Obraz ukazuje Maryję w charakterystycznej, pełnej łagodności pozie: z głową lekko pochyloną, oczami skierowanymi ku dołowi i dłoniami skrzyżowanymi na piersiach. Otacza Ją aureola z dwunastu gwiazd i świetliste promienie.

Choć nie znamy dokładnego autora ani okoliczności powstania obrazu, tradycja wskazuje, że mógł on zostać namalowany na początku XVII wieku. Wówczas to na murach obronnych Wilna, nad jedną z dziewięciu bram – Miednicką, zwaną Ostrą – umieszczono od strony miasta wizerunek Maryi, a po zewnętrznej stronie – obraz Chrystusa Zbawiciela. Kiedy w 1672 roku zbudowano na bramie kaplicę, wprowadzono do niej w uroczystej procesji właśnie obraz Matki Bożej, który szybko stał się celem gorącego kultu. Po wielkim pożarze Wilna w 1706 roku, kiedy wielu mieszkańców przypisywało swe ocalenie Jej wstawiennictwu, pobożność wobec Pani Ostrobramskiej jeszcze bardziej się umocniła.

Matkę Bożą Ostrobramską, zwaną także Matką Miłosierdzia, Mickiewicz rozsławił szczególnie, przywołując ją jako opiekunkę Nowogródka i wspominając cudowne uzdrowienie z dzieciństwa. Nie tylko wieszcz narodowy przyczynił się do popularności Ostrobramskiej Madonny. W 1993 roku św. Jan Paweł II również podkreślił jej znaczenie, modląc się w kaplicy w Ostrej Bramie i ofiarując jej znaną dziś złotą różę. Nabożeństwo do Matki Bożej Ostrobramskiej jest niezwykle żywe nie tylko na Litwie, ale także w krajach ościennych. W samej Polsce około trzydziestu parafii obrało ją za swoją patronkę.

Od 1735 roku w listopadzie zaczęto organizować święto Opieki Matki Bożej. Obraz przenoszono wtedy do kościoła św. Teresy, a uroczystości miały wyjątkowo podniosły charakter – zapraszano biskupów, kaznodziejów i seminarzystów, a ulice i świątynie dekorowano światłem i kwiatami. W 1761 roku zapisano pierwszy cud, a wota zaczęły gęsto zapełniać ściany kaplicy.

W 1773 roku papież Klemens XVI zezwolił na publiczne odprawianie nabożeństw w tym miejscu. W roku 1828 na frontonie kaplicy umieszczono słowa modlitwy: „Matko Miłosierdzia – pod Twoją obronę uciekamy się”. Pod zaborem rosyjskim nakazano zapisać je po łacinie, jednak nie zatrzymało to rosnącego kultu. Choć carskie władze czyniły próby zamknięcia kaplicy, obraz pozostał tam, gdzie od wieków wznosiła się modlitwa mieszkańców Wilna.

W 1915 roku papież Pius X zatwierdził własne formularze liturgiczne ku czci Matki Miłosierdzia dla archidiecezji wileńskiej, obchodzone 16 listopada.

W 1920 roku w kaplicy ostrobramskiej Mszę świętą odprawił nuncjusz papieski w Polsce, Achilles Ratti – późniejszy papież Pius XI. To właśnie on wydał zgodę na koronację cudownego obrazu. Uroczystość miała miejsce 2 lipca 1927 roku dzięki staraniom arcybiskupa Romualda Jałbrzykowskiego. Było to wydarzenie o niezwykłej skali: przy ołtarzu obok wileńskiej katedry zgromadzili się kardynałowie, biskupi, setki kapłanów, przedstawiciele zakonów, polskie władze państwowe – z prezydentem Ignacym Mościckim i marszałkiem Józefem Piłsudskim na czele – a także tysiące wiernych ze wszystkich stron kraju.

Ostra Brama od zawsze była miejscem szczególnym. To tu Adam Mickiewicz wraz z filomatami żegnał się przed wygnaniem w 1824 roku z „Panną Świętą, co w Ostrej świeci Bramie”. U Jej stóp gromadzili się artyści, politycy, pisarze i zwykli pielgrzymi z różnych stron świata. Do Matki Miłosierdzia modlili się zesłańcy, więźniowie, emigranci, ludzie rozproszeni przez wojny i burze dziejów.

W kaplicy ostrobramskiej wiele godzin spędziła na modlitwie św. Faustyna Kowalska, przebywająca w Wilnie ponad trzy lata. To właśnie tu w 1935 roku po raz pierwszy publicznie zawisł obraz Jezusa Miłosiernego namalowany według jej wskazań przez Eugeniusza Kazimirowskiego. W trudnych czasach komunizmu Prymas Stefan Wyszyński zawierzał Matce Ostrobramskiej losy Polski i narodów zniewolonych.

We wrześniu 1993 roku Wilno odwiedził św. Jan Paweł II. W kaplicy ostrobramskiej poprowadził różaniec transmitowany na cały świat, odpowiadając w ten sposób na wezwanie Matki Bożej Fatimskiej. Papież powierzył Maryi wszystkie narody tej części Europy, modląc się o pokój, wiarę i wzajemne zrozumienie.

wAkcji24.pl | Wiara | Maria Nicińska |fot.Obraz Matki Bożej Ostrobramskiej w złotej sukience i koronach Diliff  Wikipedia|  16.11.2025