Podczas konferencji prasowej Rafał Trzaskowski poinformował, że pierwsza transkrypcja została już wykonana.

– Dzisiaj, drodzy Państwo, dokonaliśmy rano pierwszej transkrypcji zgodnie z wyrokami sądów zarówno Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości czy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz również polskich sądów NSA – powiedział prezydent Warszawy.

Trzaskowski zapowiedział również, że kolejne wnioski mają być rozpatrywane „bez zwłoki”. Jak przekonywał, stołeczny urząd będzie działał szybko także w następnych podobnych sprawach.

– Tak jak zapowiadałem, bez zwłoki natychmiast i również zapowiadałem, że kolejne tego typu wnioski będą bardzo szybko rozpatrywane przez nasz Urząd Stanu Cywilnego i te transkrypcje również będą wydawane – mówił.

Prezydent Warszawy podkreślał, że urząd działa w oparciu o obowiązujące orzeczenia sądowe. Wskazywał też, że sposób dokonywania transkrypcji był konsultowany z innymi urzędami stanu cywilnego oraz organizacjami działającymi na rzecz środowisk LGBT.

Zwolennicy decyzji stołecznego USC przedstawiają ją jako czynność administracyjną. Problem w tym, że w sprawach dotyczących małżeństwa i rodziny „techniczne” decyzje bardzo często mają nietechniczne skutki.

W polskim porządku konstytucyjnym małżeństwo pozostaje związkiem kobiety i mężczyzny. Nie zmienił tego Sejm, nie zmieniła Konstytucja, nie odbyła się też poważna debata społeczna zakończona ustawową decyzją. A jednak praktyka administracyjna zaczyna przesuwać granice systemu.

Najpierw mamy wyrok TSUE, później orzeczenia NSA, następnie decyzję urzędu, a dalej — konsekwencje w kolejnych obszarach życia publicznego: świadczeniach, dokumentach, postępowaniach administracyjnych, prawie pobytowym, dziedziczeniu czy praktyce instytucji państwowych.

To właśnie ten mechanizm opisywaliśmy już w tekście „Polska idzie drogą Izraela? Jak sądy zmieniają status prawny małżeństwa”. Izrael dotąd  nie wprowadził krajowej procedury zawierania małżeństw jednopłciowych, ale zaczął po wyrokach sądów rejestrować takie związki zawarte za granicą. Z czasem wyjątek stał się trwałym elementem systemu.

Czy Polska wchodzi właśnie na podobną ścieżkę?

Znaczenie tej sprawy nie polega wyłącznie na tym, że warszawski USC dokonał pierwszej „historycznej” transkrypcji. Znaczenie ma mechanizm: sądy i administracja zaczynają tworzyć praktykę, która może wyprzedzać wolę ustawodawcy.

W tekście „Krzysztof Kotowicz: Wytrychem w rodzinę. Wyrok NSA to uchylanie tzw. okna Overtona”    szef Diecezjalnej Agencji Informacyjnej  zwracał uwagę, że język używany wokół tej sprawy nie jest neutralny. Jeżeli w debacie publicznej kilkanaście razy powtarza się słowo „małżeństwo” w odniesieniu do związku osób tej samej płci, to nie jest to tylko opis rzeczywistości. To także próba jej przedefiniowania.

Nie trzeba zmieniać Konstytucji jednym spektakularnym głosowaniem. Czasem wystarczy seria orzeczeń, decyzji administracyjnych i komunikatów urzędowych. Prawo nie zawsze robi rewolucję z fanfarami. Czasem wchodzi bocznymi drzwiami, z segregatorem pod pachą i pieczątką USC w dłoni.

Sprawa nie kończy się na symbolicznym wpisie do rejestru stanu cywilnego. Skoro dokument zostaje przepisany do polskiego systemu, pojawia się pytanie, jakie skutki będą musiały uznawać kolejne instytucje państwa.

Ten problem opisywaliśmy w tekście „Ideologia zamiast matematyki: ZUS z »tęczowymi małżeństwami« w cieniu bankructwa systemu. Jeżeli organ państwa uznaje odpis aktu „małżeństwa” sporządzony przez polski USC, to kolejne urzędy mogą traktować taki dokument jako podstawę do przyznawania uprawnień analogicznych do tych, które przysługują małżonkom.

Właśnie dlatego nie można sprowadzać tej sprawy do pojedynczej rubryki w rejestrze.

Wyrok TSUE od początku budził poważne zastrzeżenia nie tylko w Polsce. Głos w sprawie zabrała także Komisja Episkopatów Unii Europejskiej, ostrzegając przed przekraczaniem kompetencji Unii i ingerencją w kwestie należące do państw członkowskich.

Pisaliśmy o tym w tekście „Biskupi Europy reagują na wyrok TSUE: »Zagrożenie dla suwerenności państw i tożsamości narodowej«”. Istota problemu polega na tym, że prawo rodzinne, w tym definicja małżeństwa, pozostaje jedną z najbardziej wrażliwych dziedzin porządku krajowego. Nie jest to zwykła procedura techniczna, lecz fundament ładu społecznego.

Jeśli więc sądy europejskie wymuszają uznawanie skutków prawnych związków, których dane państwo samo nie przewiduje w swoim systemie, pojawia się pytanie o granice integracji europejskiej. I o to, kto faktycznie decyduje o kształcie rodziny: obywatele przez swoich przedstawicieli czy ponadnarodowe trybunały.

Środowiska katolickie od miesięcy wskazywały, że próby instytucjonalizacji związków jednopłciowych nie są jedynie sporem o język czy formalności. To spór o rozumienie małżeństwa, rodziny, dobra wspólnego i przyszłości społecznej. Warto wrócić do tekstu „Katolicy wobec prób instytucjonalizacji związków jednopłciowych: »Zachód już się najadł tych innowacji i teraz ponosi bolesne konsekwencje«”. Pada tam ostrzeżenie, że pozornie niewielkie ustępstwa mogą prowadzić do głębokiej zmiany całego systemu.

Nie chodzi o wrogość wobec konkretnych osób. Chodzi o pytanie, czy państwo ma prawo rozmywać instytucję małżeństwa bez zmiany Konstytucji, bez mandatu społecznego i bez uczciwej debaty parlamentarnej.

Cała sprawa rozgrywa się także w szerszym kontekście kulturowym. Przez lata młodym ludziom tłumaczono, że tradycyjne rozumienie rodziny jest przeżytkiem, a trwałe role społeczne są jedynie konstruktem do demontażu. Tymczasem coraz więcej sygnałów pokazuje, że część młodego pokolenia ma już dość permanentnej rewolucji. Pisaliśmy o tym w tekście „Rewolucja obyczajowa się kończy. Pokolenie Z ma już dość”. Młodzi ludzie, zamiast kolejnych eksperymentów, coraz częściej szukają stabilności, odpowiedzialności i porządku. Decyzje takie jak ta podjęta przez warszawski USC mogą więc nie tyle zamykać spór, ile jeszcze mocniej go otwierać.

Rafał Trzaskowski zapowiada, że kolejne transkrypcje będą dokonywane szybko. Jednocześnie mówi się o rządowym rozporządzeniu, które miałoby ujednolicić praktykę w całym kraju. To oznacza, że sprawa może wkrótce przestać być warszawskim precedensem, a stać się ogólnopolskim modelem działania urzędów stanu cywilnego. Jeżeli tak się stanie, Polska znajdzie się w sytuacji, w której formalnie nie zmieniono definicji małżeństwa, ale praktyka administracyjna zacznie tworzyć skutki podobne do jej zmiany.

wAkcji24.pl | Ekonomia | PLO |  Źródło: DoRzeczy.pl |  Na zdjęciu Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski Wielki Marsz Patriotów, 2025, fot. Januszk57 , Wikimedia| 14.05.2026