Kościół jest jedną z instytucji wychowawczych. Pierwszym i najważniejszym środowiskiem wychowania jest rodzina. To w rodzinie dziecko przychodzi na świat i tam rozpoczyna się jego formacja. Drugim podmiotem wychowawczym jest szkoła, a trzecim Kościół – wspólnota posiadająca strukturę, parafie i diecezje, której misją jest prowadzenie człowieka ku dobru.

Dzieci nie są państwowe. Dzieci są nasze. Rodzice mają pierwsze i podstawowe prawo do decydowania o wychowaniu swoich dzieci. Państwo nie może tego prawa naruszać ani przejmować odpowiedzialności, która do niego nie należy.

Wychowanie nie polega wyłącznie na przekazywaniu informacji. Owszem, edukacja ma wymiar poznawczy, ale to za mało. Człowiek działa poprzez rozum i wolę. Rozum poznaje prawdę i dobro, a wola dokonuje wyborów moralnych. Jeżeli szkoła przestaje kształtować wolę i sumienie, przestaje wychowywać.

Dziś obserwujemy zamach na rodzinę, a przez to zamach na naród. Historia pokazuje jasno: wszystkie cywilizacje upadały wtedy, gdy niszczono rodzinę. To, co obecnie dzieje się w obszarze wychowania, jest groźniejsze niż to, czego doświadczaliśmy w czasach komunizmu.

Największym zagrożeniem dla człowieka jest kłamstwo. Ono zatruwa rozum, sumienie i ducha. Dziś kłamstwo stało się powszechnym narzędziem w życiu publicznym. Jedni mówią prawdę, inni kłamią nagminnie – i to niszczy fundamenty wychowania.

Jeżeli dziecko od najmłodszych lat styka się z kłamstwem, bardzo trudno później je z tego wyprowadzić. Dzieci z natury nie kłamią – to dorośli uczą je kłamstwa, często nieświadomie, własnym przykładem.

Jan Paweł II mówił, że współczesne kryzysy mają swoje źródło w błędzie antropologicznym, czyli w fałszywej wizji człowieka. Dziś ten błąd jest szczególnie widoczny w edukacji. Człowiek jest przedstawiany w oderwaniu od prawdy o jego naturze, od Boga, od odpowiedzialności.

Tymczasem człowiek jest jednością ciała i ducha. Ciało potrzebuje pokarmu biologicznego, ale duch potrzebuje pokarmu duchowego. Tym pokarmem jest Słowo Boże i Eucharystia. Bez nich nie da się wychować człowieka zdolnego do miłości, ofiary i odpowiedzialności.

Nie ma rozwoju bez trudu. Klasyczne maksymy: per aspera ad astra – przez trudy do gwiazd, per crucem ad lucem – przez krzyż do światła, pokazują prawdę o wychowaniu. Człowiek dojrzewa poprzez wymagania, a nie przez obietnicę łatwego życia i przyjemności.

Dzisiejsza kultura często proponuje ucieczkę od wysiłku. Tymczasem wychowanie musi prowadzić do odpowiedzialności i zdolności do poświęcenia. Inaczej nie wychowamy ludzi wolnych, ale osoby słabe i podatne na manipulację.

Kościół ma prawo i obowiązek zabierać głos w sprawach wychowania. Czasem reakcja jest spóźniona lub niewystarczająca, ale świeccy często mobilizują pasterzy do działania. Ojcowie Kościoła mówili o „niemych psach” – pasterzach, którzy nie ostrzegają przed zagrożeniem. Milczenie w obliczu zła jest błędem.

Dzieci należą do rodziny, nie do państwa. Państwo nie ma prawa deprawować młodego pokolenia ani ingerować w sumienia pod pozorem nowoczesnej edukacji.

Jako rektor i uczestnik środowisk akademickich widziałem, że wielu ludzi nauki zamiast demaskować mity obecne w życiu publicznym, podporządkowuje się im – często z powodów finansowych lub koniunkturalnych. To jest bolesne, bo zadaniem intelektualisty jest służba prawdzie, a nie interesowi.

Wychowanie młodego pokolenia jest sprawą najwyższej wagi. Educatio iuventutis suprema lex – wychowanie młodzieży jest najwyższym prawem. Od tego, jak dziś wychowamy dzieci, zależy przyszłość społeczeństwa, narodu i państwa.

wAkcji24.pl | Wiara | Bp Ignacy Dec | źródło: Sudeckie Forum Inicjatyw | Fot. ks. Jakub Klimontowski | 12.01.2026