Religia w szkołach nie jest jedynie dodatkiem do programu nauczania – jest fundamentem wychowania młodych ludzi w duchu chrześcijańskich wartości, które przez wieki kształtowały tożsamość Polski. Nauka religii pomaga uczniom rozwijać swoje sumienia, uczy szacunku wobec drugiego człowieka oraz prowadzi do głębszego zrozumienia sensu życia. W czasach, gdy młodzież zmaga się z coraz większą presją społeczną, materializmem i kryzysem sensu, lekcje religii są niezastąpionym źródłem duchowego wsparcia i moralnego przewodnictwa.

Co ważne – mimo, że lekcje religii nie są obowiązkowe – aż 78 proc. uczniów uczęszcza na nie zgodnie z wolą swoich rodziców. 

Zmniejszenie liczby godzin religii do jednej tygodniowo oraz umiejscowienie jej poza standardowym planem zajęć to próba zepchnięcia wiary na margines życia publicznego. Taka decyzja niesie poważne konsekwencje, zarówno dla uczniów, którzy tracą możliwość regularnej formacji duchowej, jak i dla nauczycieli religii, którzy poświęcili swoje życie, aby wypełniać misję ewangelizacyjną w szkołach.

Kościół przypomina, że rodzice, zgodnie z art. 53 ust. 3 Konstytucji RP, mają prawo do wychowywania swoich dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami religijnymi. Nauka religii w szkołach jest jednym z kluczowych elementów tego prawa. Decyzje Ministerstwa Edukacji Narodowej, podejmowane bez konsultacji z Kościołem i innymi związkami wyznaniowymi, uderzają w fundamenty tego konstytucyjnego gwarantu.

Podczas gdy współczesny świat często promuje sekularyzację i relatywizm moralny, Kościół z odwagą przypomina, że wychowanie duchowe jest integralną częścią rozwoju człowieka. Każdy młody człowiek zasługuje na szansę poznania Boga i kształtowania swojego życia w świetle Ewangelii.

Zmiany dotkną również nauczycieli religii, którzy – jako pełnoprawni pracownicy systemu edukacji – mają zagwarantowane konstytucyjne prawa pracownicze. Redukcja godzin nauczania może prowadzić do obniżenia ich wynagrodzenia, a nawet utraty zatrudnienia. Konferencja Episkopatu przypomina, że strona kościelna proponowała kompromisowe rozwiązania, które mogłyby być wdrażane stopniowo i z poszanowaniem praw nauczycieli. Stowarzyszenie Katechetów Świeckich szacuje, że w efekcie zmian pracę straci kilkanaście tysięcy katechetów. 

W odpowiedzi na wcześniejsze dyskusje dotyczące organizacji lekcji religii, strona kościelna zaproponowała zmniejszenie liczby godzin religii w szkołach średnich, ale przy jednoczesnym wprowadzeniu obligatoryjności nauczania religii lub etyki. Rozwiązanie to miało na celu zagwarantowanie, że uczniowie nadal otrzymują formację aksjologiczną, a zmiany byłyby wprowadzane w sposób stopniowy i odpowiedzialny. Niestety, propozycje te nie zostały uwzględnione przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Prezydium Konferencji Episkopatu Polski jasno wyraziło swoje stanowisko wobec nowych regulacji – są one niezgodne z zasadami państwa prawa, ograniczają prawa rodziców i uczniów oraz ignorują potrzeby duchowe młodzieży. Kościół, jako opiekun i przewodnik duchowy, będzie nieustannie przypominał o znaczeniu wiary w życiu człowieka i społeczeństwa.

Obrona lekcji religii to nie tylko obrona jednej godziny w tygodniowym planie lekcji – to obrona prawa każdego człowieka do poznania Boga, do wzrastania w wierze i budowania życia na wartościach, które przetrwały pokolenia. Polska wiara i tożsamość zawsze były oparte na Ewangelii, a ich przyszłość zależy od naszej gotowości do działania i modlitwy.

W związku z publikacją przez Minister Edukacji Barbarę Nowacką informacji o podpisaniu w dniu 17 stycznia 2025 roku kolejnego rozporządzenia w sprawie organizacji lekcji religii w szkołach i przedszkolach, Prezydium Konferencji Episkopatu Polski wyraża stanowczy sprzeciw wobec naruszania zasady, zgodnie z którą „organy publiczne działają na podstawie i w granicach prawa” (art. 7 Konstytucji RP). Rozporządzenie, które ma wejść w życie w dniu 1 września 2025 roku, jest aktem bezprawnym, gdyż nie osiągnięto co do jego treści wymaganego ustawowo porozumienia z Kościołem katolickim i innymi zainteresowanymi związkami wyznaniowymi.

Redukcja wymiaru nauczania religii do jednej godziny tygodniowo oraz nakaz organizowania lekcji religii przed lub po obowiązkowych zajęciach edukacyjnych ogranicza prawo rodziców wierzących do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami (art. 53 ust. 3 w powiązaniu z art. 48 ust. 1 Konstytucji RP) oraz prawo samych uczniów do systemowego wsparcia „w rozwoju ku pełnej dojrzałości” obejmującej również sferę duchową (art. 1 pkt 3 Prawa oświatowego). Wprowadzane zmiany uderzają też w konstytucyjnie gwarantowane, pracownicze prawa nauczycieli religii.

Przypominamy, że strona kościelna zgłaszała kompromisową propozycję, polegającą na redukcji wymiaru nauczania religii w szkołach średnich przy jednoczesnym wprowadzeniu zasady obligatoryjności nauczania religii lub etyki ze względu na potrzebę aksjologicznej formacji uczniów, ale pod warunkiem rozłożenia tej operacji na kilka lat i z poszanowaniem praw pracowniczych nauczycieli religii.

Oczekujemy, że Ministerstwo Edukacji Narodowej powróci do stosowania standardów państwa prawa i odstąpi od podejmowania działań konfrontacyjnych wobec osób wierzących, które są pełnoprawnymi obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej.

Prezydium Konferencji Episkopatu Polski