Siódmy uczynek względem duszy z kanonu uczynków miłosiernych jest wezwaniem skierowanym do nas, abyśmy modlili się za żywych i umarłych. „W każdej sprawie wasze prośby przedstawiajcie Bogu w modlitwie…” (Flp 4, 6) – zachęcał kiedyś Filipian, a dziś nas,  św. Paweł Apostoł,  byśmy powierzali Bogu  codzienne troski zarówno nasze jak i naszych bliźnich. Modlitwa jest bowiem skutecznym sposobem świadczenia miłosierdzia wobec innych podobnie jak czyn i miłosierne słowo.  Katechizm Kościoła Katolickiego określa ją jako wzniesienie duszy do Boga lub prośbę skierowaną do Niego o stosowne dobra (KKK 2559). Możemy wyróżnić trzy główne rodzaje modlitwy.

Ze względu na adresata czyli Boga, do którego jest kierowana, może być modlitwa uwielbienia, dziękczynienia, przebłagania lub przeproszenia oraz prośby. Ze względu na podmiot, możemy mówić o modlitwie indywidualnej i wspólnotowej. Z racji sposobu modlitwy wyróżnia się modlitwę ustną i myślną (rozmyślanie, medytacja, kontemplacja).

Najczęściej podejmowaną formą modlitwy jest modlitwa błagalna, wstawiennicza. Zanosimy w niej do Boga  prośby i błagania za naszych bliźnich, ponieważ wierzymy, że jest On wierny w swojej miłości do nas, jest gwarantem i dawcą wszelkich dóbr, łącznie z dobrem najważniejszym jakim jest nasze zbawienie. Zawierzając Bogu sprawy naszych braci i sióstr, jesteśmy jednak świadomi tego, że niekoniecznie prośby te będą spełnione w sposób i w czasie, jaki byśmy chcieli, natomiast możemy być pewni, że są one zawsze wysłuchane przez miłosiernego Boga. 

W księgach Starego Testamentu mamy wiele tekstów, mówiących nam o modlitwie wstawienniczej za żyjących i za umarłych. Ten rodzaj modlitwy praktykowali patriarchowie, prorocy, niektórzy królowie, jak np. Dawid, Salomon, i inne znaczące osoby w dziejach Izraela.  Abraham  stanął przed Bogiem i prosił o ocalenie mieszkańców Sodomy i Gomory, których występki były bardzo ciężkie. Bóg nie ocalił mieszkańców tych miast, gdyż nie znalazło się wśród nich nawet dziesięciu sprawiedliwych (por. Rdz 18,20-33). 

Wielokrotnie wstawiał się za grzeszącym ludem Mojżesz, który prowadził wybrany naród z niewoli egipskiej do ziemi obiecanej. Gdy po czterdziestodniowym przebywaniu sam na sam z Bogiem, otrzymał na górze Synaj dar Prawa wyrytego na dwóch kamiennych tablicach, wracając do obozowiska, zobaczył, że lud dopuścił się niewierności i apostazji (Wj 32,1-29). Rozgniewany potłukł tablice, a złotego cielca starł na proch i rozsypał w wodzie, którą kazał pić Izraelitom. Surowo ukarał tych, którzy dopuścili się bałwochwalstwa, lecz nazajutrz powiedział: „Popełniliście ciężki grzech; ale teraz wstąpię do Pana, może otrzymam przebaczenie waszego grzechu” (32,30). Nie tolerując zła, wstawił się przed Bogiem za grzesznymi: „Oto niestety lud ten dopuścił się wielkiego grzechu. Sporządził sobie boga ze złota. Przebacz jednak im ten grzech! A jeśli nie, to wymaż mnie natychmiast z Twej księgi, którą napisałeś” (30,31-32). 

W księgach Starego Testamentu znajdujemy także wzmianki o modlitwie za zmarłych.  W  Drugiej Księdze Machabejskiej czytamy: „Juda, książę izraelski, uczyniwszy składkę pomiędzy ludźmi, posłał do Jerozolimy około dwu tysięcy srebrnych drachm, aby złożono ofiarę za grzech. Bardzo pięknie i  szlachetnie uczynił, myślał bowiem o zmartwychwstaniu. Gdyby bowiem nie był przekonany, że ci zabici zmartwychwstaną, to modlitwa za zmarłych byłaby czymś zbędnym i niedorzecznym, lecz jeśli uważał, że dla tych, którzy pobożnie zasnęli, jest przygotowana najwspanialsza nagroda – była to myśl święta i pobożna. Dlatego właśnie sprawił, że złożono ofiarę przebłagalną za zabitych, aby zostali uwolnieni od grzechu” (2 Mch 12,43-46). 

Wzorce modlitwy błagalno-wstawienniczej znajdujemy w Pismach Nowego Testamentu. Pierwszym wzorem takiej modlitwy jest sam Jezus Chrystus. Świadczą o tym wszyscy ewangeliści. Wspomnijmy  tylko modlitwę arcykapłańską, zaadresowaną do Ojca za swoich uczniów: „Ja za nimi proszę, nie proszę za światem, ale za tymi, których mi dałeś, ponieważ są Twoimi (…) Ojcze Święty , zachowaj ich w Twoim imieniu, które mi dałeś, aby tak jak My stanowili jedno (…) Nie proszę, abyś ich zabrał ze świata, ale byś ich ustrzegł od złego (…) Uświęć ich w prawdzie (…) Nie tylko za nimi proszę, ale za tymi, którzy dzięki ich słowu będą wierzyć we Mnie, aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili w Nas jedno, by świat uwierzył, że Ty Mnie posłałeś” (J 17,9.11b.15.17.20-21). 

Modlitwa jest pierwszym przejawem wiary i zarazem niezwykle ważnym zadaniem Kościoła – także modlitwa błagalno-wstawiennicza.  Prosząc o szczęście doczesne i wieczne, możemy innym wiele wyprosić. Co więcej, gdybyśmy wiedzieli, jak wiele zależy od tego aktu miłosierdzia i ile dobra można zjednać dla bliźnich, to modlilibyśmy się zawsze, we wszystkich sytuacjach rozmawialibyśmy z Bogiem o naszych troskach i radościach. Doskonałym tego przykładem, jak już wcześniej zauważyliśmy, jest modlitwa Psalmami.

Widzimy, że Psalmista rozmawia z Bogiem w każdym czasie: w chwilach powodzenia, podróży, zmagania, ulgi. Modli się za tych, którzy mu dobrze czynią, i za swoich prześladowców. Stąd też i my, jesteśmy wezwani do prośby za tych, którzy nam dobrze czynią, i za tych, z którymi jesteśmy w konflikcie. Niekoniecznie ktoś musi wiedzieć o tym, że się za niego modlimy. Najważniejsze, że podejmujemy ten uczynek miłosierdzia co do duszy, który według starotestamentalnego założenia jest zaproszeniem Boga do naszego życia, wołaniem o Jego ingerencję w naszą historię.

W zakończeniu, zauważmy, że ten ostatni uczynek względem duszy: Modlić się za żywych i umarłych możemy najpełniej spełniać przez uczestniczenie w Eucharystii, bowiem we Mszę św. są wplecione modlitwy za żyjących i umarłych. W każdej Mszy św. modlimy się za papieża, za biskupa diecezjalnego, za innych wiernych żyjących i zmarłych. 

Bp Ignacy Dec

wAkcji24.pl |  Opinie | Bp Ignacy Dec | źródło: Miesięcznik Katolicki „w-Akcji” | 26.07.2025