Kościół dzieli Adwent na dwa wyraźne etapy. Pierwszy, trwający do 16 grudnia, kieruje myśli wiernych ku powtórnemu przyjściu Chrystusa na końcu czasów. To moment refleksji eschatologicznej, zachęcający do zastanowienia się nad sensem życia i gotowością na spotkanie z Bogiem. Druga część, rozpoczynająca się od 17 grudnia, to już bezpośrednie przygotowanie do świąt Bożego Narodzenia i wspominanie historycznego przyjścia Jezusa na świat.

W całym Adwencie pielęgnowane są teksty liturgiczne oparte na proroctwach Izajasza. To właśnie one najpełniej oddają tęsknotę ludzkości za Mesjaszem, który ma przynieść światu światło i zbawienie.

Pierwsze ślady obchodów Adwentu pojawiają się już w IV wieku, zwłaszcza na terenach Galii i Hiszpanii. Nie istniał on jednak przed oficjalnym ustaleniem daty Bożego Narodzenia, co nastąpiło dopiero pod koniec IV stulecia. W Hiszpanii już w 380 roku synod w Saragossie zalecał wiernym codzienne gromadzenie się w kościele od 17 grudnia aż do święta Objawienia Pańskiego.

Gaulijskie obchody Adwentu miały charakter surowy – dominował post i praktyki ascetyczne. Wprowadzano nawet obowiązkowe dni postne, jak w V wieku w Galii, gdzie od dnia św. Marcina aż do Bożego Narodzenia pościli w poniedziałki, środy i piątki. W Rzymie natomiast Adwent zależał bardziej od liturgii niż od pokuty — akcentowano radość oczekiwania na narodzenie Zbawiciela, śpiewając „Alleluja” i „Te Deum”.

Od czasów papieża Grzegorza Wielkiego rzymski Adwent obejmuje cztery tygodnie. Z czasem połączono tradycje gallikańskie i rzymskie, co ukształtowało formę znaną dziś — liturgicznie stonowaną i refleksyjną, a zarazem przesiąkniętą ascetycznym duchem dawnej Galii. Rozpowszechniły ją w Europie zwłaszcza zakony benedyktynów i cystersów.

W czytaniach i modlitwach tego okresu obecne są szczególne postacie biblijne, które odegrały kluczową rolę w przygotowaniu świata na przyjście Chrystusa: prorok Izajasz, Maryja i św. Jan Chrzciciel. Adwent jest czasem skupienia, wewnętrznego uporządkowania i pokornego oczekiwania, choć nie jest okresem pokutnym w takim sensie jak Wielki Post. Kościół zachęca jednak do udziału w rekolekcjach i pojednania z Bogiem w sakramencie spowiedzi.

W liturgii adwentowej nieustannie rozbrzmiewają wezwania do radosnego oczekiwania Mesjasza; pomaga nam ona zrozumieć w pełni wartość i znaczenie tajemnicy Bożego Narodzenia. To święto nie jest tylko upamiętnieniem historycznego wydarzenia, które przed dwoma tysiącami lat miało miejsce w małym miasteczku Judei. Konieczne jest raczej, byśmy zrozumieli, że całe nasze życie powinno być «adwentem», czujnym oczekiwaniem na ostateczne przyjście Chrystusa. Aby przygotować nasze serce na przyjęcie Pana, który — jak mówimy w «Credo» — pewnego dnia przyjdzie sądzić żywych i umarłych, musimy nauczyć się dostrzegać Jego obecność w wydarzeniach codziennego życia. Adwent jest więc, by tak powiedzieć, intensywnym przygotowaniem do przyjęcia w sposób zdecydowany Tego, który już przyszedł, który przyjdzie i który nieustannie przychodzi.– Jan Paweł II

(Audiencja generalna, 18.12.2002 r.)

Dokumenty liturgiczne Kościoła podkreślają podwójny wymiar Adwentu: wspominanie pierwszego przyjścia Syna Bożego oraz oczekiwanie na Jego powtórne przyjście w chwale. Z tego powodu jest to czas radosnego i pobożnego oczekiwania.

Dlatego Adwent jest synonimem nadziei: nie daremnym oczekiwaniem na jakiegoś bezosobowego boga, lecz konkretną i niezawodną ufnością w powrót Tego, który już raz do nas przyszedł, «Oblubieńca», który swoją krwią przypieczętował zawarte z ludzkością wieczne przymierze. Jest to nadzieja, która pobudza do czujności, cnoty wyróżniającej ten szczególny okres liturgiczny. Do czujności w modlitwie, ożywianej pełnym miłości oczekiwaniem; czujności wyrażającej się w dynamice konkretnej miłości, której towarzyszy. Z takimi uczuciami wspólnota chrześcijańska wchodzi w czas Adwentu, zachowując duchową czujność, aby lepiej przyswoić sobie przesłanie słowa Bożego.- Jan Paweł II

(Rozważanie przed modlitwą «Anioł Pański», 2.12.2001 r.)

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Adwentu są Roraty — Msze odprawiane ku czci Matki Bożej o świcie lub wieczorem przy zgaszonych światłach, rozświetlonych jedynie blaskiem świec. Nazwa pochodzi od słów pieśni Rorate caeli desuper – „Spuśćcie rosę, niebiosa”.

W Polsce tradycja Rorat sięga XIII wieku. Według przekazów wprowadził je w Poznaniu książę Przemysł I, a w Krakowie – na prośbę św. Kingi – Bolesław Wstydliwy. Z czasem Roraty stały się niezwykle popularne, a ich uroczystą formę pielęgnowały nawet osoby z królewskich rodów. Szczególną sławę zdobyła kapela rorantystów powołana w XVI wieku na Wawelu, aby śpiewać specjalne msze roratnie.

W dawnej Polsce ważnym elementem ceremonii było przynoszenie świec przez przedstawicieli różnych stanów – od króla, przez duchownych i rycerstwo, aż po mieszczan i chłopów. Ogień symbolizował oczekiwanie na Chrystusa, „Światłość świata”.

Wśród czterech niedziel Adwentu wyróżnia się trzecia – Niedziela Gaudete. Jej nazwa pochodzi od pierwszych słów antyfony: Gaudete in Domino – „Radujcie się w Panu”. To moment, w którym Kościół pozwala sobie na szczególny znak radości — różowe szaty liturgiczne, które w całym roku pojawiają się tylko dwa razy: właśnie w Adwencie i podczas Niedzieli Laetare w Wielkim Poście.

wAkcji24.pl | Wiara | Maria Nicińska |obrazy: Katedra Świdnicka Facebook|  12.12.2025