Mastercard Economics Institute we współpracy z agencją badawczą 3Gem przepytał w lutym 2026 r. ponad 27 tys. osób w 28 krajach Europy — od Portugalii po Ukrainę, w tym 1000 respondentów z Polski. Wnioski są jednoznaczne: Europejczycy przestają traktować urlop wyłącznie jako czas biernego odpoczynku, a Polacy wyprzedzają w tej zmianie większość kontynentu.

Blisko połowa Europejczyków (48 proc.) planuje w te wakacje naukę nowej umiejętności, a 37 proc. weźmie w tym roku udział w wyjeździe zorganizowanym właśnie wokół nauki konkretnego fachu czy rzemiosła. W Polsce oba wskaźniki są wyższe: uczyć się na wakacjach lubi 55 proc. z nas, a udział w wyjeździe skoncentrowanym na zdobyciu nowej umiejętności zapowiada 40 proc. badanych.

Najbardziej wymowna jest jednak deklaracja finansowa. Za urlop połączony z nauką więcej niż za tradycyjny wypoczynek gotowych jest zapłacić 46 proc. Polaków — wobec 42 proc. w skali całej Europy. W czasach, gdy każdą złotówkę w rodzinnym budżecie ogląda się dwa razy, to sygnał, że nie chodzi o modę, lecz o realną zmianę hierarchii wartości.

Badanie pokazuje, że zmienia się sama definicja udanego urlopu. Dla 57 proc. Polaków nauka od lokalnych ekspertów sprawia, że podróż nabiera głębszego znaczenia (średnia europejska: 51 proc.). Ponad połowa z nas (51 proc.) przyznaje, że umiejętność przywieziona z wakacji ma większą wartość niż tradycyjna pamiątka — w Europie uważa tak 48 proc. badanych. Co drugi Polak (50 proc.) szuka na urlopie doświadczeń praktycznych i angażujących, a nie wyłącznie odpoczynku.

„Dzisiejsi turyści szukają doświadczeń, które zostawiają trwały ślad” — komentuje Natalia Lechmanova, główna ekonomistka Mastercard Economics Institute na Europę. Jak dodaje, podróże nastawione na naukę mają jeszcze jedną zaletę: wyciągają ludzi poza zatłoczone turystyczne hotspoty, w miejsca, gdzie żyją lokalni mistrzowie swojego fachu.

To dobra wiadomość także dla gospodarki. Turystyka odpowiada za 10,5 proc. PKB Unii Europejskiej i daje pracę co dziewiątemu zatrudnionemu w Europie — a pieniądze wydawane na warsztaty u lokalnego piekarza, garncarza czy zielarza zostają w małych miejscowościach, nie w wielkich sieciach hotelowych.

Lista wakacyjnych ambicji Polaków jest konkretna. Na jej szczycie ex aequo (po 34 proc.) znalazły się podstawy nowego języka oraz gotowanie i warsztaty kulinarne z lokalnymi szefami kuchni. Tuż za nimi — poznawanie produkcji lokalnej żywności i napojów, takich jak wino, sery czy piwo (30 proc.).

Dalej plasują się: sporty, jak narciarstwo, surfing czy wspinaczka (22 proc.), sztuki kreatywne — fotografia, malarstwo, pisanie (22 proc.), wellness i ruch, czyli joga, taniec czy sztuki walki (21 proc.), oraz tradycyjne rzemiosło: ceramika, tkactwo, obróbka drewna (20 proc.). Stawkę zamykają umiejętności związane ze zrównoważonym stylem życia, np. permakultura (16 proc.), survival i zbieractwo (14 proc.) oraz warsztaty muzyczne (12 proc.).

Ciekawie wygląda mapa preferencji w całej Europie. Nauką języka najbardziej zainteresowani są Serbowie (45 proc.), warsztatami kulinarnymi — Rumuni (41 proc.), a tajnikami produkcji jedzenia i napojów — Szwedzi (37 proc.). Słoweńcy stawiają na wellness i ruch (35 proc.), Włosi — co może zaskakiwać w ojczyźnie renesansowego rzemiosła najmniej — na tradycyjne rękodzieło (31 proc.), Chorwaci i Serbowie na sztuki kreatywne (po 31 proc.), a Ukraińcy na sport (28 proc.).

Trend napędzają przede wszystkim młodzi. Wyjazd nastawiony na naukę zaplanowało 57 proc. Europejczyków w wieku 18–24 lata i 52 proc. w grupie 25–34 lata. To pokolenie, które doświadczenia ceni wyżej niż rzeczy — i które za kilkanaście lat będzie stanowić trzon rynku turystycznego.

Zanim marketingowcy ukuli słowo „skillcation”, benedyktyni przez półtora tysiąca lat praktykowali zasadę ora et labora— módl się i pracuj. I trudno o lepszy dowód, że nowy trend ma bardzo stare korzenie, niż oferta polskich domów rekolekcyjnych. W Domu Gości Opactwa Benedyktynów w Tyńcu obok klasycznych rekolekcji od lat prowadzone są warsztaty — w tym „Tajemnice ziół”, podczas których uczestnicy poznają zielarstwo pod okiem znawców klasztornej tradycji. Chleb na zakwasie, zioła, praca w ciszy i rytm wyznaczany liturgią godzin — wszystko to, czego dzisiejszy turysta szuka pod hasłem „autentycznego doświadczenia”, za klasztornym murem jest codziennością, nie produktem.

Warto zresztą pamiętać, że pierwszą formą podróży, z której wracało się przemienionym, była pielgrzymka. Pątnik zdążający do Composteli, Częstochowy czy Rzymu nigdy nie szedł po pamiątki — szedł po to, by wrócić innym człowiekiem. Współczesny urlopowicz, który zamiast kolejnego magnesu na lodówkę wybiera naukę pieczenia chleba czy tygodnie ciszy połączone z pracą rąk, odkrywa — często nieświadomie — tę samą prawdę: odpoczynek nie polega na bezczynności, lecz na odnowie. Ciała, umysłu i ducha.

Dla Polski wnioski z badania Mastercard to także konkretna wskazówka gospodarcza. Skoro 40 proc. rodaków planuje wyjazd nastawiony na naukę, a 46 proc. zapłaci za niego więcej, otwiera się rynek dla agroturystyk, pracowni rzemieślniczych, kół gospodyń wiejskich, parafialnych domów rekolekcyjnych i lokalnych mistrzów, którzy swoją wiedzę mogą zamienić na ofertę. Nie muszą być położone nad morzem, jeziorem ale w górach. Kapryśna polska pogoda, zamiast być przekleństwem sezonu, staje się argumentem: warsztaty pod dachem nie odwołuje deszcz.

Wniosek z 27 tysięcy ankiet da się streścić w jednym zdaniu: z wakacji chcemy wracać nie tylko wypoczęci, ale i bogatsi — o umiejętność, która zostanie z nami na lata. A to bogactwo, którego — jak uczy Ewangelia — ani mól, ani rdza nie niszczą.

wAkcji24.pl | Ekonomia | OKL | Źródło: Mastercard: The Rise of the 'Skilliday’ (EN)|  Ilustracja: OpenAI |27.07.2026