Według autorów raportu sytuacja, w jakiej znalazły się polskie rodziny, jest jednym z najpoważniejszych problemów społecznych i gospodarczych. Wzrost kosztów życia, presja zawodowa i brak czasu na wychowanie dzieci tworzą spiralę, w której trudno zdecydować się na większą rodzinę.

Jak wskazuje raport:
„Zapewnienie rodzinom materialnych podstaw do powoływania na świat i odpowiedniego wychowania dzieci jawi się najpilniejszym zadaniem.”

Dotychczasowe świadczenia — choć częściowo skuteczne w ograniczaniu ubóstwa — nie wyrównują w pełni różnic między rodzinami bezdzietnymi a wielodzietnymi. Autorzy zwracają uwagę:

„Rodziny z trojgiem lub więcej dzieci mają trzykrotnie wyższe prawdopodobieństwo życia w biedzie niż osoby żyjące w pojedynkę lub bezdzietne małżeństwa.”

To właśnie ci rodzice, którzy decydują się na większą rodzinę, najbardziej odczuwają brak systemowego zabezpieczenia, zwłaszcza w kontekście czasu koniecznego na opiekę.

Twórcy raportu przypominają, że praca zawodowa obojga dorosłych może sprawdzać się w małych rodzinach, ale staje się trudna w większych gospodarstwach domowych. Problemem jest nie tylko organizacja dnia, ale również konieczność emocjonalnej obecności.

Autorzy piszą:

„To, co nie zagraża życiu rodzinnemu małej rodziny, może być już istotnym ryzykiem dla rodziny większej.”

oraz

„Celem opisywanej polityki byłoby zapewnienie rodzicom czasu niezbędnego do opieki i wychowania kilkorga dzieci.”

Raport podkreśla, że obecny system w żaden sposób nie kompensuje utraty możliwości zarobkowych rodzica, który musi ograniczyć aktywność zawodową z powodu liczby dzieci.

Pensja rodzinna przedstawiona w raporcie „Gospodarka po katolicku” zakłada dwa główne elementy:

1. Podwyższone świadczenie wychowawcze od trzeciego dziecka wzwyż

2. Opłacanie składek zdrowotnych i emerytalnych za jednego rodzica nieaktywnego zawodowo

To powrót do idei historycznej katolickiej nauki społecznej, według której — jak przypominają autorzy —

„Płaca robotnika-mężczyzny musi być wystarczająca do utrzymania całej rodziny. Koncepcja ta zyskała miano ‘pensji rodzinnej’.”

W nowoczesnej, równouprawnionej wersji miałoby to polegać na tym, że państwo przejmuje odpowiedzialność za zapewnienie takiego dochodu rodzinie, aby jeden z rodziców mógł pełnić rolę „etatowego rodzica”.

To jeden z najważniejszych fragmentów raportu. Zgodnie z propozycją pensja rodzinna będzie związana z liczbą dzieci w rodzinie:

• 1 dziecko – 800 zł

• 2 dzieci – 1600 zł

• 3 dzieci – 2800 zł

• 4 dzieci – 4200 zł

• każde kolejne – +800 zł

Autorzy dodają:

„Kwota świadczenia dla rodziców 4 dzieci odpowiada ok. 80% mediany wynagrodzeń w polskiej gospodarce.”

Te liczby pokazują, że pensja rodzinna – świadczenie dla rodzin wielodzietnych miałoby charakter realnego ekwiwalentu za pracę rodzicielską, a nie jedynie dodatku.

Drugi filar reformy to odważna i systemowa zmiana. Raport proponuje by pensja rodzinna miała również komponent składek na ubezpieczenie społeczne:

„Pokrywanie przez państwo składek zdrowotnych i emerytalnych dla jednego rodzica nieaktywnego zawodowo, w czasie wychowywania 4 dzieci.”

Rodzic trojga dzieci otrzymałby połowę tego wsparcia — w formie składek opłacanych za pracę na pół etatu. Co szczególnie ważne, okres ten:

„Byłby zaliczany do stażu pracy w kontekście emerytury. Z punktu widzenia systemu emerytalnego osoba taka byłaby więc ‘etatowym rodzicem’.”

To rewolucyjna zmiana — pensja rodzinna oznaczałaby, że pierwszy raz państwo uznałoby wychowanie licznego potomstwa za pełnoprawną pracę o wartości społecznej. Zdaniem autorów, wsparcie powinno być przyznawane do momentu, gdy dzieci wymagają największej opieki.

„Granica wieku wynosiłaby 15 lat, typowy wiek dla rozpoczęcia nauki w szkole średniej.”

Po tym wieku kwota świadczenia za „starsze” dzieci pozostawałaby na poziomie 800 zł.

wAkcji24.pl | Ekonomia | RNK | Źródło: Centrum Myśli Gospodarczej
cmg.org.pl|  Ilustracja: Ideogram | 2.12.2025