Frazeologizm „ubrać się jak stróż w Boże Ciało” oznacza dziś tyle, co wystroić się zbyt mocno, nieadekwatnie do sytuacji, trochę śmiesznie, trochę krzykliwie. Dawniej funkcjonowały też inne warianty tego powiedzenia (np. wystroić się jak szewc w Boże Ciało). W tle jest stary społeczny obrazek: ktoś prosty, pracujący fizycznie, niewidoczny na co dzień, w święto wkłada najlepsze ubranie i nagle staje się zbyt widoczny.

Trzeba powiedzieć uczciwie: jest w tym przysłowiu sporo klasowego szyderstwa. Stróż miał pilnować bramy, nie przyciągać spojrzenia. Szewc miał robić buty, nie błyszczeć w nowych. Ludzie z niższego stanu mogli być porządni, pracowici, potrzebni, ale gdy chcieli wyglądać uroczyście, łatwo było ich obśmiać. „Patrzcie, jak się odstawił”.

A jednak jest w nim także druga warstwa. Boże Ciało było świętem, które wychodziło na ulice. Eucharystia nie zostawała zamknięta w kościele. Procesja przechodziła przez miasto, wieś, rynek i podwórko. Budowano ołtarze, przystrajano okna, niesiono chorągwie, sypano kwiaty. W takim dniu właśnie stróż zakładał lepszą koszulę. I bardzo dobrze.

Katolicyzm nie jest religią gołej ściany, pustego stołu i udawanej skromności. To nie znaczy, że ma być religią próżności. Znaczy tylko tyle, że wiara wcielona potrzebuje znaków. Mamy świece, kwiaty, śpiew, procesje, ornaty, kadzidło, obrazy, dzwony. Nie dlatego, że Bóg potrzebuje dekoracji, lecz dlatego, że człowiek potrzebuje języka, którym ciało i zmysły mówią: to jest ważne.

Strój jest częścią tego języka. Na ślub i pogrzeb ubieramy się inaczej, bo ubiór mówi o szacunku. Gdy przychodzimy na procesję Bożego Ciała, nasz wygląd także coś komunikuje. Nie jest kazaniem, ale bywa jego przypisem.

Nie chodzi o pieniądze. Elegancja nie zaczyna się od metki, tylko od ładu. Czysta koszula, wypastowane buty, sukienka dobrana do okazji, marynarka, schludna fryzura – to nie snobizm, lecz elementarna kultura. Katolik nie musi wyglądać luksusowo. Powinien wyglądać tak, jakby święto było świętem, a nie przerwą między zakupami a grillem.

W polskiej pobożności czasem dziwnie pomyliliśmy skromność z niechlujstwem, a cnotę z nieatrakcyjnością. Zwłaszcza kobiety słyszą nieraz komunikat: uważaj, nie podkreślaj urody, nie bądź zbyt kobieca, najlepiej zniknij. Tymczasem katolicka skromność nie polega na tym, by kobieta nosiła worek po ziemniakach. Skromność polega na tym, by piękno było uporządkowane, a nie wystawione na sprzedaż.

Kobieta nie musi wstydzić się atrakcyjności. Nie musi przepraszać za sukienkę, kolor, elegancję, wdzięk. Maryja nie jest patronką szarości i zgrzebności, lecz czystości. A czystość nie jest brakiem piękna. Jest pięknem we właściwym świetle. Zdrowa katolicka kultura stroju nie mówi: „schowaj się, bo jesteś kobietą”. Mówi raczej: „bądź kobietą w sposób godny, wolny i radosny”.

Chrześcijaństwo odrzuca seksualizację, która redukuje ciało do towaru. Ale nie zgadza się też na lęk przed ciałem, jakby Bóg stworzył człowieka przez pomyłkę. Wcielenie Syna Bożego jest wielkim „tak” dla ludzkiej natury: ciała, urody i świętowania.

Kilka lat temu w internecie pojawiła się akcja „W maju chodzę w sukienkach dla Maryi”, promowana m.in. przez Radio Niepokalanów wraz z kobiecymi środowiskami. Jej sens był prosty: maj jest miesiącem maryjnym, więc można uczcić Matkę Bożą także strojem – pięknym, kobiecym i godnym. W mediach społecznościowych temat wywołał poruszenie: jedne kobiety wchodziły w to z radością, inne ironizowały, że Maryja ma pilniejsze sprawy niż damska garderoba.

Sama akcja, jeśli rozumieć ją dojrzale, nie jest nakazem ani testem ortodoksji. Nie chodzi o to, by mierzyć świętość długością spódnicy. Chodzi raczej o przypomnienie, że ciało, ubiór i codzienność też mogą zostać włączone w pobożność. Ktoś ofiaruje post, ktoś drogę na majowe nabożeństwo, ktoś kwiaty przy kapliczce, ktoś większą staranność stroju.

W tym sensie „sukienka dla Maryi” może być piękną praktyką. Nie każda kobieta musi chodzić w sukience; są praca, pogoda, zdrowie, bezpieczeństwo, styl życia. Ale jeśli kobieta chce w maju częściej ubrać się bardziej kobieco i zrobić to jako mały znak miłości do Matki Bożej, to naprawdę nie trzeba natychmiast wzywać komisji do walki z patriarchatem. Sukienka jest po prostu sukienką. A czasem, jak róża przy figurze, jest modlitwą z materiału.

Tu dochodzimy do sprawy szerszej. Katolickie podejście do stroju nie jest ani ewangelickim purytanizmem, który z podejrzliwością patrzy na ozdobę, kolor, taniec i świętowanie, ani modelem religijnego chowania kobiety pod materiałem, znanym z wielu nurtów kultury muzułmańskiej. Oczywiście są różni protestanci, różni muzułmanie i różne tradycje. Ale istnieją pewne duchowe odruchy. Jeden mówi: im mniej piękna, tym więcej powagi. Drugi mówi: im bardziej kobieta niewidoczna, tym większa moralność. Katolicyzm powinien odpowiedzieć na jedno i drugie: nie.

Nasza tradycja jest sakramentalna. Widzialne ma prowadzić do niewidzialnego. Materia może służyć łasce. Chleb i wino stają się Ciałem i Krwią Chrystusa, woda chrzcielna obmywa, olej namaszcza, kadzidło unosi modlitwę. Skoro rzeczy widzialne mogą być nośnikiem sensu, to także strój może mówić o wdzięczności, godności, święcie i szacunku.

Dlatego katolik nie powinien bać się elegancji. Powinien bać się raczej dwóch skrajności: próżności i bylejakości. Próżność robi ze stroju ołtarz dla własnego ego. Bylejakość udaje pokorę, choć często jest tylko lenistwem. Między nimi jest cnota: schludność, stosowność, harmonia. Nie „patrzcie na mnie”, ale też nie „nic mnie nie obchodzi”. Raczej: „wiem, że uczestniczę w czymś większym ode mnie”.

Temat stroju nie dotyczy wyłącznie kobiet. Mężczyzna idący do kościoła też ma lustro. Katolicka rodzina nie potrzebuje ojca w koszulce z napisem z wakacji, krótkich spodenkach i klapkach, który wygląda, jakby pomylił procesję z kolejką po gofra. Potrzebuje mężczyzny, który rozumie, że forma wychowuje. Dzieci patrzą.

Marynarka nie czyni świętym, ale niedbalstwo też nie jest błogosławieństwem. Jeżeli potrafimy ubrać się starannie na rozmowę o pracę albo wesele kuzyna, to dlaczego w kościele miałoby wystarczyć „jakoś”?

Może więc czas odczarować stróża z Bożego Ciała. Niech przestanie być figurą śmieszności, a stanie się patronem katolickiej odświętności. Człowiekiem, który w zwykły dzień pilnował bramy, ale w święto założył najlepsze ubranie, bo wiedział, że tego dnia ulicami przechodzi Król. Jeśli ktoś się z niego śmiał, to może problem nie był w stróżu, tylko w oczach patrzącego.

Katolik ma prawo wyglądać dobrze. Ma prawo świętować. Ma prawo założyć sukienkę, garnitur, piękną koszulę, dobrze dobrane buty. Ma prawo wprowadzić w swoje życie odrobinę uroczystości, bo chrześcijaństwo nie jest kultem smutnej praktyczności. Jest religią Zmartwychwstania. A Zmartwychwstanie to radość a nie wieczny Wielki Post.

Nie chodzi o rewię mody przed Najświętszym Sakramentem. Chodzi o prostą sprawę: skoro Bóg daje nam święto, odpowiedzmy świętowaniem. Skoro Kościół wychodzi na ulice z Eucharystią, wyjdźmy z domów tak, jak ludzie zaproszeni na ucztę. Schludnie, godnie, radośnie. Jak stróż w Boże Ciało i bez wstydu.

wAkcji24.pl | Opinie | Judyta Światłowska, źrodło:  Miesięcznik Katolicki „w-Akcji” nr 6/2026  | 18.08.2025