prywatności.

Punktem wyjścia jest decyzja sprzed kilku dni. Jak pisze Jerzy Mosoń, Szef Działu Gospodarka i Świat Agencji Informacyjej:

„Parlament Europejski przedłużył 9 lipca 2026 roku obowiązywanie przepisów Chat Control 1.0, które pozwalają dostawcom usług internetowych na skanowanie niezaszyfrowanych, prywatnych wiadomości.”

— Jerzy Mosoń, Bruksela zrywa z tajemnicą korespondencji

Formalnie chodzi o wyłapywanie materiałów związanych z wykorzystywaniem seksualnym dzieci — cel, z którym nikt rozsądny nie dyskutuje. W praktyce jednak powstaje mechanizm, który autor nazywa wprost „wytrychem do inwigilacji zupełnie niezwiązanej z celem legislatorów”. I nie jest to koniec drogi, bo za rogiem czeka rozwiązanie znacznie dalej idące:

„Chodzi o Chat Control 2.0, który nie tyle dawałby możliwość, a nakładałby obowiązek skanowania wiadomości i zdjęć obywateli Unii Europejskiej przez wszystkie platformy. (…) to wprowadzenie masowej inwigilacji bez nakazu sądowego.”

— Jerzy Mosoń

Warto zatrzymać się nad tym, jakie kanały Jerzy Mosoń wymienia z nazwy: Messenger, WhatsApp, Signal. To dokładnie te same komunikatory, przez które jeszcze niedawno część wiernych chciała się spowiadać — i przez które robiłaby to dziś, gdyby Kościół uległ presji.

Nacisk był realny, a wybuchł z pełną siłą w czasie pandemii Covid-19, gdy zamknięto świątynie, a lęk przed zakażeniem sięgał zenitu. Domagano się „telespowiedzi” w mediach, na forach i w publicystyce. Reprezentatywny jest głos publicysty Michała Skorupki z serwisu WP Tech, który przekonywał, że „telefoniczne czy internetowe połączenie z kapłanem nie łamie (…) pięciu warunków dobrej spowiedzi”, i proponował, by parafie uruchamiały telefoniczne „infolinie spowiednicze” z dyżurującymi księżmi — na wzór linii kryzysowych. Argument brzmiał humanitarnie: bezpieczeństwo seniorów i osób z grup ryzyka, anonimowość, realny kontakt duszpasterski mimo dystansu.

Pojawiały się też inicjatywy oddolne. We Wrocławiu Centrum Nowej Ewangelizacji „Don Bosco” uruchomiło w marcu 2020 roku „Jesus Call Center” — telefon, pod którym można było między innymi umówić się na sakrament (choć w tym akurat przypadku spowiedź odbywała się ostatecznie osobiście, z zachowaniem reżimu sanitarnego). Sama gorączka tamtych tygodni dobrze pokazuje, jak silna była pokusa przeniesienia konfesjonału do sieci. Gdyby Kościół tej pokusie wtedy uległ, dziś miliony najbardziej intymnych wyznań płynęłyby przez serwery Microsoftu, Google’a czy Mety — czyli właśnie tam, gdzie Bruksela chce zaglądać.

Odpowiedź hierarchii była w tej sprawie zaskakująco jednoznaczna i konsekwentna. Rzecznik Episkopatu Polski ks. Paweł Rytel-Andrianik już 28 marca 2020 roku przypomniał, powołując się na nauczanie Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu, że w przestrzeni wirtualnej „nie ma sakramentów”, a spowiedź „możliwa jest wyłącznie poprzez indywidualny i bezpośredni kontakt z kapłanem”. Watykańska Penitencjaria Apostolska w nocie z 20 marca 2020 roku potwierdziła, że spowiedź indywidualna pozostaje „zwyczajnym sposobem celebrowania tego sakramentu”, a biskupów zobowiązała do troski o „zachowanie sekretu spowiedzi oraz potrzebnej dyskrecji”. Rozgrzeszenie zbiorcze dopuszczono jedynie w sytuacji bezpośredniego niebezpieczeństwa śmierci.

Rok wcześniej, 21 czerwca 2019 roku, papież Franciszek zatwierdził notę Penitencjarii Apostolskiej — podpisaną przez kard. Mauro Piacenzę i ks. prał. Krzysztofa Nykiela — poświęconą wprost nienaruszalności tajemnicy spowiedzi. Dokument stwierdza, że pieczęć sakramentalna „nigdy i z żadnego powodu nie może zostać naruszona”, bo wypływa „z samej natury sakramentu” i z prawa Bożego. Ostrzega przy tym przed współczesną kulturą medialną, która „zdaje się dążyć do zastąpienia rzeczywistości przez manipulowanie jej rozumieniem”. Kościół już wtedy widział to, co dziś potwierdza legislacja z Brukseli: każdy pośrednik — operator, platforma, serwer — jest potencjalnym miejscem wycieku.

I tu obie sprawy się spotykają. Spowiedź nie jest zwykłą wiadomością — to wyznanie najbardziej wstydliwych, najczęściej obciążających win, składane pod bezwzględną gwarancją tajemnicy. Sakrament, w którym penitent mówi o rzeczach mogących go pogrążyć, wymaga kanału absolutnie szczelnego. Tymczasem Chat Control — najpierw jako uprawnienie, potem jako obowiązek skanowania — z definicji taki kanał rozszczelnia.

Co więcej, poprawka Parlamentu Europejskiego wyłączająca komunikację szyfrowaną end-to-end niczego tu nie ratuje: sens skanowania polega właśnie na czytaniu treści, zanim zostanie ona zaszyfrowana i zabezpieczona. Gdyby więc Kościół poszedł kiedyś za głosem entuzjastów „spowiedzi na telefon”, sakrament pokuty stałby się dziś jednym z tych „prywatnych rozmów”, które unijne prawo pozwala — a wkrótce nakaże — przeglądać. Upór hierarchii, przez lata wyśmiewany jako zacofanie, okazuje się zdrowo rozumianą ochroną prywatności penitenta, wyprzedzającą o dekadę całą debatę o cyfrowej inwigilacji.

Jerzy Mosoń kończy swój tekst chłodnym podsumowaniem losu prywatności Europejczyków: „śruba dokręcona”. Jedyne miejsce, w którym ta śruba niczego nie dosięga, pozostaje zdumiewająco analogowe — ciemna skrzynia konfesjonału, w której nie ma serwera, logu ani kopii zapasowej, a jedyny „zapis” rozmowy znika w chwili, gdy padają słowa rozgrzeszenia. Nie da się go zeskanować, przechwycić ani wezwać do wydania organom.

W świecie, który skanuje wszystko, Kościół — zapraszając wiernych z powrotem do konfesjonału, a nie na Messengera — po prostu miał i wciąż ma rację. Tam, gdzie Bruksela dokręca śrubę, on jako jedyny zostawił furtkę, przez którą nie przejdzie żaden algorytm.

wAkcji24.pl | Wiara | KNN |  Źródło: Agencja Informacyjna | Ilustracja: Gemini | 13.07.2026