Nowy herb bp. Marka Mendyka. Co oznaczają poszczególne symbole?

  • Napisany przez:

Biskup Marek Mendyk, po objęciu funkcji Ordynariusza Diecezji Świdnickiej, zdecydował się na zmianę symboli widniejących na swoim herbie.

A oto jak przedstawia się:

SYMBOLIKA HERBU BISKUPA MARKA MENDYKA BISKUPA ŚWIDNICKIEGO

Wyrazisty w swojej artystycznej formie, a zarazem bogaty w wymowie symbolicznej herb
świdnickiego Episcopi dioecesani, nawiązuje w swojej treści zarówno do barw związanych z Dolnym Śląskiem, Archidiecezją Wrocławską, jak również do emblematów heraldycznych biskupów legnickich, w tym własnego.
W obrębie herbowej tarczy, wykorzystano motyw Ducha Świętego i monogram litery „M”; o podobnej stylizacji jak ten, który znajdujemy w herbach biskupów posługujących w Legnicy: Pierwszego Biskupa Legnickiego Tadeusza Rybaka (1992-2005) oraz biskupa pomocniczego Stefana Regmunta (1995- 2007). Stylizowana renesansowa tarcza herbowa (cartouche), czteropolowa, zakończona jest czarno- stalową bordiurą. Sam podział tarczy czwórdzielnej w krzyż implikuje jego symboliczną interpretację.

W Nowym Przymierzu rozpięte na Nim ramiona Chrystusa wytyczają granice kosmosu. W ten sposób Krzyż staje się znakiem oddziaływania śmierci Chrystusa na wszystkie strony świata, streszczając przestrzeń uniwersum (por. Ef 3, 18-19).

W prawym górnym polu, na czerwonym tle umieszczono stylizowaną białą gołębicę – symbol Ducha Świętego. Skierowaną w dół głowę gołębicy otacza nimb, a układ korpusu i skrzydeł nadaje figurze wrażenie dynamizmu symbolizując Jego boskie działanie.
W lewym górnym polu, na żółtym tle przedstawiono Księgę Życia z wypisanymi na stronach pierwszą (A) i ostatnią (Ω) literą greckiego alfabetu. W ten sposób określa siebie Chrystus, Syn Boży, który jest „Alfą i Omegą, Pierwszym i Ostatnim, Początkiem i Końcem” (Ap 21,6; 22,13). Zatem wszystkie rzeczy w czasie i przestrzeni, czy istniejące poza tymi wymiarami, mają swój początek i koniec w Bogu.
Otwarte Pismo Święte świadczy o tym, że Słowo Boże jest żywe i stanowi niezachwiany autorytet. Księga staje się symbolem prawdziwości Bożego Słowa, jak i obiecanego przez nie życia. Jest to również obrazowe przedstawienie idei wybrania (por. Dn 7,10; Hbr 12,23; Ap 20,12). Rozłożone Pismo Święte wpisane jest w biały trójkąt. Trójkątna aureola zarezerwowana jest w symbolice chrześcijańskiej dla pierwszej Osoby Boga Ojca, a w tym sensie jawi się również jako emblemat Trójcy Świętej i znak Bożej Opatrzności.

W prawym dolnym polu, na żółtym tle wpisano ciemno-błękitny monogram litery „M”; – znak Maryi – otoczony białym szeryfem. Błękit, barwa królewska podziela symboliczne znaczenie z bielą jako znakiem nieskazitelności wszystkiego, co związane jest z niebem. Stąd niebieska barwa stała się kolorem Matki Bożej, a niebiesko-biały znakiem szczególnego oddania i poświęcenia się Niepokalanej. Monogram „M” jest jednym z mariologicznych symboli w heraldyce kościelnej charakteryzujących swoisty związek Kościoła w Polsce ze swoją Patronką. Jest to także wyraz szczególnej czci oddawanej Matce Bożej znajdujący swoje odzwierciedlenie w sanktuariach maryjnych, zwłaszcza Diecezji Świdnickiej.

W dolnym lewym polu herbu, na czerwonym tle przedstawiono skrzyżowaną zieloną palmę ze srebrnym pastorałem. Jest to nawiązanie do atrybutów Patrona Diecezji Świdnickiej – biskupa krakowskiego św. Stanisława ze Szczepanowa. Palma jest metaforą człowieka sprawiedliwego „lustus ut palma florebit — Sprawiedliwy jak palma się rozkrzewi” (Ps 91, 13), jednakże pod wpływem Apokalipsy św. Jana (Ap 7,9) w swojej wymowie symbolicznej nawiązuje do zwycięstwa, które odnieśli Święci „stojący przed …Barankiem, obleczeni są w białe szaty, a w ręku ich palmy” antycypując triumf nad śmiercią. Odtąd palma jest egzemplifikacją zwycięstwa męczenników stając się ich atrybutem, według wyrażonej przez Tertuliana zasady: „Sanguis martyrum – semen christianorum” („krew męczenników – posiewem chrześcijan”). Męczennik to świadek (gr. μάρτυς, łac. martyr) – osoba, która ponosi śmierć albo znosi cierpienia w obronie wiary w Jezusa Chrystusa.
Pastorał (baculus pastoralis), to liturgiczny znak władzy biskupa. Jego symboliczna wymowa wiąże się głównie z troską pasterską biskupa o powierzonych mu wiernych. Oznacza także: podporę, służbę ludowi i kierowanie nim oraz umacnianie w wierze. Srebro i biel symbolizują czystość, prawdę oraz niewinność.

Nad tarczą umieszczono stylizowany zielony ringowy kapelusz z dwoma zielonymi sznurami. Zieleń to nie tylko oznaka godności w hierarchii kościelnej, ale również symbol sprawiedliwych. Podobnie jak laska (pastorał) – kapelusz to atrybut pasterza. Związany jest także ze strojem pątników pielgrzymów i przypomina o ziemskiej wędrówce, pielgrzymowaniu do niebiańskiego Jeruzalem. Z wnętrza kapelusza wyprowadzone są przewleczone dwa sznury o zielonej barwie, ułożone w sploty skierowane ku krawędzi ronda kapelusza. Końce sznura ułożone są w trzy rzędy z sześcioma chwostami (łac. fiocci) tej samej barwy, co kapelusz. Zamykają one po obu stronach kompozycję
tarczy herbu. Drugie końce sznurów przytwierdzone są do ronda kapelusza pojedynczymi chwostami. Za tarczą znajduje się pionowo ustawiony wyniesiony procesyjny trójlistny złoty (żółty) krzyż. Kolor ten w heraldyce wyobraża: wiarę, stałość, mądrość, chwałę. Krzyż wskazuje również na sprawowany urząd pasterski.

Pod tarczą na srebrnej wstędze o wywiniętych końcach widnieje naniesiona literami o czerwonej barwie dewiza herbowa z hasłem posługi „IN VERBO TUO DOMINE„; (Na Twoje słowo Panie). Zawołanie „na Twoje słowo zarzucę sieci” (Łk 5,5) jest swoistym programem połączonym z ideami, którym biskup pragnie być wierny. Sens sceny połowu ryb należy rozumieć w kontekście wiary i zaufania Bogu. To On otwiera serca na Swoją obecność i działanie w naszym życiu. Słowa: „Nie bój się, odtąd ludzi będziesz łowił” (Łk 5,10) oznaczają, że Pan, nie zważając na ludzką słabość, wzywa człowieka, aby stał się narzędziem Bożego Królestwa, przekazicielem tej łaski, która staje się jego udziałem.

Właściciel herbu – biskup Marek Mendyk, wierny kościelnej tradycji heraldycznej, dokonał zmian w swoim dotychczasowym herbie z chwilą objęcia urzędu biskupa diecezjalnego. Wskazując na szczególną więź z Diecezją Świdnicką umieścił w czwartym polu znane w ikonografii chrześcijańskiej i heraldyce odwołanie do głównego Patrona Polski i Diecezji Świdnickiej – męczennika i prezbitera, biskupa św. Stanisława ze Szczepanowa, kładąc na tarczy palmę i pastorał. Zrezygnował tym samym w swoim herbie Episcopus auxiliaris Diecezji Legnickiej z emblematów ryb.

opracował: Wacław W. Szetelnicki

Herby były używane przez Kościół od początku XIII wieku. Jako pierwszy wprowadził je Guillamme de Joinville, biskup francuskiego Langres. Wkrótce pojawiły się herby innych dostojników kościelnych, ziem będących we władaniu kościoła, a także herby zakonów i diecezji. Były one używane na oficjalnych dokumentach, pieczęciach czy elementach ozdobnych w siedzibach biskupów.
Duchowni umieszczali w herbach szlacheckie godła rodowe, poddane niekiedy lekkiej modyfikacji. Z czasem w herbach zaczęto umieszczać symbole dewocyjne. Tak jak obecnie.

Nasi partnerzy