Uraza jest postawą psychiczną człowieka, który doświadczył od kogoś jakiegoś zła Wyraża się ona w obrażeniu się, w niechęci, w żywieniu do kogoś pretensji z zamiarem  nie przebaczenia komuś złego uczynku. Może ona powstać z prawdziwej, realnej przyczyny, ale także z przyczyny nierealnej, wyimaginowanej. Człowiek dotknięty jakimś złem, nosi i skrywa urazę w swoim wnętrzu, ale niekiedy też obnosi się nią na zewnątrz, dając wyraz poczucia krzywdy. Może się to wyrażać w takich  słowach jak: „Mam do ciebie żal. Nie chcę mieć z tobą nic wspólnego. Nie odzywam się do ciebie. Nienawidzę cię. Ja ci jeszcze pokażę!”.

Żywiąc urazę, można ją właśnie tłumić i chować w swoim sercu albo obnosić się z nią na zewnątrz, dając wyraz poczucia krzywdy i chęci rewanżu, odwetu. Uraza może być głęboka i długotrwała, a także wzajemna, gdy ciężkie przeżycia stały się udziałem obu zwaśnionych stron. Uraza nie leczona i nie usunięta  pogrąża człowieka w pesymizmie i pretensjonalności. Staje się po prostu życiowym ciężarem, który gasi radość życia i chęć służenia drugim. 

Pierwszym biblijnym przykładem nieuleczonej urazy i jej skutków, jest osoba Kaina, jednego z synów pierwszej ludzkiej pary: Adama i Ewy. (Rdz 4,1-16). Kain był synem pierworodnym i w dorosłym życiu uprawiał rolę, zaś jego młodszy brat Abel był pasterzem trzód. Obydwaj bracia składali Bogu ofiary, Kain z płodów roli, zaś Abel – pierwociny z drobnego bydła.  Bóg przyjął ofiarę Abla, gdyż była hojna i składana ze szczerego, wdzięcznego serca, zaś na Kaina i na jego ofiarę nie chciał patrzeć, gdyż była przedkładana Bogu z nieszczerego serca. 

Kain poczuł się zdemaskowany i upokorzony. W jego serce wstąpiła zazdrość i zadomowiła się w nim głęboka uraza wobec swego brata. Nie była ona skutkiem krzywdy wyrządzonej przez brata, bo takiej nie było, ale wynikła z prostej zazdrości.  Uraza przeobraziła się w niechęć, a ta w nienawiść i wrogość, której końcowym skutkiem było potworne bratobójstwo. 

Pozytywnym przykładem darowania urazy była Sara, żona Abrahama. Gdy bezdzietny Abraham za namową Sary, wziął za żonę niewolnicę Hagar, ta, będąc brzemienną, lekceważyła Sarę, przysparzając jej bólu i upokorzenia (Rdz 16,1-16). Sara nie pozostała dłużna i zmusiła Abrahama do wypędzenia z domu ciężarnej Hagar. Ta, błądząc po pustyni, dotarła do źródła, gdzie usłyszała polecenie: ,,Wróć do twej pani i pokornie poddaj się pod jej władzę” (Rdz 16, 9). Uczyniła tak i wkrótce urodziła syna imieniem Izmael. Sara, zapewne nie bez wstawiennictwa Abrahama, darowała doznane urazy, a niedługo potem stała się matką syna Izaaka.  

Podobna historia wydarzyła się  z Ezawem i Jakubem, synami Izaaka. Ezaw, pierworodny syn Izaaka, miał prawo czuć wielką urazę do Jakuba po tym, gdy ten podstępnie zdobył ojcowskie błogosławieństwo (Rdz 27,1-40). Gniew Ezawa był tak wielki, iż po upływie żałoby po śmierci ojca, postanowił zabić brata. Poznawszy te zamiary, Rebeka, matka obydwu, poleciła Jakubowi uciec do krewnych w Mezopotamii (Rdz 27,41-45). Rozłąka rodziny trwała ponad czternaście lat.

Po ich upływie Jakub postanowił wrócić do Kanaanu. W drodze powrotnej coraz bardziej lękał się reakcji Ezawa (Rdz 31,1-32,33). Kiedy ujrzawszy go, z pokorą i skruchą wyszedł ku niemu, wtedy „Ezaw pośpieszył mu na spotkanie i objąwszy go za szyję, ucałował go; i rozpłakali się obaj” (Rdz 33,4). Dawne urazy zostały wielkodusznie darowane, doprowadzając do pojednania braci i chroniąc ich przed zatwardziałością serca.

Praktykowanie szóstego uczynku miłosierdzia względem ducha rodzi wiele pięknych owoców. Przede wszystkim nie dopuszcza do zaśmiecania pamięci i zawładnięcia nią przez zło. Istnieje zasadnicza różnica między pamięcią a pamiętliwością, która potrafi osłabić, a nawet przekreślić w człowieku to, co dobre, ogniskując jego moce duchowe wyłącznie na tym, co zachowuje jako niesprawiedliwe i wymagające zemsty. Jednakże  odwet i zemsta nie równoważą doznanego zła, bo w świat ducha nie da się zwyczajnie przenieść ekonomicznych czy finansowych kategorii sprawiedliwości.

Przykładowo, jeśli mąż zdradzi żonę, sprawiedliwość nie polega na tym, aby i ona dopuściła się zdrady. Chociaż ból i poczucie krzywdy są wielkie, przywrócenie sprawiedliwości może się dokonać wyłącznie przez przebaczenie i darowanie urazy. Jest to właściwa droga do naprawy człowieka. 

Już Prawo Starego Testamentu zabraniało zemsty i żywienia urazy oraz wskazywało drogę wyjścia z takiej sytuacji. Najwyraźniej jest o tym mowa w Księdze Kapłańskiej, w której znajdujemy słowa: „Nie będziesz szukał pomsty, nie będziesz żywił urazy do synów twego ludu, ale będziesz miłował bliźniego jak siebie samego. Ja jestem Pan!” (Kpł 19,18).Lekarstwem na urazy jest zatem tylko miłość. 

W kazaniu na górze Pan Jezus dał konkretne wskazania, w jaki sposób chętnie darować urazy. Powiedział tak: „Jeśli cię kto uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi!. Temu, kto chce prawować się z tobą i wziąć twoją szatę, odstąp i płaszcz! Zmusza cię kto, żeby iść z nim tysiąc kroków, idź dwa tysiące. Daj temu, kto cię prosi, i nie odwracaj się od tego, kto chce pożyczyć od ciebie” (Mt 5,39-42).

Chętne darowanie i zapomnienie urazy przynosi człowiekowi prawdziwą chwałę i szczęście. Sprawdzają się wówczas słowa z Księgi Przypowieści: „Rozsądny człowiek panuje nad gniewem, chwałą jego zapomnieć urazy” (Prz 19,11). 

wAkcji24.pl | Opinie | Biskup Ignacy Dec | Miesięcznik Katolicki „w-Akcji” | Ilustracja: Pojednanie Jakuba i Ezawa – Obraz Francesco Hayeza z 1844 r. Wikipedia | 29.04.2025