Róża Czacka od najmłodszych lat wychowywała się w środowisku, w którym wiara i odpowiedzialność za innych miały ogromne znaczenie. Urodzona w arystokratycznej rodzinie, mogła prowadzić spokojne i dostatnie życie, jednak los postawił przed nią inne wyzwania. W dzieciństwie i młodości stopniowo traciła wzrok, aż w końcu stała się całkowicie niewidoma. To doświadczenie, choć bolesne, stało się dla niej impulsem do głębokiej przemiany duchowej i życiowej misji.

Momentem przełomowym okazał się wypadek z 1894 roku, po którym stan jej zdrowia gwałtownie się pogorszył. Gdy medycyna okazała się bezradna, Róża Czacka musiała nauczyć się życia w nowej rzeczywistości. Zamiast jednak zamknąć się w cierpieniu, zaczęła dostrzegać los innych osób dotkniętych podobnym kalectwem. Z czasem zrozumiała, że jej osobista tragedia może stać się źródłem dobra dla wielu.

Dzięki ogromnej determinacji i pracowitości Róża Czacka szybko stała się jedną z najważniejszych postaci w dziejach polskiej tyflologii. Opanowała alfabet Braille’a, zgłębiała zagraniczne doświadczenia w pracy z niewidomymi i przenosiła je na grunt polski. W 1908 roku z jej inicjatywy powstało Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, które dało początek szeroko zakrojonej działalności edukacyjnej, wychowawczej i zawodowej.

Jak mówiła: 

Biedni ludzie i smutne czasy. W cierpieniach swoich zapomnieli ludzie o jedynym ratunku, o jedynym lekarstwie. Zapomnieli, że jedynym dawcą pokoju jest Bóg, że daje On ten pokój za cenę zachowania Jego prawa, Jego przykazań, i że przede wszystkim w modlitwie trzeba szukać pokoju, siły i światła na drogę życia. Nie w modlitwie powierzchownej i płytkiej, ale w głębokim zetknięciu się duszy wprost z Bogiem. W modlitwie długiej, ciężkiej, krwawej, w zupełnym ogołoceniu duszy

Kolejnym krokiem było założenie zgromadzenia zakonnego – Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża. Decyzja o życiu konsekrowanym była wyrazem całkowitego zawierzenia Bogu i ludziom potrzebującym pomocy. Róża Czacka, jako matka Elżbieta, łączyła w sobie cechy duchowej przewodniczki i sprawnej administratorki. Jej dzieła rozwijały się mimo trudnych realiów historycznych, wojen i osobistych chorób.

Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi to jedna z najstarszych i najważniejszych organizacji w Polsce działających na rzecz osób niewidomych. Jako organizacja pożytku publicznego od ponad stu lat otacza niewidomych i ociemniałych wszechstronną opieką: edukacyjną, rehabilitacyjną, społeczną i duchową. Najbardziej znaną placówką Towarzystwa jest Zakład dla Niewidomych w Laskach, który do dziś pozostaje symbolem nowoczesnej i pełnej godności pomocy osobom z niepełnosprawnością wzroku.

Historia Towarzystwa sięga początku XX wieku. Jego powstanie było owocem spotkania niezwykłych ludzi – ociemniałej hrabianki Róży Czackiej oraz lekarza okulisty dr. Bolesława Ryszarda Gepnera. W 1911 roku stowarzyszenie zostało oficjalnie zarejestrowane i szybko rozpoczęło działalność: zakładano przytułki, szkoły, warsztaty oraz patronat obejmujący niewidomych mieszkających w rodzinach. Towarzystwo jako jedno z pierwszych w Polsce wprowadziło naukę czytania i pisania alfabetem Braille’a w języku polskim, a także przygotowywało niewidomych do samodzielnej pracy zawodowej.

Przełomowym momentem było rozpoczęcie w 1921 roku budowy ośrodka w Laskach, który stał się centrum całego dzieła. Z czasem Towarzystwo przyjęło wyraźnie katolicki profil działalności, oparty na idei współpracy osób niewidomych, świeckich i sióstr zakonnych, sformułowanej przez Matkę Czacką.

W czasie II wojny światowej placówki Towarzystwa niosły pomoc ofiarom wojny, rannym żołnierzom, osobom zaangażowanym w konspirację oraz Żydom, często z narażeniem życia. Po wojnie, mimo trudności i nacisków władz komunistycznych, Towarzystwo przetrwało dzięki determinacji swoich członków i wsparciu darczyńców. Dziś Dzieło Lasek pozostaje żywym świadectwem tego, że mądra pomoc, oparta na szacunku, pracy i duchowych wartościach, potrafi zmieniać ludzkie życie.

Róża Czacka do końca życia pozostała wierna swojemu powołaniu, nawet gdy ciężka choroba i wojenne doświadczenia coraz bardziej ograniczały jej siły. Zmarła w 1961 roku, pozostawiając po sobie dzieło, które przetrwało kolejne dekady i nadal służy potrzebującym. Jej pogrzeb zgromadził rzesze ludzi przekonanych o jej świętości.

Proces beatyfikacyjny potwierdził to, co wielu czuło od dawna – że życie Róży Czackiej było przykładem heroicznej wiary i miłości. Beatyfikacja w 2021 roku stała się ważnym wydarzeniem dla Kościoła w Polsce, a ogłoszenie Roku 2026 rokiem Róży Czackiej jest zaproszeniem do ponownego odkrycia jej duchowego dziedzictwa.

Starać się mówić jak najtreściwiej. Nie tracić czasu na próżne rozmowy. Pilnować tego w stosunku do siebie i przypominać to drugim, jeżeli o tym zapominają. Wszelkie obrażanie się jest uważane za złe wychowanie i głupotę. Nie ma wypadku, żeby pokora i miłość nie przejednały, a w każdym razie nie umożliwiły stosunków z ludźmi. Miłość, pokora, prostota i dobra wola- bł. Róża Czacka

Warto, aby czas 2026 stał się okazją do refleksji nad odpowiedzialnością za osoby słabsze, chore i wykluczone. Dziedzictwo Róży Czackiej pokazuje bowiem, że nawet największe ograniczenia mogą stać się przestrzenią działania łaski, a życie oddane Bogu i ludziom przynosi owoce, które trwają przez pokolenia.

wAkcji24.pl | Wiara | Maria Nicińska| źrodło: Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi FB| Ilustracja: Róża Czacka – grafika inspirowana zdjęciami błogosławionej | 26.01.2026