Kościół na wschodniej flance Polski, w tym archidiecezja lubelska, ma zupełnie inną historię i tradycję niż ziemie zachodnie, zwłaszcza Wielkopolska. Przez zabory, a później przez okres komunizmu, Kościół został w dużej mierze ograbiony z majątku, szczególnie po powstaniach, a następnie w czasach władzy komunistycznej.

Dlatego dziś z jednej strony patrzymy z podziwem na doświadczenia Kościoła zachodniego, a z drugiej strony z poczuciem wspólnoty — nie tylko duchowej, ale także finansowej. Jest to przestrzeń, w której możemy się uczyć od siebie nawzajem, wiele zaczerpnąć i wiele skorzystać.

Kiedy mówimy o pieniądzach w Kościele, musimy sięgnąć do Ewangelii. Nie możemy chować głowy w piasek jak przysłowiowy struś. Jezus mówi do uczniów: „Idźcie i kupcie coś do jedzenia”. A więc pieniądze stanowiły realne zaplecze utrzymania apostołów i ich następców.

Ewangelia przypomina również, że Jezusowi i apostołom towarzyszyły osoby, które ze swojego mienia wspierały ich działalność. To pokazuje, że pieniądz od początku był obecny w życiu wspólnoty, choć nigdy nie był jej celem.

Pieniądze w Kościele służą kilku podstawowym celom. Po pierwsze — ewangelizacji, bo Jezus mówi: „Szukajcie najpierw Królestwa Bożego”. Po drugie — pomocy ubogim. Przecież Judasz trzymał wspólny trzos, z którego wspierano potrzebujących, o których Jezus mówił, że zawsze będą pośród nas.

Po trzecie — pieniądze są potrzebne na utrzymanie świątyni i sprawowanie liturgii. Jezus mówi do Piotra: „Idź, złów rybę, wyjmij pieniążek i zapłać za siebie i za mnie”, aby nie dawali zgorszenia i wypełniali obowiązki wobec świątyni.

Te wszystkie elementy muszą być widziane razem.

Trzeba zachować umiar w dysponowaniu pieniędzmi, zarówno jeśli chodzi o utrzymanie duchowieństwa, jak i o sprawowanie liturgii. Z jednej strony mówimy o godności człowieka, z drugiej — o pięknie i czystości liturgii, bo dotykamy spraw boskich.

Ale jednocześnie nie może być przesady. Nie wolno przerysować akcentu materialnego kosztem tego, co jest istotą Kościoła: szerzenia Królestwa Bożego i wspierania tych, którzy są w potrzebie.

W diecezji podejmowaliśmy wiele inicjatyw gospodarczych, które spotykały się z ogromnym hejtem i społeczną blokadą. Często pojawia się komentarz: „Niech Kościół zajmie się modlitwą, a nie pieniędzmi”.

Jednym z przykładów była spółka Torre powołana do zarządzania nadajnikami telefonii komórkowej umieszczonymi na obiektach kościelnych. Wcześniej zajmowali się tym proboszczowie, którzy nie zawsze mieli czas i wiedzę, by prowadzić negocjacje i pilnować zapisów umów.

Celem było skonsolidowanie tych działań i stworzenie jednego, kompetentnego podmiotu. Po dwóch–trzech latach funkcjonowania widać bardzo pozytywne efekty: Torre to większe przychody dla parafii, lepsze zabezpieczenie obiektów, a część środków trafia również do diecezji i może być dalej wykorzystywana.

Początkowo obawy mieli także operatorzy, ale dziś widzą, że rozmowa z jednym partnerem (Torre – przyp. red), który zna temat i dba o infrastrukturę, jest korzystna dla obu stron.

Z mojego doświadczenia wynika, że ludzie bardzo chętnie się dzielą, jeśli wiedzą, na co przeznaczane są pieniądze. Problemem nie jest brak ofiarności, ale brak jasnej komunikacji.

Jeśli proboszcz jasno mówi, że dana taca jest na konkretny cel, a kolejna zostaje w parafii, wierni to rozumieją i akceptują. Musimy nauczyć się mówić o pieniądzach normalnym, zrozumiałym językiem i nie bać się tego tematu.

Warto wrócić do postaci pracy organicznej, które potrafiły powiedzieć: „To jest nasze” — i ludzie w to wierzyli. Podobnie dziś: troska o dobra materialne Kościoła musi opierać się na relacjach, zaufaniu i poczuciu wspólnej odpowiedzialności.

Tak jak ołtarz nie jest barykadą, lecz stołem, który łączy, tak również w sprawach materialnych Kościoła potrzebna jest wspólnota, a nie podział na „my” i „oni”.

wAkcji24.pl | Ekonomia | MOK | Zródło: Sudeckie Forum Inicjatyw | Na zdjęciu: ks. Jarosław Orkiszewski – fot. ks. Jakub Klimontowski| 23.12.2025