Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda wraz z Małżonką Agatą Kornhauser–Dudą skierowali specjalne przesłanie do rodaków.  Para Prezydencka gorąco zachęca do udziału w tegorocznym Narodowym Czytaniu, podkreślając ponadczasową wartość twórczości Mistrza z Czarnolasu. W liście zaznaczono, że poezja Kochanowskiego to niezwykłe połączenie głębokiej refleksji z humorem, humanistycznych ideałów z troską o losy Ojczyzny oraz osobistych przeżyć z uniwersalnymi emocjami, które do dziś poruszają czytelników.

„Napisana przepiękną polszczyzną, pełna mądrych rad poezja Mistrza z Czarnolasu to niezwykła kronika myśli i obyczajów dawnej Rzeczypospolitej, która łączy pokolenia i jest nadal aktualna” – podkreślili Andrzej Duda i Agata Kornhauser–Duda. W swoim przesłaniu zaprosili również wszystkich do twórczego odkrywania pieśni, fraszek i trenów Kochanowskiego oraz do dzielenia się własnymi interpretacjami tych utworów.

Jan Kochanowski, którego twórczość będzie przedmiotem Narodowego Czytania, urodził się w 1530 roku w Sycynie pod Zwoleniem. Studiował w Akademii Krakowskiej oraz na Uniwersytecie w Padwie, a w młodości wiele podróżował po Europie. Po powrocie do Polski pełnił funkcję dworzanina na dworach magnackich i królewskim, by w końcu osiąść w rodzinnej posiadłości w Czarnolesie, gdzie oddał się pracy literackiej. To właśnie tam powstały liczne pieśni i fraszki, a po śmierci ukochanej córki Urszulki – cykl „Trenów”, uważany za arcydzieło literatury staropolskiej. Kochanowski zmarł niespodziewanie w 1584 roku podczas obrad sejmu w Lublinie i został pochowany w kościele w Zwoleniu.

Twórczość Kochanowskiego obejmuje szerokie spektrum tematów: od poważnych rozważań nad losem człowieka i przemijaniem, poprzez refleksje moralne i patriotyczne, aż po humorystyczne scenki z życia codziennego. W jego wierszach dostrzegalne są inspiracje antykiem i Biblią, jak również głęboka religijność o charakterze humanistycznym. 

Polski renesans to okres szczególnego rozkwitu kultury i piśmiennictwa, często określany mianem „złotego wieku”. W tym czasie język polski osiągnął wyjątkową dojrzałość literacką, a twórczość zyskała nowe formy i znaczenia. Najwybitniejszą postacią tej epoki był Jan Kochanowski – poeta, który do dziś uchodzi za jednego z największych w historii polskiej literatury.

W twórczości Kochanowskiego religijność odgrywała istotną rolę, choć nie miała charakteru ortodoksyjnego. Doskonałym przykładem tego podejścia jest hymn Czego chcesz od nas, Panie – utwór o głęboko teologicznym charakterze, będący wyrazem zachwytu nad światem i wdzięczności wobec Boga.

W hymnie poeta ukazuje Boga nie jako surowego sędziego, ale jako Stwórcę – Wielkiego Artystę, który w harmonijny sposób ukształtował przyrodę i cały wszechświat. Tekst napisany został trzynastozgłoskowcem, co nadawało mu naturalny rytm i melodyjność, a zarazem wyraz artystycznego kunsztu.

Utwór zaczyna się retorycznym pytaniem do Boga, co człowiek może dać w zamian za otrzymane łaski. Pełen jest zwrotów podkreślających wszechobecność i wszechmoc Boga – Tego, który stworzył niebo, ziemię, morza, pory roku i zapewnia ludziom oraz zwierzętom żywność i opiekę. Świat stworzony przez Boga jest doskonale uporządkowany, harmonijny, piękny – to jawne nawiązanie do idei antycznych, w których ład i proporcja odgrywały kluczową rolę.

Religijność Jana Kochanowskiego nie ograniczała się do prostego wyrażania wiary – była złożoną, świadomą postawą intelektualną i moralną, wyrażoną poprzez literacki kunszt. Poeta nie przedstawiał Boga jako srogiego władcy, lecz jako źródło piękna, ładu i dobra. W jego twórczości widoczna jest głęboka refleksja nad miejscem człowieka w świecie oraz powinnością wdzięczności wobec Boskiego daru życia.

Narodowe Czytanie, zainicjowane w 2012 roku przez ówczesnego prezydenta Bronisława Komorowskiego, na stałe wpisało się w kalendarz kulturalny Polski. Pierwszą wspólnie czytaną lekturą był „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. W kolejnych latach Polacy sięgali m.in. po dzieła Aleksandra Fredry, „Trylogię” Henryka Sienkiewicza, „Lalkę” Bolesława Prusa, „Quo vadis”, „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego oraz „Antologię Niepodległości” – zbiór tekstów literatury patriotycznej wydany z okazji stulecia odzyskania niepodległości.

Jak co roku, również i tym razem organizatorzy akcji zachęcają do organizowania spotkań w szkołach, bibliotekach, domach kultury, teatrach i instytucjach publicznych – wszędzie tam, gdzie wspólna lektura może stać się okazją do refleksji, rozmowy i celebracji polskiego dziedzictwa literackiego.

Prezydent RP i Pierwsza Dama wyrazili przekonanie, że Narodowe Czytanie nie tylko dostarcza uczestnikom wielu wzruszeń i inspiracji, ale również umacnia wspólnotę narodową i przypomina o wartościach, jakie niesie klasyczna literatura. „Wierzymy, że ta ważna i potrzebna akcja dalej będzie jednoczyć Polaków na całym świecie, przynosząc wszystkim uczestnikom prawdziwą radość i satysfakcję z bycia razem podczas wielu inspirujących spotkań z kanonem polskiej literatury” – napisali.

wAkcji24.pl |  Kultura | Maria Nicińska | Źródło: prezydent.pl | obraz: Jan Kochanowski w Czarnolesie Władysław Łuszczkiewicz (1864/5) Wikipedia | 21.07.2025