Prof. Marcin Wiącek - Rzecznik Praw Obywatelskich pisze do MEN

wAkcji24.pl: Interwencja RPO ma na celu zapewnienie, że zmiany w organizacji lekcji religii i etyki będą respektować prawa obywatelskie uczniów i ich rodziców oraz będą zgodne z konstytucyjnymi zasadami wolności sumienia i wyznania. RPO stoi na stanowisku, że edukacja religijna i etyczna musi być realizowana w sposób, który nie narusza przekonań religijnych i filozoficznych uczniów oraz ich rodzin.

Rzecznik Praw Obywatelskich: Interwencja w sprawie lekcji religii i etyki w szkołach

Prof. Marcin Wiącek Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) zainterweniował w sprawie planowanych zmian dotyczących obowiązkowego wyboru między lekcjami religii a etyki w polskich szkołach publicznych. W wystąpieniu do Ministra Edukacji i Nauki, RPO podkreślił kilka kluczowych kwestii związanych z organizacją tych zajęć oraz ich wpływem na prawa obywatelskie uczniów i ich rodziców.

Kluczowe punkty interwencji RPO

1. Poszanowanie praw rodziców i rolności sumienia:

Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek zaznacza, że zmiany nie powinny nadmiernie ograniczać konstytucyjnego prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnym światopoglądem oraz wolności sumienia i wyznania. W związku z tym, konieczne jest zapewnienie realnego dostępu do lekcji etyki dla wszystkich uczniów, nawet jeśli zgłoszenia są nieliczne. Obecnie, lekcje etyki muszą być organizowane dla grup liczących co najmniej siedmiu uczniów, co może być problematyczne w szkołach, gdzie uczniowie nieuczęszczający na religię stanowią mniejszość.

2. Organizacja lekcji i wpływ na decyzje uczniów:

Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek podkreśla, że sposób organizacji lekcji religii i etyki nie powinien pośrednio wpływać na decyzję uczniów co do wyboru przedmiotu. Ważne jest, aby obie opcje były dostępne na równych zasadach, aby uniknąć sytuacji, w której wybór byłby determinowany przez czynniki organizacyjne, a nie przekonania religijne lub światopoglądowe.

3. Wytyczne Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC):

Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek przywołał standardy ETPC, które wymagają, aby nauczanie dotyczące religii i filozofii było przekazywane w sposób obiektywny, krytyczny i pluralistyczny. Państwo nie może prowadzić indoktrynacji, która naruszałaby przekonania religijne i filozoficzne rodziców. ETPC uznał, że system edukacji musi szanować te zasady, a wiedza o chrześcijaństwie, choć ważna ze względu na miejsce tej religii w historii i tradycji, nie może dominować w sposób wykluczający inne przekonani. 

Działania RPO i MEiN

Ministerstwo Edukacji i Nauki (MEiN) zapowiedziało wdrożenie planowanych zmian po dwóch latach, co ma dać czas na odpowiednie przygotowanie nauczycieli etyki i innych niezbędnych działań. MEiN planuje także dofinansowanie studiów podyplomowych dla nauczycieli etyki, co Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek ocenił jako krok w dobrym kierunku, choć sugeruje rozszerzenie tej oferty na większą liczbę uczelni, w tym największe uczelnie państwowe w Polsce.

Interwencja RPO ma na celu zapewnienie, że zmiany w organizacji lekcji religii i etyki będą respektować prawa obywatelskie uczniów i ich rodziców oraz będą zgodne z konstytucyjnymi zasadami wolności sumienia i wyznania. Rzecznik Praw Obywatelskich prof. Marcin Wiącek stoi na stanowisku, że edukacja religijna i etyczna musi być realizowana w sposób, który nie narusza przekonań religijnych i filozoficznych uczniów oraz ich rodzin.

 

Religia w szkole

Religia w szkole: Jednoznaczne stanowisko Konferencji Episkopatu Polski

religia w szkole

Interwencja: Rzecznik Praw Obywatelskich pisze do Barbary Nowackiej Minister Edukacji Narodowej

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Marcin Wiącek

VII.5600.7.2024.AT

Szanowna Pani Minister,

uprzejmie informuję, że zapoznałem się z projektem rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Po przeanalizowaniu opinii osób, które wkrótce mogą zostać dotknięte zmianami, podzielam część zgłoszonych zastrzeżeń. Poniżej przedstawiam kwestie, które mogą budzić wątpliwości związane m.in. z ochroną konstytucyjnego prawa do nauki oraz ochroną pracy.

Projekt rozporządzenia przewiduje, że w przypadku gdy na naukę religii w przedszkolu lub szkole zgłosi się mniej niż siedmiu wychowanków danego oddziału lub uczniów danego oddziału lub danej klasy, przedszkole i szkoła organizują naukę religii w grupie międzyoddziałowej lub grupie międzyklasowej.

Celem rozporządzenia jest również umożliwienie zorganizowania w przedszkolu i szkole lekcji religii w grupie międzyoddziałowej lub międzyklasowej, jeśli na lekcję religii zgłosiło się równo lub więcej niż siedmiu uczniów (wychowanków). Uczniów szkoły podstawowej będzie można połączyć w grupę międzyklasową pod warunkiem, że są to wyłącznie uczniowie z tego samego etapu edukacyjnego, tj. uczniowie klas I–III albo IV– VIII. Maksymalna liczba wychowanków lub uczniów w grupie międzyoddziałowej i międzyklasowej, dla dzieci w przedszkolach i dla uczniów klas I–III szkół podstawowych, ma wynosić 25, a dla pozostałych uczniów we wszystkich typach szkół – 30, z uwzględnieniem odrębnych przepisów dotyczących wychowanków i uczniów, którzy posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

 

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nowa organizacja lekcji religii będzie skutkować zmniejszeniem się liczby godzin, a co z tym związane, redukcją zatrudnienia katechetów. Zasadne jest zatem wyjaśnienie, czy przedprzystąpieniem do pracy nad rozporządzeniem Ministerstwo Edukacji Narodowej oszacowało, ilu katechetów może z tego powodu stracić pracę, oraz czy rozważane były jakiekolwiek okresy przejściowe albo mechanizmy pomocowe dla tej grupy nauczycieli. Zwracam przy tym uwagę na aspekt ochrony pracy, wynikający z postanowień art. 24 Konstytucji. Proponowane zmiany mają wejść w życie już od 1 września 2024 r., co stawia zarówno katechetów, jak i dyrektorów szkół w trudnym położeniu.

Należy pamiętać, że planowanie pracy szkoły ma miejsce na długi czas przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego. Dyrektor szkoły lub przedszkola powinien przekazać arkusz organizacji szkoły lub przedszkola zaopiniowany przez zakładowe organizacje związkowe w terminie do dnia 21 kwietnia danego roku organowi prowadzącemu szkołę lub przedszkole. Organ prowadzący szkołę lub przedszkole, po uzyskaniu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, zatwierdza arkusz organizacji szkoły lub przedszkola w terminie do dnia 29 maja danego roku.

Arkusz organizacji szkoły określa m.in. liczbę nauczycieli, rodzaj prowadzonych przez nich zajęć i liczbę godzin tych zajęć, tygodniowy wymiar godzin zajęć religii dla poszczególnych oddziałów. Można zatem przyjąć, że podpisanie rozporządzenia będzie wiązało się z koniecznością wprowadzenia zmian w już zatwierdzonych arkuszach. Będzie to trudne z uwagi na problem z oszacowaniem liczby uczniów, którzy będą zainteresowani nauką religii w nowych warunkach, lub których rodzicewyrażą życzenie zorganizowania takich lekcji.

Krytycy zmian zwracają również uwagę na trudności w realizowaniu podstawy programowej w grupach międzyklasowych. Łączone mogą być dzieci z klas I–III albo IV– VIII, więc teoretycznie uczniowie w wieku 10 lub 11 lat mogą uczyć się np. z piętnastolatkami. Dzieci w tych przedziałach wiekowych znajdują się na innym poziomie rozwojowym, mają różne potrzeby i inne problemy, zatem wykonywanie zadań przez katechetów może napotykać duże trudności. Proponowane rozwiązanie jest wątpliwe z punktu widzenia dzieci i młodzieży, które mają prawo do wychowania i opieki odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju.

 

Warto mieć na uwadze szczególny charakter zajęć religii, na których prowadzone są rozmowy o osobistych doświadczeniach związanych z wiarą. Dzieci, które będą zmuszone do uczęszczania na lekcje z nieznanymi osobami będącymi w innym wieku, mogą odczuwać mniejszy komfort i wykazywać słabsze zaangażowanie.

W tym kontekście nie należy ignorować obaw części obywateli, że tworzenie grup międzyoddziałowych lub międzyklasowych będzie wiązać się z kolejnymi rezygnacjami z uczęszczania na te zajęcia oraz mniejszą frekwencją. Osoby, które pragną utrzymania lekcji religii w szkołach, oceniają kierunek zmian jako niekorzystny. W związku z obecną polityką oświatową mogą pojawić się zarzuty nierównego traktowania oraz marginalizowania lekcji religii.

Jakość systemu oświaty zależy m.in. od stabilności i przewidywalności otoczenia prawnego, zatem nagłe wprowadzenie zmian może przynieść negatywne konsekwencje dla pracy katechetów. Stosowane podręczniki zostały przyjęte dla konkretnych klas, w oparciu o podstawę programową katechezy przygotowaną przez dany kościół. Dalsze korzystanie z zakupionych podręczników może okazać się nieefektywne.

Jednym z kluczowych zadań szkoły jest wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny oraz wychowanie, rozumiane jako wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, wzmacniane i uzupełniane przez działania z zakresu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży.

Nie ulega wątpliwości, że aby nauczyciele mogli dobrze spełniać swoją rolę w procesie wychowania, muszą mieć możliwość poznania każdego dziecka i poświęcenia mu wystarczającej uwagi. Prawodawca zakłada natomiast możliwośćprowadzenia zajęć w grupach aż 30-osobowych. Warto zauważyć, że pożądana indywidualizacja procesu nauczania oraz udzielanie każdemu dziecku wsparcia, dostosowanego do jego potrzeb – na lekcjach religii, etyki oraz każdego innego przedmiotu – w przypadku liczebnych klas stanowi duże wyzwanie.

 

W mojej ocenie Minister Edukacji powinien również odnieść się do zarzutu związanego z obowiązkiem współdziałania z instytucjami i organizacjami odpowiedzialnymi za kształt zajęć religii. Jak stanowi art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 7września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.), minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z władzami Kościoła Katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innychkościołów i związków wyznaniowych określa, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób wykonywania przez szkoły zadań, o których mowa w ust. 1 (nauka religii).

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęły natomiast sygnały, że przed sporządzeniem projektu rozporządzenia takie konsultacje nie zostały przeprowadzone w stopniu satysfakcjonującym pozostałe strony.

Chciałbym zaznaczyć, że rozumiem wolę prawodawcy, aby zapewnić bardziej elastyczne rozwiązania w zakresie organizowania pracy szkół. Były one od długiego czasu oczekiwane przez organy prowadzące szkoły, borykające się z wysokimi kosztami finansowania szkół oraz doświadczające skutków zmniejszającej się liczby uczniów, a także osób zainteresowanych nauką religii. Z kolei postulat umieszczania lekcji religii na początku lub końcu zajęć jest od wielu lat kierowany do RPO. Nie kwestionuję także wskazywanych przez pedagogów korzyści, jakie mogą wynikać z nauki w grupach mieszanych wiekowo. Konieczne jest jednak przekonanie społeczeństwa, że zaproponowane zmiany nie doprowadzą do pogorszenia się sytuacji jednostek, którym przysługują wskazane prawa i wolności.

Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2023 r. poz. 1058), zwracam się do Pani Minister z uprzejmą prośbą o przedstawienie stanowiska w odniesieniu do wskazanych wyżej kwestii.

Z wyrazami szacunku

Marcin Wiącek

Rzecznik Praw Obywatelskich

 

 

wAkcji24.pl | Wiara | NSS | Zródło: Rzecznik Praw Obywatelskich| 18.06.2024

Eksperci Allianz Trade: branża lotnicza rośnie. Także ruch pielgrzymkowy

Allianz Trade przygotował analizę, z której wynika, że branża linii lotniczych może patrzeć optymistycznie w przyszłość, ponieważ podróże stały się jedyną rzeczą, na którą konsumenci są gotowi nadal wydawać pieniądze. Problemem podniebnych przewoźników są braki we...

Ustawa o sygnalistach wchodzi w życie. Co musimy o niej wiedzieć?

Ustawa o sygnalistach analizowana przez Instytut Biznesu. Sprawdź, kogo dotyczy nowe prawo.

Melinda Gates – była żona Billa Gatesa, katoliczka, aktywnie wspiera ruch proaborcyjny?

Melinda Gates jest jedną z najbardziej wpływowych osób na świecie. Jako współzałożycielka Fundacji Billa i Melindy Gatesów, przyczyniła się do zmiany życia milionów ludzi na całym świecie. Czy jako jedna z najbardziej wpływowych katoliczek na świecie przyczynia się do rozpowszechniania wartości chrześcijańskich?

Wróci handel w niedzielę? Co na to polscy biskupi?

wAkcji24.pl: Czy wraca handel w niedzielę? Trwa na ten temat debata w parlamencie. Co na to polscy biskupi? Jak oceniają obecne rozwiązania prawne i czy popierają całkowitą liberalizację handlu w niedzielę?

Raport: Polska najgorszym dla biznesu państwem na świecie?

Nowy TMF Global Complexity Index (GBCI) 2024 pokazuje kraje, w których łatwo i trudno prowadzić biznes. Na jakim miejscu jest Polska? Podstawy raportu TMF Global Complexity Index 2024 Autorzy raportu TMF Global Complexity Index 2024 przeanalizowali 79 regulacji...

Artyści apelują: potrzebna ochrona przed pazernymi międzynarodowymi koncernami

wAkcji24.pl: Artyści walczą o swoje prawa. „Twórczość ma wartość!” to hasło pod którym we wtorek, 11 czerwca 2024 r., odbyła się pod Sejmem Rzeczpospolitej Polskiej w Warszawie, pikieta organizowana przez Związek Artystów Scen Polskich (ZASP). Aktorzy, w tym także...

Bardzo niepewne losy ceny ropy naftowej – eksperci prognozują

wAkcji24.pl | Ekonomia | Ceny ropy naftowej w ostatnim czasie to prawdziwa hustawka cenowa. Analitycy ekonomicznie komentują obecną sytuację cen w 2024 roku i przewiduje co może się wydarzyć w przyszłości.

Instytut Biznesu: Blisko 600.000 przedsiębiorców przestało funkcjonować w Polsce, w 2023 roku

wAkcji24.pl: Instytut Biznesu informuje, że blisko 600.000 przedsiębiorców przestało funkcjonować w Polsce w 2023 roku. Jest to największy spadku liczby przedsiębiorstw w historii. Przestało funkcjonować ponad 220.000 przedsiębiorstw! Ponadto doszło do zawieszenia aż...

Obniżki stóp procentowych? Eksperci uważają, że nieprędko

wAkcji24.pl: Eksperci Allianz Trade odpowiadają na pytanie: kiedy obniżki stóp procentowych w Polsce? Analizując trendy w naszym regionie eksperci są zdania, że cierpliwość kredytobiorców będzie wystawiona na próbę.   Aktualna sytuacja inflacyjna Inflacja stała...

Rynek budowlany: nieznane azjatyckie firmy wygrywają poważne przetargi

Rynek budowlany w Polsce jest zagrożony przez system przetargów, który wykorzystują nieznane azjatyckie firmy. Ich napływ był widoczny już w zeszłym roku, w którym wygrały 25 proc. postępowań rozpisanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, nie dysponując żadnym już istniejącym potencjałem na polskim rynku.

Papież Franciszek apeluje o umorzenie długów na Rok Jubileuszowy 2025

wAkcji24.pl | Ojciec Święty Franciszek w bulli ogłaszającej rok 2025 Rokiem Jubileuszu apeluje o pokój i umorzenie długów najbiedniejszy. Publikujemy całą Bullę Ojca Świętego w języku polskim.

Chińskie samochody wjeżdżają na podbój Europy

Chińskie samochody ostro wjeżdżają na europejskie rynki. Chińska Republika Ludowa jest już największym producentem oraz konsumentem samochodów elektrycznych na świeciei. Prognozy ekspertów zakładają, że chińskie samochody w Europie mogą liczyć niemal na podwojenie swojego udziału na rynku do 2025 roku.

20 lat Polski w Unii Europejskiej. Co zyskaliśmy, co straciliśmy?

wAkcji24.pl Ekonomia: 20 lat Polski w Unii Europejskiej do okres wzlotów i upadków. Czy odnieśliśmy sukces? Czy wykonaliśmy zadania, jakie powierzył nam św. Jan Paweł II?   20 lat Polski w Unii Europejskiej. Zyski: rozwój i solidarność Integracja Polski z Unią...

Sudeckie Forum Inicjatyw 2024

Sudeckie Forum Inicjatyw to wydarzenie organizowane w celu wymiany poglądów, doświadczeń, działań, a przede wszystkim propozycji współpracy w obszarze wiary, kultury i ekonomii województwa dolnośląskiego. Motywem przewodnim spotkania jest hasło: Wiara - Kultura -...

Nielegalna migracja. Wielka Brytania znalazła na nią sposób?

wAkcji24.pl Ekonomia | Nielegalna migracja to poważny problem zachodniej Europy. Rząd Wielkiej Brytanii chce wysłać tysiące nielegalnych migrantów do obozów przejściowych w Rwandzie. Z kolei Irlandia planuje relokacje migrantów do Wielkiej Brytanii, skąd mają dalej...

100 lat polskiego złotego: Symbol suwerenności i stabilności

Polski złoty, będący wyrazem narodowej tożsamości i ekonomicznej niezależności, obchodzi setną rocznicę swojego istnienia. Wprowadzony do obiegu 29 kwietnia 1924 roku przez reformę Władysława Grabskiego, złoty zastąpił niestabilną markę polską, stając się fundamentem...

Fundusz Kościelny – likwidacja od 2025 roku?

Fundusz Kościelny, będący tematem gorących dyskusji, odgrywa kluczową rolę w finansowaniu działalności kościelnej w Polsce. Jego przyszłość jest obecnie przedmiotem publicznej debaty, co wywołuje liczne kontrowersje zarówno wśród zwolenników, jak i...

Instytut Biznesu: Ustawa o ochronie sygnalistów oznacza nowe koszty dla przedsiębiorców

wAkcji24.pl | Ekonomia | Instytut Biznesu: Ustawa o ochronie sygnalistów jest potrzebna, ponieważ takie wymogi na Polskę, nakłada Unia Europejska. Jednak przy wdrażaniu dyrektywy potrzebna jest wyobraźnia.   8 projekt ustawy o ochronie sygnalistów "Ustawa o...

Nagrody Zaufania Złoty OTIS 2024: Medycy docenieni!

wAkcji24.pl: Po raz 21 przyznano Nagrody Zaufania Złoty OTIS – najbardziej prestiżowe wyróżnienia dla osób i organizacji, które mają wybitne osiągnięcia na polu poprawy funkcjonowania systemu ochrony zdrowia oraz których pacjenci mogą obdarzyć najwyższym zaufaniem....

Pracodawca Godny Zaufania: „Kultura pracy – od strategii do praktyki”

wAkcji24.pl: "Pracodawca Godny Zaufania  - Kultura pracy – od strategii do praktyki” to debata, która odbyła się podczas XXXI kongresu społeczno-gospodarczego Welconomy Forum in Toruń. Uczestnicy dyskusji ocenili najnowsze trendy i kluczowe wyzwania związane z...