Polacy  powstali z kolan. To czas początku pontyfikatu św. Jana Pawła II. Zaczęło się na Wybrzeżu. Pierwszą kopalnią węgla kamiennego (KWK) w Polsce, która zastrajkowała była  KWK Thorez w Wałbrzychu. W dniu 27 sierpnia 1980 r. aby solidaryzować się ze stoczniowcami w Gdańsku, wybuchł  strajk na szybie Chwalibóg i następnego dnia, 28 sierpnia, na szybie Julia. 2 września 1980 r. w Wałbrzychu doszło do podpisania porozumień z Rządem, które były trzecimi w Polsce po Szczecinie i Gdańsku.

Rodząca się Solidarność domagała się  Wolnych Związków Zawodowych. Na Górnym Śląsku do kopalń powracały obrazy św. Barbary.  A na Dolnym Śląsku? Takiej tradycji nie było w wałbrzyskich kopalniach. A jednak wiara górników, zdawałoby się uśpiona, teraz uwolniona, ożyła.

To była autonomiczna inicjatywa górników, aby wprowadzić figurki do kopalń. Po znalezieniu gipsowej figurki, która stała się matrycą – matką, odlano w Hucie Karol w Wałbrzychu, najpierw w 1980 r. dwanaście, i w  1981 r. trzy kolejne, w sumie 15 figurek. Intronizacje figurek na poszczególne szyby w kopalniach dokonały się tuż po poświęceniu, w obecności biskupów i całej pracowniczej rodziny górniczej. Pozostały tam, czczone nawet w stanie wojennym, aż do zamknięcia kopalń pod koniec lat dziewięćdziesiątych.

Gdzie się znalazły później? Na prośbę NSZZ „Solidarność” podjąłem się poszukiwania odpowiedzi i opracowania  dokumentacji który trafiła do wspomnianej wcześniej książki.

Dzisiaj dwie figurki znajdują się w muzeach (CNiS Stara Kopalnia i CKK Boguszów-Gorce), po jednej w  Kopalni Wiry i biurze „Solidarności” w Wałbrzychu. Siedem znalazło swoje miejsce w kościołach parafialnych  (trzy w Wałbrzychu, dwie w Boguszowie-Gorcach, jedna w Słupcu NR i jedna w Zielonce k. Zgorzelca); rzeźba w drewnie jest w kamieniołomie w Strzegomiu. Figurka ze stopu mierzy 52 cm. Łącznie więc pozostało ich jedenaście,  cztery z nich są zaginione.

Każda figurka św. Barbary jest epifanią sacrum, świadectwem wiary i pracy górników,  Solidarności i naszej historii;  jest figurką NSZZ „Solidarność”. 

Św. Barbara dziewica i męczennica, zginęła ok. 306 r. po Chrystusie. Jej kult zapisany  pod datą 4 grudnia w  kalendarzu Kościoła greckiego, syryjskiego pochodzi z VIII w.  Kto z nas zdaje sobie sprawę z tego? W Polsce pierwszy ślad jej kultu pochodzi z kalendarza krakowskiego w Kodeksie Gertrudy z XII w. też pod datą 4 grudnia. 

Ewangelizacja pierwszych misjonarzy, zakonników, relikwie świętej (z XIII w. – herma z Pomorza), nauczanie, rozwój parafii,  pierwsze kościoły (Borzygniew 1262 r.), rzeźby i obrazy, tłumaczenie żywotów Świętej ( z X i XIII w.) ks. Piotra Skargi (XVI w.) i modlitwy wiernych, rozpowszechniły jej kult w Polsce i Europie. Powstają bractwa. Barbara staje się patronką dobrej śmierci, jest jedną z 14 Wspomożycieli, patronką wodniaków wiślanach (żeglarzy, flisaków), patronką artylerii, bastionów, prochowni, saperów od XVIII w. na Zachodzie w Polsce (Panią ognia i błyskawic).

W Ordynariacie Wojska Polskiego jest patronką jednostek rakietowych i artylerzystów. Czczona w górnictwie srebra i ołowiu w połowie XVIII (Tarnowskie Góry) staje się w połowie XIX patronką górników a później Akademii Górniczo-Hutniczej. Dzisiaj  z Barbórką związany jest też  Dzień Naftowca i Gazownika obchodzony 3 grudnia.   

Św. Barbara prześladowana, więziona i ścięta mieczem przez ojca, stała się patronką ludzi narażonych na niespodziewaną śmierć w niebezpiecznej pracy. Artylerzyści i górnicy przyzywali wstawiennictwa swojej patronki,  nosili medaliki  z napisem: “Św. Barbaro broń nas od złej śmierci”. Rozumiemy, że  stała się też patronką  ludzi  z podziemia, w konspiracji.

Komendant Główny Armii Krajowej (w latach 1943-1944), generał dywizji Tadeusz Bór-Komorowski, w swojej książce “Armia Podziemna”, pisze m.in. o obrazku świętym, będącym  „ulotką” z litanią do św. Barbary, drukowanym w tajnym wydawnictwie i rozpowszechnianym od końca 1943 r. (zamieszczone zdjęcia). Potwierdza to Muzeum Powstania Warszawskiego, gdzie zachowany jest taki obrazek.

Z uwagą przeczytajmy tę litanię do św. Barbary, nazwanej tu  Patronką Polski Podziemnej, strażniczką tajnych drukarzy, kolporterów, łączników, kurierów, Opiekunką ludzi podziemia…  W czasie stanu wojennego, po 13 grudnia 1981 r. odżyła ta litania w konspiracji, podziemnej Solidarności, w ulotnych drukach.

Ks. Jerzy Popiełuszko posłużył się tą litanią w liturgii mszy św. odprawionej w dniu 4 grudnia 1983 r. na Żoliborzu, w której modlił się za ofiary kopalni Wujek i wszystkich górników. W homilii mówił: “Święta Barbara jest patronką pracy podziemnej. Tych, którzy wydobywają słowa prawdy i przekazują je społeczeństwu bez dekretów o cenzurze”. Porównał pracę górników pod ziemią do działalności ludzi z podziemia, w konspiracji, radiowców, ujawniających ukrywaną prawdę i kłamstwa reżimu. 

Ksiądz Jerzy został porwany 19 października 1984 r. i zamordowany przez komunistycznych oprawców z SB. Błogosławiony kapłan i męczennik został ogłoszony Patronem członków NSZZ „Solidarność” w 2014 r. Tego roku 20 października, w 40. rocznicę jego śmierci, zostały wprowadzone relikwie bł. księdza Jerzego do katedry w Świdnicy. Pod tablicą na fasadzie katedry, poświęconej w pierwszą rocznicę męczeństwa, składane są każdego roku kwiaty.  Módlmy się o Jego kanonizację.                                                                            

Ks. Tadeusz Faryś, kapelan „Solidarności”

wAkcji24.pl | Wiara | Ks. Tadeusz Faryś, kapelan „Solidarności”  | 21.12.2024