Nie istnieje w Polsce ogólnokrajowy publiczny rejestr liczby egzorcyzmów ani oficjalny, cykliczny raport liczący egzorcystów. Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego (ISKK) publikuje wiele danych o życiu Kościoła, ale nie prowadzi dostępnego publicznie zestawienia tej posługi. Oznacza to, że skala znana jest głównie z wypowiedzi i informacji cząstkowych – diecezjalnych i medialnych.

Już w 2012 r. media katolickie relacjonowały, że w Polsce liczba egzorcystów wzrosła w ciągu 15 lat „z czterech do stu dwudziestu”. W 2019 r. – media pisały o „ponad 150” kapłanach pełniących tę funkcję. W 2021 r. jeden z polskojęzycznych portali podkreślał, że w każdej diecezji jest co najmniej jeden mianowany egzorcysta. 

Powody są złożone. Część egzorcystów i duszpasterzy wskazuje na renesans praktyk okultystycznych, intensywną obecność treści „magiczno-demonicznych” w kulturze masowej oraz kryzys duchowy, który bywa mylony z „niewinną rozrywką”. Popyt na tzw. „usługi duchowe” rzeczywiście rośnie nie tylko w sferze deklaracji, ale i w pieniądzu – w Polsce wartość rynku ezoterycznego (zupełnie marginalnego jeszcze w latach 80-tych ubiegłego wieku) była w 2018 r. szacowana na ok. 2 mld zł rocznie, w latach 2022–2024 już na 2–3 mld zł. W 2025 r. media coraz częściej wskazują już na ok. 3 mld zł; choć to estymacje, pokazują kierunek wzrostowy napędzany cyfryzacją usług (telefon, czat, live’y), social mediami i „astro-influencerami”. 

Jednocześnie badania opinii publicznej potwierdzają szeroką bazę popytu: według CBOS (raport 2018) istotna część Polaków deklaruje wiarę w horoskopy oraz doświadczenie korzystania z usług wróżek – co przekłada się na realny rynek, zwłaszcza że ezoteryka wchodzi w kanały online i subskrypcje. Ceny potwierdzają komercjalizację: za sesję tarota znane “wróżki” potrafią liczyć nawet 400 zł za godzinę, a w ogłoszeniach spotyka się stawki 70 zł/15 min; popularne są też płatne konsultacje astrologiczne i „rytuały” (np. 250–450 zł), co dodatkowo „podbija” wartość koszyka. 

Kościół rozróżnia modlitwy o uwolnienie od wpływów złego (powszechnie odmawiane przez kapłanów i świeckich) oraz egzorcyzm uroczysty (tzw. „wielki”), który – jako akt publiczny Kościoła i sakramentalium – może wypowiadać tylko prezbiter z wyraźnym zezwoleniem biskupa. Katechizm (KKK 1673) przypomina, że egzorcyzm ma na celu ochronę i uwolnienie od napaści złego, a praktykował go sam Chrystus; posługa w Kościele jest więc kontynuacją Jego misji.

W Polsce normy te doprecyzowują „Wskazania dla kapłanów pełniących posługę egzorcysty” wydane przez Konferencję Episkopatu Polski – podkreślając roztropność, posłuszeństwo prawu liturgicznemu i potrzebę ścisłego rozeznania. 

Integralnym elementem rozeznawania jest współpraca ze specjalistami – zwłaszcza lekarzami i psychologami – aby wykluczyć przyczyny natury somatycznej i psychicznej. Dokumenty Kościoła przypominają, że choroby, szczególnie psychiczne, wymagają terapii medycznej; dopiero gdy właściwe rozeznanie to potwierdzi, można rozważyć egzorcyzm uroczysty. 

Rozwój posługi w Polsce szedł w parze z tworzeniem struktur odpowiedzialności. Już w 2011 r. Konferencja Episkopatu Polski ustanowiła Delegata KEP ds. egzorcystów, co w praktyce ułatwia formację, wymianę doświadczeń i jedność praktyk w diecezjach. Aktualnie zadanie to pełni bp Henryk Wejman (biskup pomocniczy archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej). 

Jeśli ktoś doświadcza zjawisk, które odczuwa jako niepokojące duchowo – nie powinien działać impulsywnie ani szukać pomocy w internecie u samozwańczych „egzorcystów” czy osób świeckich oferujących „oczyszczanie energetyczne”. Kościół katolicki ma jasno określoną procedurę, która chroni zarówno osobę proszącą o pomoc, jak i samego kapłana.

1. Pierwszy krok – rozmowa z własnym duszpasterzem

Najpierw należy skontaktować się z proboszczem swojej parafii. To naturalny i bezpieczny punkt wyjścia. Proboszcz wysłucha opisu sytuacji, pomoże wstępnie rozeznać, czy zjawiska mogą mieć duchowy charakter, w razie potrzeby zaproponuje modlitwę o uwolnienie, spowiedź, rozmowę duszpasterską lub skierowanie do specjalisty (np. psychologa lub psychiatry, jeśli objawy wskazują na przyczyny medyczne). W większości przypadków to wystarcza – wiele sytuacji, które wydają się „nadprzyrodzone”, ma naturalne lub psychologiczne wytłumaczenie.

2. Kontakt z egzorcystą diecezjalnym

Jeżeli proboszcz uzna, że sprawa wymaga dalszego rozeznania, może skierować osobę do kapłana-egzorcysty mianowanego przez biskupa diecezjalnego. Każda diecezja w Polsce ma co najmniej jednego egzorcystę; nazwisko i kontakt można znaleźć: na stronie internetowej kurii diecezjalnej, w zakładce „Egzorcyści” lub „Pomoc duchowa”, lub uzyskać telefonicznie w kurii biskupiej (pracownicy biura poinformują o procedurze kontaktu). Egzorcysta zawsze działa z upoważnienia biskupa. W razie potrzeby może poprosić o pisemną zgodę na odprawienie tzw. egzorcyzmu uroczystego (wielkiego).

3. Rozmowa i rozeznanie

Spotkanie z egzorcystą to rozmowa duszpasterska, często kilka spotkań, a nie od razu modlitwa egzorcyzmu. Kapłan: wysłuchuje historii osoby, pyta o życie sakramentalne, doświadczenia duchowe, ewentualny kontakt z okultyzmem, spirytyzmem, wróżbiarstwem itp., w wielu przypadkach zaleca spowiedź, modlitwę, rekolekcje lub pomoc terapeutyczną. Zanim zostanie podjęta decyzja o egzorcyzmie, egzorcysta może poprosić o konsultację medyczną lub psychologiczną – aby wykluczyć zaburzenia natury psychicznej, które mogą imitować objawy duchowe. To zgodne z nauczaniem Kościoła i obowiązkiem roztropności (por. KKK 1673).

4. Egzorcyzm uroczysty

Jeżeli rozeznanie wykaże obecność działania demonicznego, egzorcysta może odprawić egzorcyzm uroczysty. Odbywa się on: w dyskrecji, bez udziału osób postronnych, w kościele, kaplicy lub miejscu uzgodnionym z biskupem, w duchu modlitwy i pokory, bez sensacji i nagłośnienia medialnego. Egzorcyście powinny towarzyszyć odpowiednio przygotowane osoby, wspierające go modlitwą. Służy to również bezpieczeństwu i uniknięciu oskarżeń. Wszyscy uczestnicy zobowiązani są do zachowania tajemnicy. Rytuał jest dokładnie określony w księdze „De exorcismis et supplicationibus quibusdam” (1998). Egzorcysta działa zawsze w imieniu Kościoła, nigdy „na własną rękę”.

5. Dalsza opieka duszpasterska

Po modlitwie osoba objęta posługą jest zachęcana do: regularnej spowiedzi i Eucharystii, modlitwy osobistej (różaniec, Słowo Boże, adoracja), unikania praktyk okultystycznych i „duchowych porad” spoza Kościoła, kontynuowania życia w łasce uświęcającej i relacji z parafią. Egzorcysta może też zaproponować kierownictwo duchowe, by pomóc w dalszym wzroście wewnętrznym.

Kościół przestrzega przed:

• korzystaniem z „egzorcystów świeckich”, magów, bioenergoterapeutów i wróżek,
• odprawianiem na własną rękę modlitw, które należą do liturgii Kościoła,
• publicznym nagrywaniem i publikowaniem modlitw o uwolnienie (to nadużycie duchowe).

Egzorcyzm to nie show ani ostatnia deska ratunku, lecz sakramentalium Kościoła, sprawowane w posłuszeństwie biskupowi i z poszanowaniem kompetencji medycyny i psychologii. Najskuteczniejszą „profilaktyką” pozostaje zaś zwyczajne życie łaską – modlitwa, sakramenty, Słowo Boże.

wAkcji24.pl | Kultura | AW | Źródło: Miesięcznik Katolicki w-Akcji 10/25 |  Fot. Kadr z filmu „Egzorcysta” | 16.01.2026