Salwador leży nad Oceanem Spokojnym, pomiędzy Gwatemalą a Hondurasem. To kraj będący efektem hiszpańskiej kolonizacji – językiem urzędowym jest hiszpański, a większość mieszkańców to Latynosi. Jeśli chodzi o powierzchnię Salwador jest nieco większy od województwa dolnośląskiego (21 tys. km2), lecz zamieszkuje go dwa razy więcej, bo ponad sześć milionów ludzi. Dominującą religią jest chrześcijaństwo: około 40% stanowią katolicy, a niemal tyle samo protestanci. Fundamenty chrześcijańskie widoczne są już w samej nazwie – „Salvador” to po hiszpańsku „Zbawiciel”.

Mimo tych fundamentów, przez ostatnie dekady Salwador cieszył się – delikatnie mówiąc – złą renomą. Jego historia, zarówno dawna, jak i współczesna, jest pełna przemocy i chaosu.

W latach 80. Salwador pogrążył się w brutalnej wojnie domowej, której skutki odczuwalne są do dziś. Zrodziła ona pokolenia brutalnych przestępców, a przemoc rozlała się poza granice kraju. MS-13, jeden z najgroźniejszych gangów świata, powstał w Kalifornii, ale po deportacjach jego członkowie przejęli kontrolę nad życiem społecznym w ojczyźnie.

Jeszcze dekadę temu Salwador był uznawany za jeden z najniebezpieczniejszych krajów świata – w 2015 roku wskaźnik morderstw wynosił 106 na 100 tys. mieszkańców, co oznaczało ponad 6,5 tysiąca ofiar. W 2024 roku odnotowano już tylko 114 zabójstw. Jak to możliwe?

Nowe podejście do przestępczości

Nayib Bukele, startując w wyborach prezydenckich, skupił swoją kampanię na jednej głównej obietnicy – zakończyć terror przestępczości. Ryzyko było jednak ogromne – starcie z gangami mogło doprowadzić do kolejnej wojny domowej. Szacowano, że w kraju działa nawet 70 tysięcy przestępców, a ich ofiarą mogło paść 6 milionów obywateli.

Nayib Bukele był tego świadomy – podobnie jak jego wyborcy, którzy po latach nieskutecznych, lewicowych rządów domagali się zmiany.

Pierwszym krokiem było podwojenie liczebności armii i zwiększenie jej uzbrojenia. Drugim – wprowadzenie stanu wyjątkowego. Po masakrze z 25–27 marca 2022 roku, kiedy gangi zamordowały 87 osób w ciągu trzech dni, stan wyjątkowy nadal obowiązuje, umożliwiając aresztowania bez nakazu sądowego. Od tego czasu zatrzymano ponad 80 tysięcy osób.

Kolejnym elementem było otwarcie nowego więzienia – Centrum Odosobnienia Terroryzmu (CECOT), które media nazwały „superwięzieniem”. Może ono pomieścić nawet 40 tysięcy więźniów, choć obecnie przebywa tam około 14 tysięcy.

Choć operacja przyniosła spektakularne efekty, w mediach mówi się o niej często w tonie krytycznym. Stan wyjątkowy, brutalne warunki w więzieniach, arbitralne aresztowania, doniesienia o torturach i przypadkach śmierci – wszystko to wywołuje zarzuty o łamanie praw człowieka. Prezydent Bukele nie ukrywa ciemnych stron swojego planu, ale odpowiada pytaniem: „A co z prawami człowieka ofiar gangów? Czy ktoś o nie pyta?”

To kontrowersyjna, ale poruszająca odpowiedź. Czy zasady humanitaryzmu mogą czasami prowadzić do większej krzywdy?

W wywiadzie udzielonym Tuckerowi Carlsonowi, prezydent Nayib Bukele nazwał walkę z przestępczością „wojną duchową”, starciem dobra ze złem – uzasadniając to m.in. satanistycznymi rytuałami niektórych gangów. Prezydent przyznał również, że jego rząd modlił się o powodzenie działań, także podczas wspólnych zebrań.

– Modliliście się podczas zebrań?
– Tak, oczywiście. Wiele razy.
– O co się modliliście?
– O mądrość, by wygrać wojnę. Obawialiśmy się dużej liczby ofiar wśród cywilów, więc prosiliśmy o ich minimalizację. I nie mieliśmy żadnych.
– Wszyscy czuli się z tym komfortowo?
– Tak. Wszyscy w gabinecie są wierzący. Wierzymy w Boga, mimo że jesteśmy świeckim krajem.

Max Manasterski

wAkcji24.pl | Kultura |  Max Manasterski | źrodło: Miesięcznik Katolicki „w-Akcji”  |  Zdjęcie: Salwadorski minister sprawiedliwości Gustavo Villatoro oraz amerykańska sekretarz bezpieczeństwa wewnętrznego Kristi Noem obserwują osadzonych w celi w CECOT, marzec 2025 roku. Fot. DSHgov| 3.07.2025