Od 1 września 2025 roku w polskich szkołach publicznych weszły w życie zmiany wprowadzone przez resort edukacji kierowany przez minister Barbarę Nowacką. Dotychczasowa liczba dwóch godzin religii i etyki tygodniowo została zredukowana do jednej. Ocena z religii trafia na świadectwo szkolne, ale nie jest brana pod uwagę przy liczeniu średniej.

Ponadto nowe przepisy zobowiązały placówki oświatowe do organizowania tych zajęć wyłącznie bezpośrednio przed lub po lekcjach obowiązkowych, co w praktyce doprowadziło do marginalizacji przedmiotu. Wyjątkiem są klasy, w których wszyscy uczniowie uczestniczą w religii lub etyce – wtedy możliwa jest bardziej elastyczna organizacja. 

Decyzje resortu edukacji spotkały się z gwałtownym sprzeciwem ze strony katechetów, rodziców i środowisk katolickich. W artykule opublikowanym na portalu wAkcji24.pl pt. „Czy katecheza przyparafialna zastąpi tę w szkole?” podkreślamy, że redukcja godzin religii może doprowadzić do przeniesienia katechezy do struktur parafialnych, co oznacza de facto rezygnację z edukacji religijnej w ramach systemu szkolnego. Autorzy wyrażali niepokój, że dzieci mogą zostać pozbawione regularnego kontaktu z nauczaniem religijnym, które do tej pory było integralną częścią edukacji.

Innym przykładem społecznej mobilizacji była petycja opisana w artykule „Religia zostaje w szkole. Ruszyła zbiórka podpisów pod petycją do MEN„. Zainicjowana przez organizacje rodziców i nauczycieli akcja wyrażała sprzeciw wobec decyzji Nowackiej i domaga się przywrócenia religii do należytego statusu. Petycję podpisało pół miliona obywateli. 

Wśród wielu głosów ze strony Biskupów szczególnie mocno wybrzmiał ostatni List Pasterski Komisji Episkopatu Polski, w którym stwierdzają wprost, że działając bez wypracowania kompromisu z Kościołami rząd łamie prawo. 

W odpowiedzi na te głosy protestu powstał projekt ustawy obywatelskiej, który ma zostać przedstawiony w Sejmie 26 września. Zakłada on nie tylko powrót do dwóch godzin religii lub etyki tygodniowo, ale również nadanie tym przedmiotom charakteru obowiązkowego. Oznacza to, że każdy uczeń będzie musiał uczestniczyć w przynajmniej jednej z tych form edukacji. Co ważne, ustawa przewiduje możliwość zmniejszenia liczby godzin do jednej wyłącznie za zgodą biskupa diecezjalnego lub władz danego związku wyznaniowego. Projektodawcy chcą również, by oceny z religii i etyki ponownie znalazły się na świadectwach i były wliczane do średniej, co ma zwiększyć wagę tych przedmiotów w ocenie ogólnego postępu ucznia.

Warto dodac, że dotychczasowe zmiany minister Barbara Nowacka wprowadzała poprzez zmiany poniżej ustawy na poziomie rozporządzenia, aby uniknąc debaty w Sejmie oraz potencjalnego weta prezydenta. Ponieważ Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zmiany w szkolnictwie są niekonstytucyjne, jest w zasadzie pewne, że zarówno były prezydent Andrzej Duda, jak i obecny prezydent Karol Nawrocki nie podpisali by ustawy redukującej religię w szkole. Jest również niemal pewne, że prezydent Karoli Nawrocki chętnie podpisze ustawę gwarantującą dwie godziny religii w szkole, jeśli wyjdzie ona z Sejmu poprarta przez większość posłów.

Jak mówi Piotr Janowicz, przewodniczący Stowarzyszenia Katechetów Świeckich, projekt ma szansę uzyskać poparcie znacznej części posłów, również z jednej z partii rządzących. Jego zdaniem ustawa daje realny wybór, nie wyklucza nikogo i gwarantuje, że uczniowie będą wychowywani w duchu wartości, niezależnie od osobistych przekonań religijnych. Janowicz podkreśla, że pierwsze czytanie to dopiero początek drogi legislacyjnej, ale optymistycznie ocenia szanse na jej dalsze procedowanie. Do poparcia ustawy potrzebne będą głosy posłów Prawa i Sprawiedliwości, Konferedacji i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Czy jest możliwe, że PSL zagłosuje wbrew woli rządu reprezentowanego przez Barbarę Nowacką?

wAkcji24.pl | Wiara | JSW, źrodło:  Konferencja Episkopatu Polski, DoRzeczy.pl  | Fot. Sala Posiedzeń w Sejmie | 16.09.2025