Historia Bożogrobców sięga czasów wypraw krzyżowych. Na początku to były dwa zakony. Pierwszy od 1114 r. skupiał duchownych żyjących według reguły św. Augustyna. Zajmowali się posługą w Bazylice Grobu Pańskiego. Drugi, którego historyczne ślady sięgają 1118 r. był świeckim zakonem rycerskim nakierowanym na zapewnienie bezpieczeństwa w sanktuariach Ziemi Świętej oraz pielgrzymów. Właśnie z tej drugiej gałęzi wywodzi się obecny Zakon Rycerski Świętego Grobu w Jerozolimie. Przez kolejne wieki oba nurty przechodziły wiele przemian wynikających zarówno z potrzeb Kościoła, jak i będących reakcją na ewoluujące zjawiska polityczne w Europie. 

Jeden i drugi strumień duchowości i misji Bożogrobców dotarł także do Polski już w XII w. W 1163 r. z wyprawy do Ziemi Świętej wrócił do Miechowa rycerz Jaksa Gryfita, który sprowadzonych przez siebie Bożogrobców obdarzył rozległymi dobrami ziemskimi. Właśnie w Miechowie powstał pierwszy konwent, gdzie ok. 1170 r. konsekrowano kościół pw. Grobu Bożego.

Na obszarze obecnej Diecezji Świdnickiej w 1319 r. został ufundowany szpital w Ząbkowicach Śląskich, który prowadzili Bożogrobcy. Budynek wzniesiono dopiero w 1418 r. wraz z kościołem pw. św. Jerzego. W części, jaka została uratowana po pożarze z okresu wojny trzydziestoletniej do dzisiaj znajdują się tam jedne z najstarszych w Polsce duże freski. Ukazują sceny z życia i męki Jezusa Chrystusa oraz walkę Świętego Jerzego z szatanem. Aktualnie świątynia jest miejscem kultu Cerkwi Prawosławnej w Polsce, ale jest dostępna dla zwiedzających. 

Gałąź rycerska Bożogrobców miała przez pierwsze wieki swego istnienia niesformalizowane struktury. Skupiska rycerskie powstawały w różnych zakątkach Europy. Z chwilą, gdy ok. 1333 r. franciszkanie z Kustodii Ziemi Świętej pojawiają się przy Grobie Chrystusa i przejmują opiekę nad tym miejscem datuje się zwyczaj nadawania tytułu Rycerz Świętego Grobu pielgrzymom przybywającym do Jerozolimy, a wywodzącym się ze szlachty, którzy w niezwykłej atmosferze Bazyliki Grobu poddawali się obrzędowi inwestytury. 

Kolejnym przełomem przełomowym dla Zakonu Rycerskiego Bożego Grobu w Jerozolimie stało się reaktywowania Patriarchatu Jerozolimskiego w 1847 r. W 1868 r. papież Pius IX uformował stowarzyszenie nadając mu charakter Papieskiego Zakonu Rycerskiego. Był podporządkowany wprost papieżowi, składał się z katolickiej arystokracji, a w 1888 r. papież Leon XIII zezwolił na przyjmowanie do Zakonu kobiet.

Pod koniec XIX w. zaczęło działać stałe przedstawicielstwo Zakonu w Rzymie. Papież Pius X w 1907 r. objął urząd Wielkiego Mistrza Zakonu. Aktualny statut Zakonu Statut Zakonu zatwierdził papież Paweł VI w 1977 r. Wielokrotnie swoje wsparcie dla Zakonu wyrażał papież Jan Paweł II. Zwierzchnictwo w Polsce zainicjowane zostało w 1995 r., gdy ówczesny Prymas Polski ks. kardynał Józef Glemp przyjął tytuł Wielkiego Przeora. Pierwsza inwestytura Zakonu w Polsce odbyła się w 1996 r.

Kawalerowie i damy Zakonu uczestniczą w systematycznych spotkaniach łączących modlitwę i formację. Codziennie odmawiają przepisane regułą zakonną modlitwy i mają powinność krzewienie wiary na swoim terenie. Zakon ma prawie 60 zwierzchnictw obejmujących całe kraje lub regiony, w tym Polskę. Więcej o Zakonie Rycerskim Świętego Grobu w Jerozolimie można dowiedzieć się na stronach internetowych Zwierzchnictwa Polskiego. 

Patronką Zakonu jest Matka Boża Królową Palestyny, o czym zdecydował w 1994 r. papież Jan Paweł II. Święto liturgiczne przypada 25 października. Zakon obchodzi także szczególnie uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego oraz wspomnienia liturgiczne św. Piusa X i św. Heleny.

Papież Leon XIV ogłosił podczas konsystorza zwyczajnego 13 czerwca 2025 r., że członek Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu w Jerozolimie bł. Bartolo Longo będzie kanonizowany. Uroczystość wyniesienia na ołtarze człowieka, który przeszedł niezwykłą drogę nawrócenia z satanizmu do radykalnego katolicyzmu została wyznaczona na 5 października 2025 r.

14 czerwca 2025 r. w katedrze pw. św. Stanisława i św. Wacława w poczet kawalerów Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu w Jerozolimie przyjęty został ks. biskup świdnicki Marek Mendyk. Ceremonii przewodniczył Wielki Przeor Zakonu ks. kardynał Kazimierz Nycz w obecności Zwierzchnika Zakonu w Polsce Andrzeja Sznajdera i 20 innych osób przyjętych tego dnia do Zakonu.  

wAkcji24.pl |  Wiara | Krzysztof Kotowicz | Żrodło: DAI24.pl, SudeckieFakty.pl |  Zdjęcie główne: AFV Andrzej Mas   | 14.06.2025