Kościół katolicki, jak i bratnie kościoły zrzeszone w Polskiej Radzie Ekumenicznej, ale także inne kościoły, które same prowadzą i odpowiadają za lekcje religii w szkoły, cały czas monitorują zarówno zapowiedzi Ministerstwa Edukacji, jak i podjęte konkretne zobowiązania. Ze strony katolickiej chciałem przypomnieć, że już w marcu na zebraniu plenarnym Konferencji Episkopatu Polski został powołany specjalny zespół Konferencji Episkopatu Polski do spraw kontaktów z Ministerstwem Edukacji Narodowej i jego głównym zadaniem, ten zespół jest prowadzony przez księdza biskupa Wieszława Osiala, przewodniczącego również Komisji Wychowania Konferencji Episzkopatu Polski. Ten zespół ma za zadanie i miał za zadanie ze strony Kościoła Katolickiego monitorowanie całej sytuacji.

Udało się doprowadzić do spotkania tego zespołu z przedstawicielami Ministerstwa Edukacji,  i to dwa razy na prośbę strony katolickiej,  24 kwietnia i 15 maja tego roku. Oczywiście najwięcej emocji wzbudza rozporządzenie dotyczące wszystkich kościołów opublikowane 26 lipca tego roku dotyczące kwestii lekcji religii w szkole. To rozporządzenie naszym zdaniem, zdaniem kościołów zawiera bardzo liczne wady prawne. W związku z tym po licznych konsultacjach także w gronie specjalistów z prawa kanonicznego i prawa cywilnego, zarówno Kościół Katolicki, jak i Polska Rada Ekumeniczna zdecydowały się na przygotowanie specjalnej petycji, która dzisiaj rano po godzinie 10 została złożona w Sekretariacie I Prezes Sądu Najwyższego. 

W tych dwóch petycjach które, tak jak mówię, były między nami konsultowane, między Konferencją Episkopatu Polski i Polską Radą Ekumeniczną. Obydwie petycje zawierają prośbę do pani prezes o to, by wystąpiła z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności trybu wydania rozporządzenia z 26 lipca 2024 roku z innymi aktami prawnymi.”

Ks. Leszek Gęsiak SJ, Rzecznik Episkopatu Polski:

„Decydując się na wystąpienie z petycją do pierwszej prezes Sądu Najwyższego, prezydium Konferencji Episkopatu Polski kieruje się przekonaniem, że sprawa dotyczy istotnego interesu publicznego. To jest takich między innymi wartości jak poprawność legislacji, ochrona pracy, prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, oraz prawo dzieci i młodzieży do wychowania i opieki odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju. Przy wydaniu rozporządzenia ograniczono się do umożliwienia przedstawicielom zainteresowanych kościołów i innych związków wyrażenia opinii.

Tymczasem w artykule 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty wymaga się od właściwego ministra, aby wydając rozporządzenie określające warunki i sposób wykonywania przez szkołę zadań związanych z organizowaniem nauki religii działał, cytuję, w porozumieniu z władzami Kościoła Katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych”.

Należy wskazać, że w sposób skrajny została naruszona zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada lojalności państwa względem obywateli, która postrzegana jest jako fundament zasady demokratycznego państwa, chodzi tu o artykuł II Konstytucji, oraz zasada ochrony pracy, dotyczy artykułu XXIV Konstytucji, w odniesieniu do katechetów, a w szczególności do katechetów świeckich, dla których praca w charakterze nauczyciela religii stanowi podstawę zabezpieczenia potrzeb materialnych, często zresztą nie tylko swoich, ale także i ich rodzin.

Kwestionowane rozporządzenie nie zawiera żadnych przepisów, które zapewniałyby katechetom stabilność zatrudnienia w sytuacji nagłej zmiany przepisów dotyczących warunków i sposobu organizowania nauki religii, która z konieczności przyniesie efekt w postaci znaczącego zmniejszenia zapotrzebowania na pracę nauczycieli religii. Co więcej, w swej wymowie tę stabilność kwestionuje, uzależniając możliwości kontynuowania przez nich zatrudnienia od czynników zupełnie od nich niezależnych. Ponadto nie sformułowano żadnych przepisów przejściowych, które ułatwiałyby katechetom dostosowanie się do nowej sytuacji. Przypomnijmy, że rozporządzenie ma wejść w życie z dniem 1 września 2024 roku, a zatem za kilkanaście dni.

Przepisy znowelizowanego rozporządzenia niedostatecznie szanują też konstytucyjnie gwarantowane Prawo rodziców do określenia kierunku wychowania i nauczania moralnego i religijnego ich dzieci, z zachowaniem oczywiście praw przysługujących samym dzieciom. Kolejna kwestia to fakt, że nauczanie religii katolickiej powinno być realizowane w zgodzie z programem opracowanym przez władzę kościelną. Istotne jest przy tym, że opracowane w tym trybie programy przewidują odrębne treści dla każdego poziomu nauczania, czyli dla każdej klasy.

Nauczanie w grupach międzyklasowych z natury rzeczy będzie nauczaniem realizowanym inaczej niż to zostało zaplanowane w programach opracowanych przez uprawnione do tego władze kościelne. To z kolei stanowi naruszenie artykułu 12 ust. 2 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską.

Szerokie możliwości tworzenia grup międzyklasowych są ponadto sprzeczne z prawem dzieci i młodzieży do wychowania i opieki odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju oraz obowiązkiem dostosowania treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, o czym mówi artykuł 1, pkt. 1, 3 i 5 ustawy prawo oświatowe. W przepisach rozporządzenia fakt ten jest jednak całkowicie pominięty.

Kończąc to przedstawienie punktów, wobec których została przygotowana petycja złożona przez Prezydium Konferencji Episkopatu Polski do I Prezes Sądu Najwyższego, chciałbym dodać, ze względu na nieodwracalność szkód, jakie może spowodować wejście w życie kwestionowanego rozporządzenia. A także z wymową argumentów przemawiających za jego wadliwością. Na podstawie art. 36 ustawy z dnia 30 listopada 2016 roku o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Wnieśliśmy ponadto o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, o udzielenie wnioskowi zabezpieczenia przez zobowiązania ministra edukacji narodowej do zmiany rozporządzenia z dnia 26 lipca przez przesunięcie terminu jego wejścia w życie na 1 września 2025 roku, co, jak ufamy, powinno pozwolić Trybunałowi na spokojne rozpatrzenie sprawy.

Chciałem też poinformować, że obydwie petycje, zarówno petycja Polskiej Rady Ekumenicznej, jak i petycja złożona przez Prezydium Konferencji Episkopatu Polski zostały również przekazane do wiadomości Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.”