Choć wydawało się, że w polityce USA to wielkie korporacje, celebryci i medialne elity nadają ton debacie, dziś coraz częściej to katolicy — robotnicy, młodzi polityczni doradcy, profesorowie i zwykli parafianie — przesądzają o wynikach wyborów i kierunku myślenia całych partii. Amerykańskie doświadczenie pokazuje, że kiedy katolicy wracają do źródeł i zaczynają mówić własnym językiem, potrafią zmieniać politykę bardziej niż niejedna ideologia. I to jest lekcja, która w Polsce może okazać się wyjątkowo cenna.

Katolicy wracają do centrum polityki USA. Co z Polską?

Lekcje z amerykańskiego doświadczenia dla Polski

W Financial Times Rana Foroohar opisuje wieczór, który okazał się znacznie ważniejszy niż zwykłe wydarzenie polityczne. W marmurowej siedzibie związku zawodowego Teamsters w Waszyngtonie, wśród kierowców ciężarówek, młodych politycznych doradców w granatowych marynarkach, księży, profesorów i senatorów, nie rozmawiało się o technologiach, ale o encyklice Rerum Novarum. To nie była akademicka konferencja. To była polityczna debata w najczystszej postaci — z katolicką nauką społeczną w centrum.

Teamstersi, często kojarzeni bardziej z twardą związkową walką i legendą Jimmy’ego Hoffy niż z teologią, rozdawali uczestnikom wydrukowane egzemplarze papieskiego dokumentu. Spotkanie otwierała modlitwa, a profesor Joseph Capizzi mówił wprost, że „odkąd Demokraci porzucili program pro-life, czuję się politycznie bezdomny” i że dobrze jest „zobaczyć tu ludzi, którym naprawdę zależy na życiu”.

To właśnie ta scena z FT pokazuje coś więcej: katolicy wracają do roli poważnej siły politycznej w USA — zarówno jako wyborcy, jak i jako autorzy idei.

miliony na fałszywe groby Kościół oskarżony

Chrześcijaństwo i polityka. Niezbędna synergia czy niebezpieczne połączenie?

Katolicy wracają do centrum polityki USA. Co z Polską?

Katolicy — elektorat, który decyduje

Przez dziesięciolecia katolicy w USA stanowili stabilne zaplecze Partii Demokratycznej. Wraz z orzeczeniem Roe v. Wade, a później z rosnącym dobrobytem, część z nich przesunęła się w stronę Republikanów. Pojawili się „Reaganowscy Demokraci”, a w końcu konserwatywni donatorzy i aktywiści tacy jak Leonard Leo.

Obalenie Roe v. Wade w 2022 roku było triumfem katolickiej prawicy. Ale jednocześnie — jak przypomina Foroohar — badanie Pew pokazuje, że 59% amerykańskich katolików uważa, iż aborcja powinna być legalna w większości przypadków. Mimo tej rozpiętości poglądów jedna rzecz pozostaje niezmienna: katolicy są największym pojedynczym blokiem religijnym w USA stanowiącym około 20 proc. mieszkańców tego kraju. Trump wygrał wśród nich niewiele ponad połowę głosów — ale to wystarczyło, by przesądzać o rezultacie w stanach wahadłowych.

Aaron Renn ujął to trafnie: „Ewangelikalni chrześcijanie mogą być największą grupą w koalicji republikańskiej, ale nie są tymi, którzy ostatecznie decydują”. Decydują katolicy. W amerykańskiej polityce to oni są dziś „języczkiem u wagi”.

Katolicy wracają do centrum polityki USA. Co z Polską?

Nowa katolicka prawica: Deneen i „dobro wspólne”

Wokół administracji Trumpa wyrosła nowa formacja, którą FT nazywa „katolicką prawicą łączącą język Kościoła z nacjonalizmem”. Jej liderami są J.D. Vance, Marco Rubio czy Steve Bannon. Jej intelektualną osią stał się Patrick Deneen, profesor z Notre Dame i autor głośnej książki Why Liberalism Failed. Twierdzi on, że liberalizm — skupiony na „braku granic” — doprowadził do globalnej gospodarki ignorującej zwykłych pracowników oraz do „woke’owego” państwa, które wymusza ideologię tożsamościową.

Deneenowi marzy się Ameryka z mniejszą dominacją korporacji, większą rolą lokalnych wspólnot, rodzinnych sklepów, związków zawodowych i silniejszych granic kulturowych. Ostrzega też przed kulturą szyderstwa i ironii, w której „nocne programy telewizyjne stały się sanktuarium tej liturgii”. Jego wizja nie wszystkim się podoba — niektórzy nazywają ją ksenofobiczną — ale nie da się zaprzeczyć, że podniosła pytanie, czy nie oddaliśmy zbyt wiele władzy elitom, technokratom i Big Techowi kosztem rodziny i zwykłych ludzi.

Co najważniejsze: katolicy zaczynają artykułować spójną alternatywę — nie neoliberalną, nie socjalistyczną, ale opartą na dobru wspólnym.

Katolicy wracają do centrum polityki USA. Co z Polską?

Demokratyczna lewica: dobre intencje, mało konkretów

W FT pojawia się przejmujący cytat kongresmenki Val Hoyle, która przyznaje, że Demokraci „przyszli na strzelaninę z kartką papieru”. Jej zdaniem, gdy związkowcy domagali się realnego wsparcia, słyszeli od liderów: „Przecież przegłosowaliśmy te szesnaście ustaw” — choć żadna nie przeszła przez Senat. „Ideą nie da się najeść” — podsumowała Hoyle.

To właśnie w tej luce — między deklaracjami a rzeczywistością — katolicy zaczęli odchodzić od Demokratów. Wielu robotników, również katolików, uznało, że choć Trump to „twardy, chciwy szef”, to jednak bardziej konkretny od lewicy, która „obiecując wiele, niewiele dostarcza”.

Tymczasem Biden, choć był katolikiem i bardzo „pro-labour”, stał na stanowiskach dotyczących aborcji, migracji i spraw LGBT, które dla konserwatystów były nie do przyjęcia. Amerykańscy biskupi nazywali jego działania „promowaniem moralnego zła”. 

Katolicy wracają do centrum polityki USA. Co z Polską?

Leon XIV i sztuczna inteligencja: papież w centrum najważniejszej debaty XXI wieku

Nowy papież, Leon XIV, według FT kontynuuje część wątków Franciszka, zwłaszcza troskę o najsłabszych. Jego główny temat to sztuczna inteligencja. AI — pisze Foroohar — „już teraz tworzy chaos na rynku pracy, nawet wśród białych kołnierzyków”. Papież domaga się regulacji i ostrzega, że technologia nie może zastąpić „rozeznania moralnego” i „prawdziwych relacji”.

Jeśli pierwsza encyklika Leona XIV będzie o AI — a wiele na to wskazuje — Kościół stanie się jednym z najważniejszych głosów w debacie o przyszłości pracy. Dla amerykańskich katolików — i dla polskich — to ogromna szansa: pokazać, że chrześcijaństwo nie jest konserwatyzmem z XIX wieku, ale żywą refleksją nad technologiczną rewolucją.

Katolicy wracają do centrum polityki USA. Co z Polską?

Leon XIV i sztuczna inteligencja: papież w centrum najważniejszej debaty XXI wieku

Foroohar kończy swoją analizę pytaniami: czy Latynosi, którzy poparli Trumpa dla ulg podatkowych, pozostaną przy nim, gdy służby imigracyjne zaczynają naloty? Czy aborcja nadal będzie centralnym tematem, skoro prawica wygrała na poziomie Sądu Najwyższego? Czy jakakolwiek partia uczciwie zmniejszy zależność od Big Tech?

Każde z tych pytań można niemal bez zmian postawić w Polsce. Czy młodzi katolicy pójdą za mediami i kulturą, czy odkryją, że Kościół jako jedyny broni rodziny i stabilności? Czy konserwatywni politycy zrozumieją wreszcie, że rodzina to nie hasło, ale konkret: mieszkania, podatki, praca, bezpieczeństwo? 

Amerykańska historia pokazuje, że katolicy — jeśli przestają działać odruchowo, a zaczynają działać świadomie — mogą odwrócić bieg polityki całego kraju. Nie przez głośne kampanie, lecz przez odważne, spójne myślenie o dobru wspólnym. To, co dzieje się w USA, jest sygnałem, że katolicka nauka społeczna może wrócić do centrum politycznej debaty — i to z ogromną siłą.

W Polsce potencjał jest jeszcze większy. Pytanie brzmi: czy polscy katolicy pozostaną tylko „elektoratem tradycyjnym”, czy staną się świadomą siłą, która potrafi wymusić realną zmianę.

wAkcji24.pl | Kultura | Andrzej Wierny | Miesięcznik Katolicki w-Akcji nr 12/25 |  Ilustracja: Ideogram | 1.01.2026

Piramida żywieniowa przewrócona do góry nogami — co oznaczają nowe wytyczne żywieniowe w USA?

Nowa piramida żywieniowa USA – powrót do normalności, który bardzo denerwuje tych, którzy walczą z klimatem kosztem człowieka.

Marnowanie żywności w święta Bożego Narodzenia. Ukryty koszt obfitości, który płacą polskie rodziny

Święta Bożego Narodzenia kojarzą się z obfitością, tradycją i rodzinnym stołem. Jednak za suto zastawionymi talerzami coraz częściej kryje się zjawisko, które ma realne konsekwencje ekonomiczne, społeczne i moralne. Marnowanie żywności w święta to problem, który...

Zespół „Laudato Si” pracuje. Bp Tadeusz Lityński: Wyzwaniem jest porządkowanie wiedzy

Laudato Si inspiruje dziś liczne inicjatywy Kościoła związane z troską o stworzenie, edukacją i odpowiedzialnością społeczną. W duchu encykliki papieża Franciszka odbyło się kolejne spotkanie Zespołu Laudato Si przy Radzie Konferencji Episkopatu Polski ds....

Jacek Janiszewski: Zielony Ład? Europa chce ratować świat, ale polskim rolnikom każe za to zapłacić

Zielony Ład to dobra idea, ale fatalnie wdrażana – mówi dr Jacek Janiszewski, były minister rolnictwa, oragnizator Welconomy Forum in Toruń. Jego zdaniem Unia narzuca rolnikom koszty globalnej transformacji, ignorując realia życia na wsi i ryzykując bezpieczeństwo...

WEO 2025: powrót „scenariusza rzeczywistości”. Zielony Ład czy dłuższa epoka ropy, gazu i LNG? [ANALIZA I KOMENTARZ]

Międzynarodowa Agencja Energii w najnowszym World Energy Outlook pokazuje dwie „ścieżki rzeczywistości”: CPS (świat bez nowych ustaw, tylko przedłużamy obecne przepisy) i STEPS (realnie ogłoszone polityki). W obu wersjach paliwa kopalne trzymają się mocno, a „zielony...

Elektromobilność opóźniona. Czy Europa oddaje pole Chinom?

Elektromobilność opóźniona - jedno z najpoważniejszych wyzwań strategicznych dla Unii Europejskiej jest wdrażana z poważnymi problemami. Nowy raport Allianz Trade pokazuje, że Europa nie tylko nie osiągnie celu pełnej elektryfikacji motoryzacji do 2035 r., ale może...

Koniec wege? Wzlot i upadek weganizmu – analiza Miesięcznika Katolickiego „w-Akcji”

Czy to już koniec wege? Analizujemy wzlot i upadek weganizmu – dlaczego jedzenie mięsa znów jest trendy?

Zielony niedowŁAD [Miesięcznik Katolicki w-Akcji]

Zmiany klimatyczne dotykają coraz większych obszarów naszej „błękitnej planety”. Są jednocześnie coraz dotkliwsze: duże wahania temperatur, pożary, powodzie, tajfuny, opady śniegu w miejscach gdzie do tej pory go nie widziano itd. Powód: gigantyczna emisja dwutlenku...

Fryderyk Kapinos: Zdrowa żywność to inwestycja w zdrowie

Poseł Fryderyk Kapinos był gościem Sudeckiego Forum Inicjatyw w Głuszycy, gdzie podzielił się swoimi spostrzeżeniami na temat ekologii i zdrowego stylu życia. W trakcie dyskusji wyjaśnił, dlaczego żywność ekologiczna jest lepsza od konwencjonalnej, jakie niesie...

Konferencja prasowa „Wokół Laudato Si’”. „Troska o środowisko jest integralną częścią naszej wiary”

Laudato Si. Czy troska o przyrodę to temat wyłącznie dla naukowców i ekologów? Kościół katolicki od lat przekonuje, że nie. Odpowiedzialność za stworzenie jest wpisana w samą istotę chrześcijańskiej wiary. Przypomniano o tym podczas konferencji „Wokół Laudato Si’ –...

Problem z odpadami na Dolnym Śląsku. Czy mieszkańców czekają podwyżki?

Mieszkańcy Dolnego Śląska nie mają szczęścia. Nie dość, że powódź, która nawiedziła ten region w 2024 roku pozostawiła po sobie mnóstwo odpadów, to w niektórych miejscach samorząd ma problem ze znalezieniem odbiorcy śmieci, w ramach procedury przetargowej. Na domiar...

Papież Leon XIV: wrześniowa intencja modlitewna o więź człowieka ze stworzeniem

Wrzesień 2025 roku papież Leon XIV poświęca tematowi szczególnie bliskiemu tradycji franciszkańskiej – relacji człowieka z całym stworzeniem. W swojej intencji modlitewnej Ojciec Święty zachęca wiernych, aby na nowo odkrywali współzależność między ludźmi a światem...

Smog letni – czym jest i dlaczego jest niebezpieczny?

Smog letni — to zjawisko, o którym zapominamy wraz z nadejściem słonecznych dni, choć w rzeczywistości lato przynosi jego własną, nie mniej groźną wersję. Smog letni, znany także jako smog fotochemiczny lub smog typu Los Angeles, powstaje latem w warunkach wysokiej...

Greenwashing po polsku: Nieładnie tak kłamać

„Greenwashing po polsku” nie jest już tylko publicystycznym frazesem. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił pierwsze oficjalne zarzuty największym platformom handlowym i firmom kurierskim, które – kusząc konsumentów „zielonymi” sloganami – miały wprowadzać...

Walka z plastikiem: Enzymy na ratunek Stworzeniu

Plastikowe śmieci w oceanach i na wysypiskach wołają o pomoc całego stworzenia. Najnowsze odkrycia biotechnologów z lat 2024-2025 pokazują, że istnieje realna szansa, by dzięki specjalnie zaprojektowanym enzymom – tzw. plastikazom – zamknąć obieg PET, obniżyć koszty...

Las? To skomplikowane. Czy wiesz, gdzie spędzasz wakacje?

Wakacje, las, rzeka, namiot... To wizja bliska bardzo wielu z nas. Ale czym naprawdę jest las, przestrzeń wielu wakacyjnych marzeń? Las to pewien układ zależności pomiędzy światem roślinnym, zwierzęcym oraz czynnikami nieożywionymi, które razem stanowią niepodzielny i...

Wind Trees – sztuczne drzewa zamiast wiatraków? Produkują prąd, nie przeszkadzają ludziom i nie zabiją ptaków

Sztuczne drzewa, znane jako Wind Trees, to nowatorska alternatywa dla tradycyjnych turbin wiatrowych. Ciche, bezpieczne dla ptaków i estetyczne, mogą zrewolucjonizować miejską energetykę odnawialną.Sztuczne drzewa, znane jako Wind Trees, to nowatorska alternatywa dla...

Rewolucja BEV w Polsce: 94 275 samochodów całkowicie elektrycznych pod koniec maja 2025

BEV to dziś nie tylko trend – to realna rewolucja motoryzacyjna. Pod koniec maja 2025 r. po polskich drogach jeździło aż 94 275 osobowych i użytkowych samochodów całkowicie elektrycznych (BEV), co oznacza wzrost o 42 proc. rok do rokuDane z Licznika Elektromobilności...

Zielony rachunek: Europejczycy chcą klimatu, ale nie chcą za niego płacić. Polacy za rozsądkiem

Nowy raport European Survey 2025 obnaża rosnącą frustrację Europejczyków wobec kosztów transformacji energetycznej. Choć poparcie dla ochrony klimatu jest nadal wysokie, coraz więcej obywateli — szczególnie w Polsce — mówi wprost: chcemy czystej energii, ale bez...

Redukcja emisji metanu. Nowe zadanie Polski i Unii Europejskiej

Redukcja emisji metanu to nowe hasło, które chcą przyjąć Polska i cała Unia Europejska. Silny gaz cieplarniany, którego potencjał ocieplający przewyższa dwutlenek węgla nawet 84‑krotnie w pierwszych 20 latach, stanowi ryzyko dla obowiązującej polityki klimatycznej. W...