Dziennikarz ekonomiczny Jerzy Mosoń w swoim artykule dla Agencji Informacyjnej zastanawia się, czy kontrowersje wokół wydatków z polskiego Krajowego Planu Odbudowy (KPO) będą miały swoje europejskiej reperkusje. Mosoń zwraca uwagę, że jeszcze niedawno, bo w lipcu 2025 roku Prokuratura Europejska (EPPO) działała błyskawicznie w sprawie domniemanego nadużycia z udziałem Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, skąd miały popłynąć środki na budowę ośrodka gokardowego na Słowacji.

Nieprawidłowości dotyczące relatywnie drobnej sprawy w zestawieniu z bałaganem wokół polskiego KPO wychwycił Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). I w sprawie polskego KPO, to właśnie OLAF powinien niezwłocznie podjąć działania mające dać jasność podatnikom, czy branża HoReCa powinna mieć szanse otrzymać wsparcie na zakup dóbr luksusowych, gdy celem Funduszu miało być zabezpieczenie sektora przed przyszłymi zagrożeniami. OLAF wciąż jednak milczy, a powód może okazać się wybawieniem dla polskiego rządu, o którym rozpisują się czołowe światowe media, poczynając od „Politico”, na „The Telegraph”, kończąc. 

O pieniądzach z Krajowego Planu Odbudowy zrobiło się głośno po raz pierwszy w kontekście rządu Donalda Tuska 15 kwietnia 2024 roku, gdy do Polski trafiło 27 mld zł. Pieniądze te w pierwszej kolejności miały otrzymać małe i średnie firmy, które najbardziej ucierpiały wskutek pandemii SARS-COV2. Wśród poszkodowanych znalazł się rynek hotelarski i restauracyjny, który odnotował rekordowe straty w następstwie okresowego zamykania gospodarki.

Joanna Zembaczyńska–Świątek, pełniąca w kwietniu 2024 roku obowiązki prezesa Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości zajmującej się rozpatrywaniem wniosków o dofinansowanie, mówiła w tamtym czasie, że „polskie hotelarstwo, gastronomia, turystyka i kultura potrzebują wsparcia w profilowaniu nowych kierunków rozwoju w dotychczas prowadzonej działalności”. 

– Budżet na ten cel to aż 1,26 mld zł, a wartość dofinansowania na jedno przedsięwzięcie MŚP może wynieść od 50 tys. zł do 540 tys. zł – zapowiadała urzędniczka. Czy można było przypuszczać, że kilkanaście miesięcy później w Polsce środki te zostaną przyznane na zakup jachtów, ekspresów do kawy czy solariów? Od zapobiegania nadużyciom finansowym jest unijna instytucja OLAF, która ma możliwości by zainicjować procedurę wstrzymania przekazania Polsce pieniędzy. Momentem newralgicznym jest przekazanie przez Polskę wniosku o płatność. Wraz z tym ruchem do gry powinien wejść OLAF. Czy zrobi to skutecznie? – zastanawia się Jerzy Mosoń.

Jerzy Mosoń, w artykule opublikowanym na portalu Agencja-Informacyjna.com, zwraca uwagę,  że w Europejskim Urzędzie ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) panuje obecnie bezkrólewie. Z końcem lipca 2025 posadę szefa OLAF-u opróżnił dyrektor generalny Ville Itälä i jak dotychczas nie udało się wyłonić jego następcy. Obowiązki dyrektora generalnego OLAF-u pełni Finka Salla Saastamoinen, która jednak została zastępcą Villego Itäli w tej instytucji dopiero w lutym 2025 roku, co oznacza, że ominęły ją kluczowe dochodzenia prowadzone przez Villego Itälę. Wcześniej Saastamoinen zajmowała się wymiarem sprawiedliwości, praworządnością oraz prawami podstawowymi. Bezpośrednio przed objęciem nowej funkcji kierowała pięcioma dyrekcjami naukowymi we Wspólnym Centrum Badawczym, gdzie była także zastępcą dyrektora generalnego.

To jedak Ville Itälä jako szef OLAF-u wraz z bezpośrednim zapleczem dał się poznać jako niezłomny tropiciel nieprawidłowości finansowych. Powołany na stanowisko dyrektora generalnego w 2018 roku zamknął 1588 dochodzeń, zalecił odzyskanie ponad czterech miliardów euro niewłaściwie wykorzystanych funduszy UE i zapobiegł podczas swej siedmioletniej kadencji nienależnemu wydatkowaniu ponad 810 milionów euro – informuje rzecznik prasowy tej instytucji. 

Misją OLAF-u jest wykrywanie, badanie i zapobieganie oszustwom związanym z funduszami Unii Europejskiej – przypomina Jerzy Mosoń. W tym celu OLAF:

• prowadzi niezależne dochodzenia w sprawie oszustw i korupcji związanych z unijnymi funduszami, aby zagwarantować, że wszystkie pieniądze podatników UE trafią do projektów, które mogą tworzyć miejsca pracy i wzrost gospodarczy w Europie;
• przyczynia się do wzmacniania zaufania obywateli do instytucji UE poprzez badanie poważnych nieprawidłowości ze strony pracowników UE i członków instytucji UE;
• opracowuje solidną politykę UE w zakresie zwalczania oszustw.

OLAF może badać sprawy dotyczące oszustw, korupcji i innych przestępstw naruszających interesy finansowe UE w zakresie:

• wszystkich wydatków UE: głównymi kategoriami wydatków są fundusze strukturalne, polityka rolna i fundusze rozwoju obszarów wiejskich, wydatki bezpośrednie i pomoc zewnętrzna;
• niektórych obszarów dochodów UE, głównie ceł;
• podejrzeń poważnego naruszenia przepisów przez pracowników UE i członków instytucji UE.

Po zakończeniu dochodzenia przez OLAF, właściwe organy UE i krajowe rozpatrują zalecenia i podejmują decyzję o ich realizacji. 

wAkcji24.pl | Ekonomia | NWS| Zródło: Jerzy Mosoń Agencja Informacyjna, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych |   Zdjęcie UE OLAF :  | 13.08.2025