Biskup Ignacy Dec wyjaśnia, co znaczy "grzeszących upominać"

Bp Ignacy Dec: Grzeszących upominać - akt miłosierdzia

Pośród uczynków miłosiernych co do duszy na pierwszym miejscu Kościół wymienia: „Grzeszących upominać”. Wskazuje to na jego ważność. Podejmując refleksję nad tym uczynkiem miłosiernym, spróbujemy odpowiedzieć na następujące pytania: jakie są podstawy biblijne obowiązku upominania?; kto jest powołany do udzielania upomnień?; jaki jest  motyw upominania, jaka   forma oraz sposób udzielania i przyjmowanie upomnień?

Bp Ignacy Dec: Grzeszących upominać - biblijne podstawy

DALL·E 2024 05 07 22.43.11 A biblical wise man depicted as an elderly figure with a long white beard and robes holding a scroll. He stands against a backdrop of empty walls

W Piśmie Świętym znajdujemy wiele tekstów wzywających do upominania grzeszących. W Starym  Testamencie  najwięcej tych tekstów znajdujemy w księgach dydaktycznych oraz w psalmach. W Księdze Syracha np. czytamy: „Upomnij przyjaciela, a może tak nie uczynił? a jeśliby uczynił, by już nie powtórzył czynu.. Upomnij bliźniego swego, zanim mu grozić będziesz” (Syr 19,13.17);

„Synu mój, słuchaj karcenia swego ojca, nie odrzucaj pouczenia swej matki…. Głupi gardzi karceniem ojca, kto nagany przyjmuje jest roztropny” (Prz 1,8; 15,5). Z tekstów ewangelicznych przypomnijmy słowa Pana Jezusa o   upomnieniu braterskim: „Gdy brat twój zgrzeszy przeciw tobie, idź i upomnij go w cztery oczy. Jeśli cię usłucha, pozyskasz swego brata. Jeśli zaś nie usłucha, weź ze sobą jeszcze jednego lub dwóch, żeby na słowie dwóch albo trzech świadków oparła się cała sprawa. A jeśli i tych nie usłucha, donieś Kościołowi. A jeśli nawet  Kościoła  nie usłucha, niech ci będzie jak poganin mi celnik” (Mt 18,15-17). 

Teksty o upominaniu grzeszących znajdujemy w listach św. Pawła Apostoła. Oto niektóre z nich: „Zaklinam cię na Boga i Chrystusa Jezusa, który będzie sądził żywych i umarłych, oraz na Jego pojawienie się i na Jego królestwo: głoś naukę, nastawaj w porę i nie w porę, wykazuj błąd, napominaj, podnoś na duchu z całą cierpliwością w każdym nauczaniu. Przyjdzie bowiem chwila, kiedy zdrowej nauki nie będą znosili, ale według własnych pożądań – ponieważ ich uszy świerzbią – będą sobie mnożyli nauczycieli. Będą odwracali się od słuchania prawdy. a obrócą się ku zmyślonym opowiadaniom. Ty zaś czuwaj we wszystkim, znoś trudy, wykonaj dzieło ewangelisty, spełnij swe posługiwanie” (2 Tm 4,1-5);  

„Dlatego napominam was, abyście z miłością rozstrzygnęli tę sprawę…Tak więc w imieniu spełniamy posłannictwo jakby Boga samego, który przez nas udziela napomnień. W imię Chrystusa prosimy: pojednajcie się z Bogiem!” (2 Kor 2,8;5,20).

Gdy wgłębimy się w treść  tekstów dotyczących upominania, zauważymy, że upominanie jest środkiem moralnego kształtowania człowieka. Pan Bóg upomina ludzi grzeszących i nam poleca ich upominać,  by zeszli z grzesznych dróg życia, zmienili swoje postępowanie i podjęli drogę ku osobowej doskonałości, ku pełniejszemu  człowieczeństwu.  

Grzeszących upominać: Osoby powołanie do udzielania upomnień

Pierwszą osobą mającą szczególny tytuł, władzę i moc upominania jest sam Bóg. W Starym Testamencie Bóg często upominał naród wybrany przez proroków. Posyłał ich zwłaszcza wtedy, gdy naród stawał się niewierny zawartemu przymierzu, gdy nie zachowywał Bożego prawa.

Umarłych pogrzebać

W czasach Nowego Testamentu  Bóg kierował najpierw upomnienia do grzeszących ludzi ustami św. Jana Chrzciciela, a następnie  samego Chrystusa.  Poprzednik Pański napominał ludzi na pustyni, wzywając ich do nawrócenia: „Nawracajcie się, bo bliskie jest królestwo niebieskie… Plemię żmijowe, kto wam pokazał, jak uciec przed nadchodzącym gniewem? Wydajcie więc godny owoc nawrócenia…” (Mt 3,2.7b-8a). 

Głośne stało się upomnienie, jakie Jan skierował do Heroda, gdy ten  wziął do siebie żonę swego brata Filipa. Jan nie udawał, że tego nie widzi, ale stanął przed monarchą i powiedział odważnie: „Nie wolno ci mieć żony twego brata” (Mk 6,18). To upomnienie przepłacił śmiercią. W działalności nauczycielskiej Jezusa znalazło się wiele upomnień, adresowanych głównie do faryzeuszów i uczonych w Piśmie oraz  do zatwardziałych mieszkańców niektórych miast (por. np. Mt 11,20-24; 23,13-36)).  Misję upominania zlecił Chrystus swojemu Kościołowi.   Czynili to już Apostołowie, a potem ich następcy. Jednym z nich był  Stanisław biskup krakowski. Za upomnienie króla Bolesława Śmiałego przepłacił życiem. Znane są nam upomnienia  bł. kard. Stefana Wyszyńskiego czy  św. Jana Pawła II. .   

Do upominania powołani są rodzice, nauczyciele i wychowawcy.  Znamy epizod z życia św. Jana Pawła II, jak to  ojciec pewnego razu upomniał  małego Karola, że za mało się modli do Ducha Świętego. To upomnienie ojcowskie zabrał syn Karol w swoje życie i starał się do niego stosować.   Dziś słyszymy  o rodzicach, którzy  nie mają odwagi upomnieć syna lub córkę, którzy jako narzeczeni mieszkają razem ze swoimi partnerami przed zawarciem związku małżeńskiego.  Niektórzy rodzice boją się upominać dzieci, by ich nie stresować. Podobnie zachowują się niektórzy nauczyciele, którzy wolą przemilczać wykroczenia uczniów, by nie narażać się ich rodzicom.  Jest to poważny błąd wychowawczy. 

Mówiąc o upominaniu, warto jeszcze  wspomnieć o upominaniu koleżeńskim. Bywa ono niekiedy bardziej skuteczne niż upominanie ze strony osób starszych.  

Motyw, forma i sposób udzielania i przyjmowanie upomnień

Motywem upominania winna zawsze być miłość do człowieka, który błądzi i popełnia grzech, a nie chęć upokorzenia kogoś, czy też chęć okazania  swojej władzy.



Zakończmy naszą refleksję nad upominaniem grzeszących  wskazówką dla upominanych. Kłopoty z przyjmowaniem upomnień mają ludzie pyszni, mało pokorni, którzy  w takich sytuacjach często się  obrażają.

Przyjmowanie upomnień może być jednak drogą do lepszego poznania siebie i do ćwiczenia się w pokorze.  W każdym razie nigdy nie przegrywamy, gdy przyjmujemy upomnienia z pokorą, i wdzięcznością. 

wAkcji24.pl | Opinie |  bp Ignacy Dec |  27.05.2023

Krzysztof Kotowicz: Święty Józef pracą i wiarą zmienił świat

Krzysztof Kotowicz, DAI24.pl: Pierwszy dzień maja w świadomości dużej części Polaków kojarzy się ze świętem pracujących, szczególnie w zawodach wymagających wysiłku fizycznego. Powszechne jest kojarzenie tego święta z lewicą i lewicowymi poglądami. Mamy także w...

Rok temu zmarł Papież Franciszek. Co nam zostawił po sobie?

W Poniedziałek Wielkanocny, 21 kwietnia 2025 r. Kościół katolicki pożegnał Jorge Mario Bergoglio SJ – pierwszego papieża z Ameryki Łacińskiej, pierwszego jezuity na Stolicy Piotrowej i pierwszego papieża, który przyjął imię Franciszek.Jego śmierć zamknęła wyjątkową...

Krzysztof Kotowicz: Być w zasięgu… ciszy – to jeszcze możliwe?

Krzysztof Kotowicz, DAI24.pl: „Zaniemówił z wrażenia…” „… i zapadła cisza”, „cisza jak… makiem zasiał”, „drżę z… niemocy słów” – to tylko niektóre z fraz będących opisem ciszy w sytuacji, gdy człowiek lub zbiorowisko ludzi nie może lub nie potrafi użyć słów, czyli...

Bp Thomas J. Paprocki: Marihuana rekreacyjna? To nie jest dobra droga [Wywiad]

Czy używanie marihuany w celach rekreacyjnych może być moralnie obojętne? Czy legalność oznacza automatyczną akceptację? Na te pytania odpowiada Biskup Thomas J. Paprocki, ordynariusz diecezji Springfield w Illinois (USA).Słyszy się o marihuanie, papierosach,...

Mike Hopkins: Eucharystia w kosmosie [CAŁE PRZEMÓWIENIE ASTRONAUTY NASA]

Spędziłem 333 dni w kosmosie. Orbitowałem Ziemię ponad 5300 razy na wysokości 250 mil. I podczas tego czasu były inne stresujące momenty i wydarzenia, chwile strachu, które wystawiały moją wiarę na próbę. Bo jeśli moja wiara była silna, dlaczego musiałem się bać? -...

Przemysław Babiarz: Nie bądźmy w sytuacji Judasza

Nawzajem dla siebie jesteśmy świadkami, nawzajem siebie umacniamy.  Żeby przełamać wstyd przyznania się do Krzyża, przyznania się do Jezusa, trzeba najpierw chyba uświadomić sobie dobrze, jaki jest powód tego wstydu. Czego my właściwie się wstydzimy? Wstydzimy się...

Ks. Jakub Klimontowski: Krzyż – znak, który zobowiązuje

Ks. Jakub Klimontowski, Redaktor Naczelny Miesięcznika Katolickiego w-Akcji: Krzyż to jeden z najbardziej paradoksalnych znaków chrześcijaństwa. Z jednej strony – symbol hańby, cierpienia i śmierci. Z drugiej – znak zwycięstwa, miłości i nadziei. W przestrzeni...

Bp Ignacy Dec: Jałmużna ubogaca biorącego i dającego

Bp Ignacy Dec: Jałmużna to miłość wyrażona w czynie, to czyny dobroci wobec naszych bliźnich. To dzielenie się z tymi, którzy mają mniej, z tymi, którzy są w potrzebie. Św. Jan Paweł II powtarzał często, że człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, ale przez to,...

Ryszard Stochła: Wielki Post – przystanek na drodze do trzeźwości

Trwają szczególne dni, czyli okres Wielkiego Postu. Bardzo ważne jest zrozumienie, co jest jego istotą. To prośba Boga o „dziesięcinę” naszego czasu z całego roku, ponieważ chce nas wyprowadzić na pustynię, aby tam mówić do naszego serca. Chce nas na 40 dni wyjąć ze...

Krzysztof Kotowicz: Chrześcijaństwo XXI wieku to „zobaczyć i wyrazić świat w świetle Chrystusa”

Mam wrażenie, że w naszym społeczeństwie istnieje podwójny trend. Z jednej strony, to ukrywanie naszych ran i udawanie, że one nie istnieją. Chcemy pokazać, że jesteśmy niewrażliwi. A potem tworzymy najlepiej jak potrafimy na Facebooku, Instagramie... Drugi trend to...

Ks. Grzegorz Wołoch: Postanowienia są w porządku – motywacje nie zawsze

Ks. Grzegorz Wołoch: Postanowienia należą do stałego repertuaru życia religijnego i duchowego. Pojawiają się wraz z początkiem nowego roku, w Adwencie, szczególnie jednak w Wielkim Poście. Jedni podejmują je z przekonaniem, inni z przyzwyczajenia, jeszcze inni z...

Bp Ignacy Dec: Nie klękajmy przed Herodami

Biskup Ignacy Dec: W sobotę, 19 listopada 2017 roku w Krakowskich Łagiewnikach, w Światowym Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, naród nasz przyjął Jezusa za Króla i Pana. Zapytajmy: czy stał się inny? Z niepokojem obserwujemy, że duża część narodu zachwyca się melodiami...

Ks. Grzegorz Wołoch: Biblia przestrzega przed nadużyciami w systemach podatkowych

Ks. Grzegorz Wołoch: Biblia nie stroni od tematów finansowych. Pieniądze i podatki są nieodłącznym elementem życia każdego człowieka oraz społeczeństwa. Ich rola wykracza daleko poza sferę ekonomiczną, dotykając także aspektów moralnych, etycznych i duchowych. Pismo...

Biskup Świdnicki Marek Mendyk: Wielki Post – czas, w którym Bóg czyni wszystko nowym

Biskup Świdnicki Marek Mendyk: Rozpoczynamy Wielki Post. Pokutny charakter tego okresu jest dla większości z nas bardziej bliski i zrozumiały. Mamy niejako wpojone, że Wielki Post jest czasem wyrzeczeń i umartwień, że odmawiamy sobie czegoś, pościmy, czynimy różne...

Ks. Grzegorz Wołoch: Nowy rok – stary problem? Jak nie zmarnować dobrych postanowień

Ks. Grzegorz Wołoch: Początek nowego roku sprzyja refleksji nad zmianą i podejmowaniu postanowień. Doświadczenie pokazuje jednak, że wiele z nich szybko traci na aktualności, rodząc raczej zniechęcenie niż trwałą przemianę. Skłania to do pytania nie tyle o siłę woli,...

Krzysztof Kotowicz: Gotowi walczyć o to, kim jesteśmy i w co wierzymy

Potrzebujemy słów, które zszyją rozdarcia życia; słów, budujących wspólnoty tam, gdzie wrogość dzieli osoby i narody. Musimy powiedzieć: „Nie wojnie słów i obrazów”. To odpowiedź na pytanie: „Jaka jest odpowiedzialność mediów katolickich w spolaryzowanym świecie?”Myśl...

Bp Bruce Lewandowski: Bóg kocha nas tak jak moja polska babcia

Miłość Boga nie jest ograniczona, nie jest zarezerwowana dla wybranych — jest hojna, bezwarunkowa i bardzo osobista. Biskup Providence Bruce Lewandowski, w poruszającym i pełnym humoru świadectwie, porównuje Bożą miłość do miłości swojej polskiej babci, która każdemu...

Ks. Jakub Klimontowski: Nawrócenie jest możliwe zawsze?

Nawrócenie? Kiedy jest możliwe i dlaczego jest możliwe w każdym czasie – tłumaczy ks. Jakub Klimontowski.

Krzysztof Kotowicz: Dwa miasta i trzy wyzwania

Papież Leon XIV: Istnieje miasto Boże, które jest wieczne i charakteryzuje się bezwarunkową miłością Boga (amor Dei), a także miłością do bliźniego, zwłaszcza do ubogich. Istnieje miasto ziemskie, które jest tymczasowym miejscem zamieszkania, gdzie ludzie żyją aż do...

Barbara Nowak: To nie edukacja, lecz zamach na dzieci i prawa rodziców

Podczas panelu „Quo vadis szkoło?” zorganizowanego w Wałbrzychu w ramach Sudeckiego Forum Inicjatyw 2025, była małopolska kurator oświaty i radna Sejmiku Województwa Małopolskiego Barbara Nowak przedstawiła ostrą krytykę sytuacji polskich w szkołach. W swojej...