Łączna wartość kosztów społeczno-ekonomicznych wynikających ze spożywania alkoholu w Polsce w 2020 r. szacowana była na 93,3 mld zł. Zidentyfikowane koszty rażąco przewyższają korzyści płynące z pozy­ski­wa­nia akcyzy ze sprzedaży alkoholu.

W 2020 r. przychody budżetu państwa z tytułu podatku akcyzowego od napojów alkoholowych wynosiły 13,4 mld zł i stanowiły 18,6 proc. całkowitych dochodów budżetowych z podatku akcyzowego. Tym samym różnica między przychodami budżetowymi państwa a kosztami społeczno-ekonomicznymi spożycia alkoholu w Polsce wynosiła ponad 79,9 mld zł rocznie.

Statystyczny Polak, zapytany, jakie zna typy kosztów społeczno-ekonomicznych, stwierdzi, że są to wypadki i hospitalizacja ofiar, opieka społeczna, hospitalizacja uzależnionych oraz przestępstwa. Tymczasem największe koszty generują: przedwczesna śmiertelność wynikająca z nadużywania alkoholu – 84 mld zł; utracona wartość wpływów podatkowych z uwagi na łączną liczbę utraconych lat aktywności zawodowej – ponad 2 mld zł; wartość utraconego PKB z uwagi na utratę zasobów pracy w wyniku śmiertelności z przyczyn nadużywania alkoholu – ponad 2 mld zł; oraz wartość utraconego PKB z uwagi na wyłączenie z pracy związane z chorobami alkoholowymi – ponad 2 mld zł.

Z kwoty 93,3 mld zł ponad 90 mld zł przypada na cztery wyżej wymienione koszty. Pozostałe, równie istotne koszty to m.in. hospitalizacja uzależnionych, więziennictwo, obsługa psychologiczno-terapeutyczna, sądowa, prokuratorska, policyjna, kuratorska, straż pożarna, izby wytrzeźwień. To nie jest cały katalog kosztów.

Na portalu internetowym służby więziennej z 2018 r. znalazłem mało znaną statystykę: „Pijący i alkoholicy popełniają przestępstwa wielokrotnie częściej niż ludzie tej samej płci i w tym samym wieku nienależący do intensywnie pijących. Szacuje się, że co czwarty więzień w Polsce to alkoholik. Około 30 proc. z tych osadzonych, którzy po raz pierwszy trafili do izolacji penitencjarnej, popełniło przestępstwo pod wpływem alkoholu. Ta liczba drastycznie wzrasta, jeśli chodzi o recydywistów – to już nawet 70–90 proc. osadzonych.”

Każdego dnia obserwujemy jednak obojętność społeczeństwa na problemy alkoholowe. Polacy akceptują własne obyczaje alkoholowe, a jeśli chodzi o innych, to uważają, że nie mają wpływu na to, jak postępują, i nie mają prawa wtrącać się w czyjeś sprawy. Media natomiast „żyją” informacjami, że ktoś będący pod wpływem alkoholu spowodował wypadek, pozbawił kogoś życia lub w inny sposób kogoś skrzywdził. Wówczas pojawia się powszechne oburzenie. Dziennikarze, politycy, lekarze, terapeuci i zwykli obywatele żądają zdecydowanych działań, aby to zmienić.

Na emocjach się kończy. Żadna stacja telewizyjna nie pogardzi reklamami piwa. Żaden samorząd nie odmówi dotacji od lobby alkoholowego. Naukowcy ostrzegają, że spożywanie nawet niewielkich ilości alkoholu jest szkodliwe dla zdrowia. Dlatego w żadnym razie alkoholu nie można traktować jako zwykłego produktu spożywczego, lecz zawsze trzeba pamiętać o niebezpieczeństwie, jakie niesie jego używanie.

Sierpniowe wezwanie do abstynencji to jeden z instrumentów, którego celem jest dotarcie do świadomości rodaków z przesłaniem życia w trzeźwości. Takich inicjatyw jest znacznie więcej. W dniach 2–8 marca obchodziliśmy 58. Tydzień Modlitw o Trzeźwość Narodu; 10–11 marca odbyła się Wiosenna Sesja Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych w Toruniu; 14–15 czerwca 2025 – 44. Ogólnopolska Pielgrzymka w intencji trzeźwości i odnowy moralnej narodu na Jasną Górę. W dniu 14 kwietnia przypada Ogólnopolski Dzień Trzeźwości; 15 kwietnia – Światowy Dzień Trzeźwości; 1 czerwca, w Międzynarodowy Dzień Dziecka, świętujemy także Dzień bez Alkoholu.

Środowiska trzeźwościowe i wspólnoty anonimowych alkoholików spotykają się na Jasnogórskich Spotkaniach Uzależnionych w każdy pierwszy weekend czerwca na Jasnej Górze, a w każdy ostatni weekend lipca w Licheniu – na Ogólnopolskich Spotkaniach Trzeźwościowych. Okazji do wspólnego spędzania czasu bez środków zmieniających świadomość jest znacznie więcej. Programy oferowane przez niezliczone stowarzyszenia i kluby abstynenckie zapewniają wsparcie dla osób szukających pomocy oraz tych, którzy po terapii poszukują bezpiecznych miejsc. Ogromną pracę wykonują wspomniane wspólnoty anonimowych alkoholików – mamy ich w Polsce ponad 2 800.

Jednym z przykładów nagłaśniania sierpniowego wezwania do abstynencji są coroczne Msze Trzeźwościowe w bazylice kolegiackiej pw. św. Apostołów Piotra i Pawła, organizowane od 24 lat przez Klub Abstynenta „Arka” ze Strzegomia. Wierni mają możliwość usłyszeć świadectwa osób, które uwolniły się od obsesji picia alkoholu. Modlą się o uwikłanych w nałogi, o ich rodziny i o dar łaski trzeźwego życia. Po mszy spotykają się na poczęstunku i spędzają czas z ludźmi ceniącymi życie wolne od wszelkich uzależnień. Bo trzeźwość to wolność.

Ryszard Stochła

wAkcji24.pl | Ekonomia | Ryszard Stochła  – Miesięcznik Katolicki „w-Akcji” |  źrodła:  episkopat.pl, sw.gov.pl, kcpu.gov.pl|| 18.08.2025