Europa pozostaje najbardziej uczęszczanym przez turystów regionem świata – w 2024 roku odwiedziło ją aż 747 milionów osób. Szczególnie intensywnie odwiedzane są kraje zachodniej i południowej Europy: Francja, Włochy, Hiszpania, Grecja, Portugalia, Malta czy Bułgaria. Wielu z nich przekracza już poziomy sprzed pandemii, a mieszkańcy popularnych miast coraz głośniej protestują przeciwko „turystycznemu oblężeniu”. Jednocześnie rosną wydatki turystów – według szacunków World Travel and Tourism Council, w 2024 r. osiągną poziom 838 miliardów dolarów, czyli o 11% więcej niż rok wcześniej.

Tymczasem Polska wydaje się nie wpisywać w ten trend. Choć kraj przyciąga coraz więcej obcokrajowców, to sami Polacy rzadziej decydują się na turystyczne wyjazdy, zwłaszcza zagraniczne. Dane Eurostatu z 2022 roku pokazują, że blisko 41% mieszkańców Polski nie odbyło ani jednej podróży turystycznej – nie tylko zagranicznej, ale nawet krajowej. To wynik wyższy niż np. w Niemczech czy Czechach, choć niższy niż w Bułgarii, Rumunii czy we Włoszech.

Najczęściej wskazywaną przyczyną rezygnacji z wyjazdów turystycznych wśród Polaków są ograniczenia finansowe. To samo deklarują mieszkańcy innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz południa kontynentu, takich jak Portugalia czy Grecja. W Polsce aż połowa osób, które nie podróżują, tłumaczy swoją decyzję brakiem pieniędzy. Zjawisko to nie jest zaskoczeniem, gdy zestawimy je z inflacją, spadkiem realnych dochodów gospodarstw domowych i wzrostem kosztów życia, szczególnie w zakresie usług transportowych i zakwaterowania.

Dodatkowym obciążeniem są kursy walut i ceny paliw, które znacznie podnoszą koszty zagranicznych wyjazdów. W tym kontekście urlop za granicą staje się luksusem, a nie standardem – szczególnie dla rodzin wielodzietnych czy osób starszych. Mimo rządowych programów wsparcia turystyki krajowej (np. bon turystyczny), wielu Polaków nie jest w stanie zrealizować nawet krótkiego wypoczynku w kraju. Coraz częściej ograniczają się oni do jednodniowych wyjazdów lub do spędzania czasu w domowym zaciszu.

Na drugim miejscu wśród powodów rezygnacji z podróży znalazł się brak czasu, wynikający z obowiązków zawodowych. W Polsce wskazało go aż 25% osób, które nie wyjechały – to wynik powyżej średniej unijnej. Wydłużony czas pracy, trudności z uzyskaniem urlopu w dogodnym terminie oraz niska elastyczność zatrudnienia w niektórych sektorach (handel, produkcja, ochrona zdrowia) sprawiają, że wiele osób nie może sobie pozwolić na dłuższy wypoczynek. Dodatkowym czynnikiem są zobowiązania rodzinne – choć mniej powszechne niż w Niemczech czy Austrii, w Polsce również występują. 11% respondentów wskazało opiekę nad dziećmi, osobami starszymi lub chorującymi jako powód rezygnacji z wyjazdów.

Ciekawym zjawiskiem jest także rosnący odsetek osób, które nie podróżują z powodu braku zainteresowania turystyką. W Polsce to około 25% wszystkich niepodróżujących – dokładnie tyle, ile wynosi średnia unijna. Dla porównania: w Portugalii ten odsetek wynosi aż 68%, w Austrii 55%, a w Niemczech 30%. Można zatem mówić o pewnym trendzie „rezygnacji z mobilności”, który dotyczy szczególnie pokolenia 50+, choć nie tylko. Dla wielu osób wypoczynek nie musi oznaczać przemieszczania się – ważniejszy jest komfort, spokój i bliskość bliskich.

W mniejszym stopniu na decyzję o niepodróżowaniu wpływają czynniki zdrowotne – wskazywane przez 8% mieszkańców UE. W Polsce ten odsetek jest nieco niższy, ale nie bez znaczenia. Osoby starsze, z niepełnosprawnościami lub przewlekłymi chorobami często rezygnują z podróży z powodu obaw o dostęp do opieki zdrowotnej czy niedostosowanie infrastruktury turystycznej. Co ciekawe, bardzo rzadko jako przeszkodę wskazywano kwestie bezpieczeństwa – nawet w kontekście geopolitycznych napięć czy zagrożeń terrorystycznych.

Warto również zauważyć, że turystyka pielgrzymkowa zyskuje nowe formy. Coraz popularniejsze stają się pielgrzymki rowerowe, biegowe, a nawet motocyklowe. Wzrasta też zainteresowanie mniej oczywistymi kierunkami, jak Armenia, Gruzja, Liban czy Australia, co świadczy o rosnącej potrzebie poszukiwania głębokich doświadczeń poza utartymi szlakami. Co ważne, w pielgrzymkach uczestniczą osoby w różnym wieku – od dzieci po seniorów, co odróżnia ten segment od innych form turystyki, często zdominowanych przez konkretne grupy demograficzne.

Dla wielu osób wyjazdy – zwłaszcza zagraniczne – są poza zasięgiem finansowym lub organizacyjnym. Jednocześnie rośnie grupa osób, która nie postrzega podróży jako koniecznego elementu wypoczynku. W tym kontekście turystyka pielgrzymkowa pełni rolę „pomostu” między potrzebą wyjazdu a możliwością przeżycia czegoś więcej. To forma turystyki, która – mimo kryzysu ekonomicznego – ma przed sobą stabilną przyszłość. 

wAkcji24.pl | Podróże |  MOK | źrodło: Polski Instytut Ekonomiczny | Fot. Agencja Informacyjna  |  1.07.2025