Historia obrazu Matki Bożej Robotników Solidarności sięga 1984 roku. Był to szczególny moment w najnowszych dziejach Polski. „Solidarność” pozostawała zdelegalizowana, jej działacze byli poddawani represjom i inwigilacji, a w społeczeństwie wciąż żywa była pamięć o stanie wojennym wprowadzonym 13 grudnia 1981 roku. W tych realiach zrodziła się inicjatywa stworzenia obrazu, który miał połączyć religijną symbolikę Jasnej Góry z doświadczeniem polskich robotników.

Autorem dzieła był pochodzący z Podlasia malarz Artur Chaciej. Obraz powstał z inicjatywy Stanisława Marczuka, ówczesnego przewodniczącego działającego w podziemiu Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w Białymstoku. Wykonano trzy kopie obrazu różnej wielkości. Każda z nich miała później własną historię, ale największy wizerunek został szczególnie mocno związany z Ogólnopolską Pielgrzymką Ludzi Pracy na Jasną Górę.

Centralną postacią obrazu jest Matka Boża Częstochowska z Dzieciątkiem Jezus. Nie została jednak przedstawiona w oderwaniu od polskiej historii XX wieku. Wizerunek umieszczono na tle biało-czerwonej flagi, będącej symbolem narodu i wspólnoty ludzi pracy. Na fladze znalazły się nazwy miejsc i daty najważniejszych protestów robotniczych przeciwko komunistycznemu systemowi: Poznań 1956, Gdańsk 1970, Radom 1976, Gdańsk 1980 oraz 13 grudnia 1981 roku, czyli dzień wprowadzenia stanu wojennego.

Każda z tych dat przypomina kolejny etap społecznego sprzeciwu wobec systemu, który ograniczał wolność obywatelską i prawa pracownicze. Poznański Czerwiec 1956 był pierwszym wielkim buntem robotniczym w PRL. Grudzień 1970 na Wybrzeżu stał się symbolem krwawego tłumienia protestów. W 1976 roku w Radomiu i innych miastach ponownie doszło do wystąpień pracowniczych. Sierpień 1980 roku doprowadził natomiast do narodzin „Solidarności”, pierwszego niezależnego związku zawodowego w bloku komunistycznym.

Obecność Matki Bożej Częstochowskiej pośród tych symboli podkreśla duchowy wymiar doświadczenia polskich robotników oraz znaczenie chrześcijańskiej wizji człowieka, pracy i solidarności społecznej.

Szczególną rolę w historii obrazu odegrał bł. ks. Jerzy Popiełuszko, kapelan ludzi pracy i jeden z najbardziej rozpoznawalnych duchownych związanych z ruchem „Solidarności”. Najmniejszą z trzech kopii obrazu otrzymał właśnie ks. Popiełuszko. Według przekazanej historii kapłan w prywatnej rozmowie określił przedstawiony na nim wizerunek mianem „Matki Bożej Solidarności”. Nazwa ta dobrze oddawała charakter obrazu, łączącego religijną ikonografię z doświadczeniem pracowników walczących o wolność i godność.

Druga kopia trafiła do parafii św. Brygidy w Gdańsku, która w latach osiemdziesiątych stała się jednym z ważniejszych miejsc związanych z „Solidarnością”.

Największy obraz związkowcy z Podlasia postanowili przekazać na Jasną Górę. W warunkach komunistycznego państwa nie było to jednak przedsięwzięcie całkowicie bezpieczne. W obawie przed działaniami Służby Bezpieczeństwa obraz przewieziono pod osłoną innego wizerunku przedstawiającego świętego. W 1984 roku został przekazany podczas II Pielgrzymki Ludzi Pracy na Jasną Górę. Była to zarazem ostatnia taka pielgrzymka, której przewodniczył ks. Jerzy Popiełuszko. 19 października 1984 roku kapłan został uprowadzony przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, a następnie zamordowany.

Ogólnopolska Pielgrzymka Ludzi Pracy na Jasną Górę ma dłuższą historię od samego obrazu. Jej początki sięgają 1983 roku. Wówczas ks. Jerzy Popiełuszko wraz z robotnikami Huty Warszawa pielgrzymował na Jasną Górę. Już rok później, dzięki zaangażowaniu duszpasterstw ludzi pracy z różnych regionów kraju, pielgrzymka nabrała charakteru ogólnopolskiego. Śmierć ks. Popiełuszki nie zakończyła tej tradycji. Przeciwnie, pielgrzymka stała się jednym z ważnych miejsc podtrzymywania pamięci o jego nauczaniu oraz o religijnym i społecznym wymiarze „Solidarności”.

Do dziś każdego roku we wrześniu na Jasną Górę przybywają grupy pielgrzymów, wśród nich członkowie i sympatycy NSZZ „Solidarność”. Spotkanie zachowuje charakter religijny, ale pozostaje również przestrzenią podejmowania tematów dotyczących pracy, odpowiedzialności społecznej i praw pracowniczych. Ważnym punktem odniesienia jest katolicka nauka społeczna, która podkreśla, że praca nie może być traktowana jedynie jako towar lub element rachunku ekonomicznego. Człowiek pozostaje podmiotem pracy, a gospodarka powinna służyć jego rozwojowi, rodzinie i wspólnocie.

Obraz Matki Bożej Robotników Solidarności przez wiele lat był eksponowany na Jasnej Górze pośród wotów i pamiątek związanych z historią Polski i ruchem „Solidarności”. Z czasem zaczął jednak pełnić dodatkową rolę.

Od kilkunastu lat obraz Matki Bożej Robotników Solidarności peregrynuje po poszczególnych regionach NSZZ „Solidarność”. Każdego roku trafia do regionu, który odpowiada za organizację kolejnej Ogólnopolskiej Pielgrzymki Ludzi Pracy na Jasną Górę.

Wizerunek jest przekazywany jego przedstawicielom podczas pielgrzymki i przez kolejne miesiące odwiedza parafie, kościoły oraz środowiska związane z ludźmi pracy. Dzięki temu historia obrazu nie pozostaje zamknięta jedynie w przestrzeni muzealnej czy w archiwach „Solidarności”.

W 2026 roku obowiązek organizacji 44. Ogólnopolskiej Pielgrzymki Ludzi Pracy przypadł Regionowi Dolny Śląsk. Dlatego peregrynacja obrazu na Dolnym Śląsku rozpoczęła się już 26 października 2025 roku. W sierpniu 2026 roku obraz dotarł również do Wałbrzycha. W dniach 14–23 sierpnia jest obecny w parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz w kolegiacie Świętych Aniołów Stróżów. Tegoroczna 44. Ogólnopolska Pielgrzymka Ludzi Pracy na Jasną Górę odbędzie się w dniach 19–20 września.

wAkcji24.pl | Kultura | PKJ, źrodło: KAI | 16.08.2026