Człowiek na ziemi nie żyje sam. Nikt nie jest samotną wyspą. Żyjemy wśród drugich. Stąd też jedność z nimi jest jedną z naczelnych wartości potrzebnych do godnego ludzkiego życia. Znamy życiowe powiedzenia wychwalające jedność: „Gdzie jedność włada, tam szczęście wpada”; „W jedności siła”. Starożytni rzymianie mawiali: „Divide et impera” – „Dziel i rządź”.

Nasz narodowy wieszcz wzywał w „Odzie do młodości”: „Razem młodzi przyjaciele”. Wiemy jak wiele satysfakcji i szczęścia przynosi jedność w naszych rodzinach, parafiach, zakładach pracy, jedność w narodzie, jedność między narodami, jedność w Kościele. I przeciwnie, jakże  bolejemy nad brakiem jedności w naszych rodzinach, zakładach pracy, w Kościele, w narodzie i między narodami.

W Ewangelii według św. Jana czytamy: „Jezus umarł, aby rozproszone dzieci Boże zgromadzić w jedno” (J.11.50).  Przed swoją śmiercią modlił się do Ojca: „Ojcze Święty, zachowaj ich w Twoim imieniu, które mi dałeś, aby tak jak My stanowili jedno” (J 17,11b) I nie co dalej dodał: „Nie tylko za nimi proszę, ale i za tymi, którzy dzięki ich słowu będą wierzyć we Mnie, aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili w Nas jedno, by świat uwierzył, że Ty Mnie posłałeś. I także chwałę, którą Mi dałeś przekazałem im, aby stanowili jedno, tak jak My jedno stanowimy. Ja w nich, a Ty we Mnie! Oby się tak zespolili w jedno, aby świat poznał, żeś Ty Mnie posłał i że Ty ich umiłowałeś, tak jak Mnie umiłowałeś” ” (J 17,20-23).

Rozważmy w jakich przestrzeniach możemy budować jedność i jakie czynniki ułatwiają, a jakie utrudniają, budowanie jedności. 

Jedność z Bogiem jest warunkiem, źródłem i  fundamentem każdej ludzkiej jedności. Stąd też im bardziej jesteśmy zjednoczeni z Bogiem, tym  łatwiej nam być w jedności z drugim człowiekiem. W Ewangelii św. Jana czytamy: „Trwajcie we Mnie, a Ja w was trwać będę … Jeżeli we Mnie trwać będziecie, a słowa moje w was, to proście o cokolwiek chcecie, a to wam się spełni. Ojciec mój przez to dozna chwały, że owoc obfity przyniesiecie i staniecie się moimi uczniami” (J 15.4.7-8). Prawdziwa jedność z Bogiem stanowi o naszej miłości do Niego i do bliźnich. 

Co to znaczy, że jesteśmy w jedności z samymi sobą? Chodzi tu – po pierwsze o jedność między naszym myśleniem, mówieniem i działaniem, by nie być w sobie zakłamanym,  a po drugie – o jedność między sferą poznawczą a wolitywną, czyli o to, aby wola wybierała to, co jej rozum przedstawia jako dobro, a odrzucała to, co rozum rozeznaje jako zło.  Jeśli taki mechanizm w nas nie funkcjonuje, to następuje w nas dezintegracja – rozbicie wewnętrzne jako skutek grzechu i łamania sumienia.

Człowiek jest  istotą świadomą i wolną, w życiu obiera sobie jakieś cele i przyjmuje jakąś skalę wartości. W związku z tym ustala sobie zespół zasad do postępowania życiowego, moralnego. Bardzo często zasady te są mu dyktowane przez akceptowane prawdy wiary. Dla nas taką naczelną normą postępowania jest Dekalog – 10 przykazań i wszystkie pouczenia Jezusa Chrystusa. Może być tak, że  teoretycznie przyjmujemy zasady moralne. Z drugiej jednakże strony doświadczamy, że w praktyce życiowej te zasady pozostają często z boku. Po prostu w pewnych przypadkach nie postępujemy według obranych przez nas zasad moralnych. Doświadczamy wtedy naszego wewnętrznego dramatu, naszego wewnętrznego rozbicia. Człowiek nie czuje się zintegrowany, tylko rozbity wewnętrznie. Jeśli nie koryguje swojego postępowania i nie dopasowuje go ciągle do przyjmowanych w sumieniu zasad, to przeżywa ciągle frustracje, poczucie winy, różnego rodzaju nerwice.

A zatem człowiekowi potrzebna jest ciągle jakaś wewnętrzna integracja, jakieś dążenie wewnętrzne do jedności. Jedność tę budujemy w ciągłym rozwoju duchowym, w ciągłym dostosowaniu do dobrej życiowej teorii. Jest takie powiedzenie: „Jeżeli nie żyjesz tak jak myślisz, to zaczniesz myśleć tak jak żyjesz”.

To, o czym tu mówimy, znajdujemy już w myśli starożytnej, a zwłaszcza u św. Pawła. Starożytni mawiali: „Video meliora, proboque”, deteriora sequor”  „Widzę rzeczy dobre i je aprobuję, ale wybieram – postępuję za tym, co złe”. Św. Paweł zaś w Liście do Rzymian w takich oto słowach wyraża ów dramat wewnętrzny człowieka: „Nie rozumiem bowiem tego, co czynię, bo nie czynię tego, co chcę, ale to, czego nienawidzę – to właśnie czynię (Rz  7,15) oraz nieco dalej: „… łatwo mi przychodzi chcieć tego, co dobre, ale wykonać – nie. Nie czynię bowiem dobra, którego chcę, ale czynię właśnie zło, którego nie chcę” (Rz 7,18b-19). 

Mówiąc o jedności  duchowej człowieka, można jeszcze wspomnieć o rozbiciu wewnętrznym człowieka, które nie jest skutkiem złych wyborów moralnych, czyli wyboru zła, ale które jest skutkiem niesłusznego, niezawinionego cierpienia. Psalm 23 nazywa to przechodzeniem przez ciemną dolinę  (por Ps. 23, 4). Psychologowie mówią, że może tu nastąpić tzw. dezintegracja pozytywna. Te wewnętrzne  konflikty mogą być dla nas bardzo pozytywne. Wiele o tym pisał prof. Kazimierz Dąbrowski.

Przed operą paryską stoi pomnik, na którym widnieje napis: „Największe piękno poetyckie jest wyrazem bólu, a są takie utwory, które są czystym łkaniem”. Karl Jaspers niemiecki egzystencjalista, psychopatolog,  powiedział: „Jest pasja nocy u ludzi rozwijających się i norma dnia u ludzi mniej rozwijających się i nikt nie może dać coś ważnego w świecie, jeśli nie przejdzie przez pasję nocy”,  Marcel Proust zaś powiedział: „Wszystko, co wielkie,  zawdzięczamy nerwowcom.” A zatem takie rozbicie wewnętrzne, taki brak wewnętrznej jedności, który jest wynikiem niezawinionego cierpienia,  może być czymś pozytywnym, pod  warunkiem właściwego nastawienia do niego. Można to wspomnieć naukę św. Jana od Krzyża o tzw. nocy duchowej, która może prowadzić do duchowego wzrostu.

Jest tu wiele przestrzeni życiowych, w których  można  jedność budować z drugim człowiekiem: z moim bratem w domu rodzinnym, z moją żoną, z moim mężem, z matką, z ojcem, teściową, synową itd. Jedność w tych układach jest skutkiem, wyrazem miłości. Jeśli kogoś kocham, to pragnę dla niego dobra, to nie czynię mu tego, co jest dla niego, dla niej, szkodliwe. Jeśli jestem w jedności z żoną, z mężem, ojcem, matką, to zasadniczo pożądam tego samego dobra i wspólnie podejmujemy trud, by to dobro osiągnąć: Ważna jest jedność w rodzinie, w parafii,  w narodzie, jedność grup społecznych, państw, narodów.   Mamy dzisiaj świat powiązany telefonem, środkami przekazu, a cierpimy jednak na brak jedności.

Także rozbicie chrześcijaństwa jest wyrazem braku autentycznej jedności z Bogiem. Dlaczego chrześcijanie się podzielili?, gdyż nie szukali tego, co Boże, ale to ,co ludzkie. A zatem nasza autentyczna jedność z Bogiem przyczynia się do naszej jedności z samymi sobą i naszej jedności z drugimi ludźmi. Nie ma innej drogi do jedności, a zarazem do szczęścia, do pomyślności, do pełniejszego człowieczeństwa. Tę jedność z Bogiem osiągamy poprzez Chrystusa.

Wskażmy jeszcze na czynniki, które sprzyjają i utrudniają budowanie jedności

Ważnym czynnikiem, który ułatwia nam zaprowadzanie jedności jest pokora. Możemy powiedzieć, że drogą do jedności w małżeństwie, w rodzinie, w narodzie, w Kościele  jest pokora. Trzeba być świadomym, że nie wszystko wiem, nie wszystko potrafię. Pokora uzdalnia nas do bycia posłusznym Bogu i ludziom.  Pan Jezus powiedział: ”Kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony” (Mt 23,12). Po Wielkim Piątku, po  uniżeniu Syna Bożego w Jego męce i śmierci krzyżowej, przyszło wywyższenie w zmartwychwstaniu. I w naszym życiu też jest podobnie, jeżeli jesteśmy przy Bogu, to Bóg nam  pomaga przechodzić przez ciemne doliny i dojść do Wielkiej Niedzieli, do zmartwychwstania. Dlatego nie wstydźmy się być pokorni, nie wstydźmy się być posłuszni Panu Bogu i ludziom.

Zwróćmy też uwagę na czynniki, na postawy utrudniające budowanie jedności. Jedną z tych postaw jest  zazdrość. Nie wolno siebie porównywać z drugimi, bo jak porównujemy siebie, to wtedy zwykle niszczymy jedność, wtedy się oddalamy od drugich przez zazdrość. Zwykle zazdrościmy sobie wartości materialnych: lepszego samochodu, większego mieszkania, większej kasy. Pamiętajmy, że wartości materialne są konfliktogenne, ale jak jesteśmy zatroskani o dobra duchowe, by być pokornym, cierpliwym, radosnym, gotowym do przebaczenia, to wtedy nie jest to źródłem konfliktów. Nikt nam nie będzie zazdrościł, że jesteśmy pokorni, że jesteśmy cisi, że jesteśmy posłuszni Bogu i naszym przełożonym. 

Drodzy czytelnicy, kończąc te refleksje na temat jedności, dodajmy, że fundamentem jednoczenia może być tylko prawda, dobro i miłość.  Prośmy Pana Boga, abyśmy za wstawiennictwem naszych niebieskich Patronów, byli apostołami jedności w budowaniu królestwa Bożego na ziemi.

Bp Ignacy Dec

wAkcji24.pl | Opinie | Bp Ignacy Dec | Zródło: Miesięcznik Katolicki „w-Akcji” | Ilustracja: Ideogram |  19.01.2026