Dzieci z Wrześni walczyły o religię w szkole. Czy dzisiaj mamy tyle samo odwagi?

W maju 1901 r. rozpoczął się strajk dzieci we Wrześni. Pruskie władze szkolne usiłowały zmusić młodych Polaków do modlitwy w języku niemieckim. Religia miała się stać narzędziem germanizacji młodego pokolenia. Już wtedy zaborca doskonale zdawał sobie sprawę z tego, jak ważnym przedmiotem szkolnym jest katecheza, jak mocno wpływa na umysły i duszę uczniów.

Religia w szkole: Minister Barbara Nowacka redukuje godziny lekcyjne

 

Minister Barbara Nowacka poinformowała, że prace nad redukcją godzin religii w szkołach już się rozpoczęły. „Rozpoczęliśmy prace w ministerstwie nad redukcją godzin religii do jednej godziny tygodniowo. Tak jak się zobowiązałam, tak te prace ruszą,” powiedziała w TVN24. Decyzja ta była konsultowana z różnymi środowiskami, w tym z Polskim Stronnictwem Ludowym (PSL), które prosiło o odroczenie działań do spokojniejszego momentu. „Były prośby, żebyśmy poczekali z działaniami na spokojniejszy moment. Teraz ten spokojniejszy moment nastał,” dodała Nowacka – więcej na ten temat.

Kościół wyraża sprzeciw

 

Stwierdzenia minister Barbary Nowackiej są bulwersujące ponieważ de facto ignoruje ona stanowiska Kościoła Katolickiego w Polsce. Konferencja Episkopatu Polski wypowiedziała się już stanowczo przeciwko ograniczaniu lekcji religii w szkole – przeczytaj więcej.  Swoje zastrzeżenia konstytucyjne i prawne zgłosił również Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek – przeczytaj więcej. Głos zabrał także Przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego KEP – bp Wojciech Osiał (czytaj dalej).

 

Czy Nowacka realizuje współczesny Kulturkampf? 

Dzisiaj nie ma zagrożenia, że w szkole młodzi Polacy będą musieli modlić się w języku zaborcy. Sytuacja być może jest nawet dużo poważniejsza: istnieje obawa, że w szkole niedługo nikt już nie będzie mógł się modlić. Strajk dzieci we Wrześni pokazał, że katechezy nie da się wykorzystać do celów politycznych. W tej sytuacji wielu chce się pozbyć katechezy ze szkoły. Zapowiadane zmiany to pierwszy krok w tym kierunku, a brak sprzeciwu ze strony polskich katolików będzie stanowić zachętę, by proces ten przyspieszyć.

Religia w SZKOLE - Dzieci z Wrześni

Komisja Wychowania Katolickiego KEP o religii w szkole w Polsce

Konferencja Episkopatu Polski: Religia w szkole jest obecna w 23 krajach Europy

Wyrażamy sprzeciw wobec ostatnich decyzji Ministerstwa Edukacji Narodowej odnoszących się do organizacji lekcji religii w szkole.  Apelujemy o uwzględnienie woli rodziców, którzy w zdecydowanej większości posyłają swoje dzieci i młodzież na lekcje religii. W skali całego naszego kraju jest to prawie osiemdziesiąt procent rodziców. Oni mają prawo do lekcji religii na terenie szkoły publicznej, gdyż wynika to z podstawowych praw i wolności człowieka, zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konkordacie między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską.

Przypominamy, że wszelkie zmiany odnośnie do organizacji lekcji religii w szkole publicznej winny dokonywać się zawsze zgodnie z obowiązującym prawem i w porozumieniu z Kościołami oraz związkami wyznaniowymi. W rozmowach podejmowanych z Ministerstwem Edukacji Narodowej konieczne jest wypracowanie wspólnego porozumienia wymaganego przez prawo. Porozumienie zakłada zawsze zgodę na wspólnie wypracowane stanowisko.

Religia w szkole: Co się stało we Wrześni w 1901 roku?

Dzieci z Wrześni: Polski bunt przeciwko zniewoleniu duchowemu

 

Strajk dzieci z Wrześni, który rozpoczął się 20 maja 1901 roku, był jednym z najbardziej symbolicznych aktów oporu przeciwko germanizacji polskich dzieci przez pruskie władze. Przyczyną protestu było wprowadzenie przez regencję poznańską nakazu nauczania religii w języku niemieckim w Katolickiej Szkole Ludowej we Wrześni. Zajęcia religijne miały być prowadzone po niemiecku, co spotkało się ze zdecydowanym sprzeciwem zarówno uczniów, jak i ich rodziców.

Protest rozpoczął się od odmowy przyjęcia niemieckich katechizmów przez uczniów. Dzieci, które wzięły książki, oddały je następnego dnia. W dniu 20 maja 1901 roku, czternaścioro uczniów odmówiło nauki niemieckiej pieśni religijnej, co spowodowało, że pruscy nauczyciele zarządzili wobec nich karę cielesną. Dziewczęta bito po rękach, a chłopców po pośladkach. Te brutalne kary miały na celu zastraszenie uczniów, jednak zamiast tego wywołały falę solidarności i oporu.

Strajk we Wrześni nie ograniczał się tylko do jednej szkoły. Wkrótce do protestu dołączyły inne szkoły, m.in. w pobliskim Miłosławiu, a także w innych miejscowościach zaboru pruskiego. W sumie w proteście uczestniczyło około 75 tysięcy dzieci w 800 szkołach.

W listopadzie 1901 roku przed sądem w Gnieźnie stanęło 25 osób, w tym rodzice dzieci oraz osoby wspierające protest. Sąd uznał protest za bunt i zakłócenie porządku publicznego. Oskarżeni zostali skazani na kary więzienia od dwóch miesięcy do dwóch i pół roku. Kary grzywny nałożono nawet na fotografa, który wykonał zdjęcia związane z protestem.

Wydarzenia we Wrześni miały szeroki rezonans w polskim społeczeństwie i spotkały się z międzynarodowym odzewem. W obronie dzieci z Wrześni stanęli znani pisarze i działacze, tacy jak Henryk Sienkiewicz i Maria Konopnicka. Sienkiewicz w swoich listach otwartych potępił niemieckie władze za brutalność wobec polskich dzieci, a Konopnicka napisała słynny wiersz „Rota”, który stał się hymnem sprzeciwu wobec germanizacji.

Strajk dzieci we Wrześni stał się symbolem walki o polskość i oporu przeciwko przymusowej germanizacji. Mimo surowych represji, protest ten wzmocnił poczucie narodowej tożsamości i zjednoczył Polaków w walce o swoje prawa.

Religia w szkole: Interwencja Rzecznika Praw Obywatelskich

prof. Marcin Więcek Rzecznik Praw Obywatelskich

Religa w szkole: Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek interweniuje

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nowa organizacja lekcji religii będzie skutkować zmniejszeniem się liczby godzin, a co z tym związane, redukcją zatrudnienia katechetów. Zasadne jest zatem wyjaśnienie, czy przedprzystąpieniem do pracy nad rozporządzeniem Ministerstwo Edukacji Narodowej oszacowało, ilu katechetów może z tego powodu stracić pracę, oraz czy rozważane były jakiekolwiek okresy przejściowe albo mechanizmy pomocowe dla tej grupy nauczycieli. Zwracam przy tym uwagę na aspekt ochrony pracy, wynikający z postanowień art. 24 Konstytucji. Proponowane zmiany mają wejść w życie już od 1 września 2024 r., co stawia zarówno katechetów, jak i dyrektorów szkół w trudnym położeniu.

Religia w szkole: Barbara Nowacka zapowiada zmiejszenie liczby godzin

Dzieci z Wrześni stały się symbolem oporu nie tylko przeciwko germanizacji, ale także przeciwko wszelkim formom przymusu i ograniczania wolności religijnej.

 

Polska ma bogatą historię walki o swoją tożsamość narodową i religijną. W czasach zaborów, a także później, w okresie komunizmu, wiara katolicka była nie tylko kwestią religijną, ale również symbolicznym aktem oporu przeciwko uciskowi. Szkoły były jednym z głównych miejsc, gdzie toczyła się ta walka. Dzieci we Wrześni stały się symbolem oporu nie tylko przeciwko germanizacji, ale także przeciwko wszelkim formom przymusu i ograniczania wolności religijnej.

Dzisiaj, w wolnej Polsce, wydaje się nie do pomyślenia, aby podobne problemy mogły powrócić. Jednak zagrożenia, choć w innej formie, są nadal obecne. Likwidacja katechezy w szkołach jest jednym z nich. Argumenty przeciwników katechezy często dotyczą rozdziału państwa od Kościoła, neutralności światopoglądowej szkoły czy potrzeby modernizacji systemu edukacji. Jednakże, usunięcie katechezy może prowadzić do utraty ważnego elementu wychowania i kształtowania moralności młodzieży.

Współczesne pokolenie „płatków śniegu” potrzebuje moralnego kompasu może nawet bardziej niż poprzednie

 

Katecheza, obok przekazywania wiedzy religijnej, pełni rolę wychowawczą, ucząc wartości, które są fundamentem społeczeństwa. W świecie, gdzie coraz częściej obserwujemy kryzys wartości i moralności, rolą szkoły powinno być nie tylko kształcenie intelektualne, ale także duchowe. Katecheza pomaga młodym ludziom odnaleźć się w świecie, zrozumieć sens życia i budować relacje z innymi na bazie miłości, szacunku i empatii.

Cieszy fakt, że już ponad 2000 protestów zostało przesłanych do Ministerstwa Edukacji. To pokazuje, że społeczeństwo jest świadome zagrożeń i gotowe do działania. Jednakże, to dopiero początek. Potrzebna jest stała mobilizacja, aby pokazać, że kwestia katechezy w szkołach jest dla nas ważna. Każdy głos ma znaczenie, a presja społeczna może przynieść realne efekty.

Potrzeba nie 2 tysiące ale dwa miliony listów do MEN!

 

W obliczu tych wyzwań, nasza jedność i zdecydowana postawa są kluczowe. Wierzę, że polscy katolicy, pamiętając o dziedzictwie takich wydarzeń jak strajk dzieci we Wrześni, nie pozwolą na marginalizację katechezy i modlitwy w szkołach. Warto podjąć działania, by chronić wartości, które kształtują nasze społeczeństwo i przyszłe pokolenia.

Należy także zauważyć, że religia i duchowość są integralną częścią tożsamości wielu ludzi. Usunięcie katechezy ze szkół to nie tylko kwestia programowa, ale także symboliczne wymazanie ważnego elementu naszej kultury i tradycji. W społeczeństwie wielokulturowym i wieloreligijnym, które szanuje różnorodność, powinno być miejsce na nauczanie religii w szkołach jako jednego z wielu elementów wychowania.

Presja społeczna i aktywność obywatelska są kluczowe w obronie katechezy w polskich szkołach. Zwycięski strajk dzieci we Wrześni powinien inspiracją i przypomnieniem, że warto walczyć o wartości, które są dla nas ważne. W obliczu dzisiejszych wyzwań, musimy być zjednoczeni i zdecydowani w naszych działaniach, aby przyszłe pokolenia mogły cieszyć się pełnią wolności religijnej i duchowej w szkołach. Tak jak przed laty postawa dzieci z Wrześni poruszyła świat, tak i dzisiaj Polscy katolicy mogą wysłać światu jasny komunikat: nie zgadzam się na ograniczanie mojej wolności!

 

Nasz podcast: Rozmowy w Akcji

wAkcji24.pl | Opinie | Andrzej Wierny, KEP | 20.06.2024

Bp Ignacy Dec: Jałmużna ubogaca biorącego i dającego

Bp Ignacy Dec: Jałmużna to miłość wyrażona w czynie, to czyny dobroci wobec naszych bliźnich. To dzielenie się z tymi, którzy mają mniej, z tymi, którzy są w potrzebie. Św. Jan Paweł II powtarzał często, że człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, ale przez to,...

Ryszard Stochła: Wielki Post – przystanek na drodze do trzeźwości

Trwają szczególne dni, czyli okres Wielkiego Postu. Bardzo ważne jest zrozumienie, co jest jego istotą. To prośba Boga o „dziesięcinę” naszego czasu z całego roku, ponieważ chce nas wyprowadzić na pustynię, aby tam mówić do naszego serca. Chce nas na 40 dni wyjąć ze...

Krzysztof Kotowicz: Chrześcijaństwo XXI wieku to „zobaczyć i wyrazić świat w świetle Chrystusa”

Mam wrażenie, że w naszym społeczeństwie istnieje podwójny trend. Z jednej strony, to ukrywanie naszych ran i udawanie, że one nie istnieją. Chcemy pokazać, że jesteśmy niewrażliwi. A potem tworzymy najlepiej jak potrafimy na Facebooku, Instagramie... Drugi trend to...

Ks. Grzegorz Wołoch: Postanowienia są w porządku – motywacje nie zawsze

Ks. Grzegorz Wołoch: Postanowienia należą do stałego repertuaru życia religijnego i duchowego. Pojawiają się wraz z początkiem nowego roku, w Adwencie, szczególnie jednak w Wielkim Poście. Jedni podejmują je z przekonaniem, inni z przyzwyczajenia, jeszcze inni z...

Bp Ignacy Dec: Nie klękajmy przed Herodami

Biskup Ignacy Dec: W sobotę, 19 listopada 2017 roku w Krakowskich Łagiewnikach, w Światowym Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, naród nasz przyjął Jezusa za Króla i Pana. Zapytajmy: czy stał się inny? Z niepokojem obserwujemy, że duża część narodu zachwyca się melodiami...

Ks. Grzegorz Wołoch: Biblia przestrzega przed nadużyciami w systemach podatkowych

Ks. Grzegorz Wołoch: Biblia nie stroni od tematów finansowych. Pieniądze i podatki są nieodłącznym elementem życia każdego człowieka oraz społeczeństwa. Ich rola wykracza daleko poza sferę ekonomiczną, dotykając także aspektów moralnych, etycznych i duchowych. Pismo...

Biskup Świdnicki Marek Mendyk: Wielki Post – czas, w którym Bóg czyni wszystko nowym

Biskup Świdnicki Marek Mendyk: Rozpoczynamy Wielki Post. Pokutny charakter tego okresu jest dla większości z nas bardziej bliski i zrozumiały. Mamy niejako wpojone, że Wielki Post jest czasem wyrzeczeń i umartwień, że odmawiamy sobie czegoś, pościmy, czynimy różne...

Ks. Grzegorz Wołoch: Nowy rok – stary problem? Jak nie zmarnować dobrych postanowień

Ks. Grzegorz Wołoch: Początek nowego roku sprzyja refleksji nad zmianą i podejmowaniu postanowień. Doświadczenie pokazuje jednak, że wiele z nich szybko traci na aktualności, rodząc raczej zniechęcenie niż trwałą przemianę. Skłania to do pytania nie tyle o siłę woli,...

Krzysztof Kotowicz: Gotowi walczyć o to, kim jesteśmy i w co wierzymy

Potrzebujemy słów, które zszyją rozdarcia życia; słów, budujących wspólnoty tam, gdzie wrogość dzieli osoby i narody. Musimy powiedzieć: „Nie wojnie słów i obrazów”. To odpowiedź na pytanie: „Jaka jest odpowiedzialność mediów katolickich w spolaryzowanym świecie?”Myśl...

Bp Bruce Lewandowski: Bóg kocha nas tak jak moja polska babcia

Miłość Boga nie jest ograniczona, nie jest zarezerwowana dla wybranych — jest hojna, bezwarunkowa i bardzo osobista. Biskup Providence Bruce Lewandowski, w poruszającym i pełnym humoru świadectwie, porównuje Bożą miłość do miłości swojej polskiej babci, która każdemu...

Ks. Jakub Klimontowski: Nawrócenie jest możliwe zawsze?

Nawrócenie? Kiedy jest możliwe i dlaczego jest możliwe w każdym czasie – tłumaczy ks. Jakub Klimontowski.

Krzysztof Kotowicz: Dwa miasta i trzy wyzwania

Papież Leon XIV: Istnieje miasto Boże, które jest wieczne i charakteryzuje się bezwarunkową miłością Boga (amor Dei), a także miłością do bliźniego, zwłaszcza do ubogich. Istnieje miasto ziemskie, które jest tymczasowym miejscem zamieszkania, gdzie ludzie żyją aż do...

Barbara Nowak: To nie edukacja, lecz zamach na dzieci i prawa rodziców

Podczas panelu „Quo vadis szkoło?” zorganizowanego w Wałbrzychu w ramach Sudeckiego Forum Inicjatyw 2025, była małopolska kurator oświaty i radna Sejmiku Województwa Małopolskiego Barbara Nowak przedstawiła ostrą krytykę sytuacji polskich w szkołach. W swojej...

Cristian Álvarez: Droga Trzech Króli i niepokój powrotu. Wiara jako niewygodna przygoda

W kontekście święta Objawienia Pańskiego refleksje Cristiana Álvareza, profesora literatury i eseisty opublikowane na portalu Exaudi, skłaniają do głębokiego namysłu nad wiarą — jej miejscem w codzienności, w relacjach międzyludzkich i w konfrontacji świata wierzących...

Itxu Diaz: Europa odwołuje Boże Narodzenie [OPINIE]

Boże Narodzenie od wieków było symbolem pokoju, dobroci i wspólnoty, w którym rodziny łączyły się przy stole, a nawet skłóceni znajdowali okazję do pojednania. Jednak, jak zauważa hiszpański publicysta Itxu Díaz w swoim artykule opublikowanym w The Federalist, Europa...

Ks. Jakub Klimontowski: Co się stało z Adwentem?

Ks. Jakub Klimontowski: Współczesność, z jej tempem życia, konsumpcjonizmem i komercjalizacją, coraz częściej odbiera Adwentowi jego głębię i duchowy charakter.

Biskup Świdnicki Marek Mendyk w 44. rocznicę stanu wojennego: Odwagi! Nie bójcie się! Coś jest za naszym zakrętem historii

Biskup Świdnicki Marek Mendyk: Dwa lata temu trzynasty dzień grudnia raz jeszcze w najnowszej historii nabrał znaczenia pejoratywnego. I nie chodzi nawet o to, że 13 grudnia 2023 roku powstał rząd, którego skład to emanacja woli tej części wyborców, którzy w 2023 roku...

Ks. Grzegorz Wołoch: Najlepsze prezenty nie mieszczą się w pudełku

Ks. Grzegorz Wołoch: Czy wręczanie prezentów to jedynie miły zwyczaj towarzyszący świętom i ważnym okazjom? A może kryje się za nim coś więcej — głębsza treść, którą objawia wiara? Chrześcijańska teologia podpowiada, że gest dawania jest jednym z najbardziej...

Biskup Marek Mendyk: Chrystus po raz drugi przyjdzie przy końcu czasów – czuwajcie

Biskup Marek Mendyk wygłosił homilię podczas Mszy świętej sprawowanej z okazji 155. rocznicy konsekracji kościoła pw. św. Barbary w Wałbrzychu oraz poświęcenia nowego ołtarza, w I Niedzielę Adwentu, 30 listopada 2025 roku. We wprowadzeniu do nowego roku liturgicznego...

Ks. Tadeusz Faryś: Kościół ma obowiązek mówić, co jest dobre, a co złe

Ks. Tadeusz Faryś, legendarny kapelan "Solidarności" podczas Sudeckiego Forum Inicjatyw 2025 mówił o kryzysie zaangażowania katolików, roli Kościoła w życiu publicznym oraz presji, pod jaką znajdują się zarówno duchowni, jak i politycy. Podkreśla, że Kościół nie żyje...