To już pewne – zapoczątkowana w czerwcu 2025 roku reforma rynku finansowego w Polsce oznacza definitywny koniec ery WIBOR‑u. W miejsce dotychczasowego wskaźnika stawki międzybankowej, na którym opierają się kredyty o wartości ponad 6 bilionów złotych, wchodzi zupełnie nowy miernik – POLSTR.

Ta reforma to nie drobna korekta, ale fundamentalna zmiana filozofii wyznaczania oprocentowania. W przeciwieństwie do WIBOR‑u, opartego na deklaracjach banków, POLSTR bazuje wyłącznie na rzeczywistych transakcjach depozytowych. To gwarancja większej przejrzystości, odporności na manipulacje i lepszego odwzorowania realnego poziomu stóp na rynku. Reforma została przygotowana przez Narodowy Bank Polski, Komisję Nadzoru Finansowego i GPW Benchmark oraz wpisuje się w globalne trendy – jak SOFR w USA i SONIA w Wielkiej Brytanii.

Wprowadzanie POLSTR‑u będzie etapowe. Od początku 2026 r. banki mają zacząć oferować krótkoterminowe kredyty dla przedsiębiorstw według nowych zasad. W drugim kwartale 2026 r. pojawią się kredyty konsumenckie, korporacyjne i instytucjonalne z oprocentowaniem opartym na POLSTR‑cie. Największą zmianą objęte zostaną kredyty hipoteczne – od 2027 roku wszystkie nowe umowy z oprocentowaniem zmiennym będą bazować już tylko na tym wskaźniku. Jednym z warunków powodzenia reformy jest względnie szybka emisja obligacji skarbowych referencyjnych względem POLSTR‑u, co wzmocni jego rynkową wiarygodność.

Dla posiadaczy kredytów „starych”, zwłaszcza hipotecznych, przewidziano dwie ścieżki dostosowania: dobrowolną konwersję i ścieżkę ustawową. W pierwszym wariancie banki będą mogły już teraz zachęcać klientów do zmiany wskaźnika na POLSTR, wychodząc im naprzeciw korzystniejszymi warunkami. W drugim wariancie Minister Finansów zyska prawo, by w 2028 roku dokonać automatycznej zamiany wskaźnika WIBOR na POLSTR w ramach obowiązującej umowy, jeśli klient sam nie zdecyduje się na zmianę. Taka alternatywa ma chronić kredytobiorców przed potencjalnie niekorzystnymi przepisami i zapewnić, że nikt nie pozostanie bez wskaźnika referencyjnego na umowach.

Kluczowe dla przeciętnego konsumenta pytanie brzmi: czy raty kredytów spadną, gdy nadejdzie POLSTR?Historyczne dane pokazują, że nowy wskaźnik może być korzystniejszy: na przykład 26 czerwca 2025 r. POLSTR dla Overnight (O/N) wyniósł 5,031 %, podczas gdy WIBOR‑O/N – 5,25 %. Choć różnica nie jest ogromna, w skali całego rocznego harmonogramu kredytu może znacząco wpłynąć na obciążenia domowego budżetu. Niemniej nie zawsze tak będzie, dlatego rząd wprowadził mechanizm spreadu korygującego, który zapewni neutralność ekonomiczną – czyli zabezpieczy przed gwałtownymi zmianami wysokości rat.

Warto zrozumieć, że POLSTR to średnia z rzeczywistych depozytów, publikowana jako składowa stóp – tak jak POLSTR 1M, 3M, 6M – co czyni go bardziej odpornym na manipulacje. WIBOR natomiast opierał się na opartych na deklaracjach zapisach, które w sytuacjach takich jak wysoka zmienność stóp procentowych, często zawodziły w dokładności i przejrzystości. Z perspektywy ekonomicznej, POLSTR eliminuje tzw. „subiektywną premię”, czyli sytuację, gdy banki – z różnych powodów – mogą zawyżać swoje oczekiwania.

Polska, jako część wspólnego rynku finansowego, musi dostosowywać swoje standardy do dobrze już funkcjonujących rozwiązań za granicą. Reforma POLSTR‑u odpowiada kierunkowi, który zaczął się po kryzysie LIBOR‑u w USA (gdzie zastąpiono go wskaźnikiem SOFR) i LIBOR‑u w Wielkiej Brytanii (SONIA). Mechanizmy te – oparte o przejrzyste transakcje – przywróciły wiarygodność i stabilność rynkowi kredytów o zmiennej stopie.

Obecnie warto obserwować, jak będzie wyglądać emitowanie obligacji skarbowych z POLSTR‑em oraz przygotowania banków do wdrożenia nowego wskaźnika. Obydwa elementy to klucz do płynnego przejścia i uniknięcia ryzyka destabilizacji. Oprócz wyższego poziomu przejrzystości, mamy też korzyść w postaci zwiększonego konkurencyjności – banki będą walczyły o klientów, obniżając marże, co może przełożyć się na lepsze warunki kredytowe.

W dłuższej perspektywie przełoży się to na większą stabilność całego sektora finansowego i większe bezpieczeństwo dla kredytobiorców. Z perspektywy moralnej i społecznej – co dobrze rezonuje z profilem katolickiego portalu – warto podkreślić, że reforma ma charakter pro‑społeczny: więcej przejrzystości to większe zaufanie do banków, a koordynacja z instytucjami nadzorczymi i rządowymi zabezpiecza interesy rodzin i przedsiębiorców.

Podsumowując, mamy przed sobą kilka ważnych dat:

• Czerwiec 2025 – start reformy, definitywne odciągnięcie kurtyny nad WIBOR‑em;

• Styczeń 2026 – pierwsze kredyty firmowe z POLSTR‑em;

• II kwartał 2026 – kredyty konsumenckie, korporacyjne, instytucjonalne;

• 2027 – wszystkie nowe kredyty hipoteczne wyłącznie na POLSTR‑cie;

• 2028 – mechanizm automatycznej konwersji dla pozostałych umów.

Oznacza to jasne i uporządkowane przejście: bez chaosu, z możliwością wyboru, ale i ochroną tego, kto zmiany zignorował. W nadchodzących latach warto się przygotować – zapytać bank o możliwość konwersji, monitorować wyliczenia i porównywać oferty z różnymi wskaźnikami (np. POLSTR 3M). Równocześnie warto śledzić komunikaty Ministerstwa Finansów i instytucji finansowych na temat spreadów i emisji nowych obligacji. Do tematu będziemy wracać również w Katolickim Portaliu Ekonomiczno-Społecznym wAkcji24.pl.

wAkcji24.pl | Ekonomia |  KNK | źrodło: Agencja Informacyjna | Komentarz: Andrzej Wierny  | Ilustracja: Ideogram | 25.06.2025