Na koniec 2024 roku suma bilansowa banków wzrosła o 10,8% w porównaniu z poprzednim rokiem, osiągając wartość 3 317,3 miliarda złotych. W strukturze aktywów dominowały aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu, stanowiące 64,8% całości aktywów. Po stronie pasywów zobowiązania finansowe stanowiły 88,6%, a kapitały własne utrzymały udział na poziomie 8,6%

Wykres GUS.

Wartość kredytów sektora niefinansowego wzrosła o 4,1%, osiągając 1 194 miliardy złotych. W tym segmencie dominowały kredyty udzielone gospodarstwom domowym, które wyniosły 756,8 miliarda złotych, z czego 62% stanowiły kredyty na nieruchomości mieszkaniowe. Kredyty dla małych i średnich przedsiębiorstw wzrosły o 16,1%, osiągając wartość 268,1 miliarda złotych, podczas gdy kredyty dla dużych przedsiębiorstw spadły o 11%, do 160,7 miliarda złotych.

Depozyty sektora niefinansowego zwiększyły się o 7,8%, osiągając 1 943,2 miliarda złotych. W strukturze depozytów 68% stanowiły depozyty bieżące, a 32% depozyty terminowe.​

Zestawienie GUS.

W 2024 roku liczba banków działających w Polsce zmniejszyła się o cztery jednostki, osiągając 551 banków. Liczba banków komercyjnych spadła o jeden, do 62, a banków spółdzielczych o trzy, do 489. Zakończyły działalność trzy banki spółdzielcze oraz jeden oddział banku zagranicznego. Dwa banki spółdzielcze połączyły się z innymi bankami spółdzielczymi, a jeden został przejęty przez polski bank komercyjny.

Zestawienie GUS.

Pomimo imponujących wyników finansowych, sektor bankowy stoi przed wyzwaniami związanymi z utrzymaniem jakości portfela kredytowego oraz dostosowaniem się do zmieniających się warunków rynkowych. Wzrost wartości kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw wskazuje na ożywienie w tym segmencie, jednak spadek kredytów dla dużych przedsiębiorstw może sygnalizować potrzebę rewizji strategii kredytowej.​

W kontekście wartości chrześcijańskich, banki powinny kontynuować działania na rzecz wspierania lokalnych społeczności oraz promowania etycznych praktyk biznesowych. Solidarność i odpowiedzialność społeczna pozostają kluczowymi wartościami, które mogą przyczynić się do dalszego zrównoważonego rozwoju sektora bankowego w Polsce.​

Polski sektor bankowy zamknął rok 2024 z rekordowym wynikiem finansowym netto wynoszącym 42 miliardy złotych. To nie tylko imponujący wzrost o niemal 52% rok do roku, ale także istotny sygnał o kondycji systemu finansowego i jego roli w gospodarce. Z perspektywy ekonomicznej mamy tu do czynienia z wielowymiarowym zjawiskiem, które warto rozłożyć na czynniki pierwsze.

Źródła wzrostu – czyli skąd te miliardy?

Głównym motorem poprawy wyniku netto banków był wzrost dochodów z tytułu odsetek. Oznacza to, że banki skutecznie „zarabiały na różnicy” między oprocentowaniem kredytów a depozytów – zjawisko znane jako marża odsetkowa netto.

Dlaczego to się stało? Wysokie stopy procentowe utrzymujące się w otoczeniu inflacyjnym pozwalają bankom generować wyższe dochody z udzielanych kredytów, zwłaszcza że większość z nich ma charakter zmiennoprocentowy. Wzięcie w Polsce kredytu hipotecznego o stałej stopie oprocentowania, które jest normą w krajach Europy Zachodniej, wymaga w praktyce cudu.  Jednocześnie oprocentowanie depozytów nie wzrosło proporcjonalnie – banki korzystały z tzw. opóźnienia w przenoszeniu zmian stóp procentowych na klientów.

Efekt? Znaczna poprawa wyniku odsetkowego (o 11,5 mld zł) i duży „spread” operacyjny.

Zyski to jedno – ale warto zauważyć, że nie wszystkie banki wyszły na plus. Aż 8 instytucji (w tym 7 komercyjnych) zanotowało straty netto na poziomie 5,2 mld zł. To przypomnienie, że nawet w warunkach makroekonomicznej poprawy ryzyka kredytowe, koszty operacyjne lub decyzje strategiczne mogą ciążyć na wyniku.

Ciekawostką jest również przypadek jednej z instytucji wcześniej kontrolowanej przez Skarb Państwa, która przeszła w całości w ręce inwestora zagranicznego – to wydarzenie otwiera dyskusję o przyszłości własności kapitału bankowego w Polsce i jego wpływie na suwerenność ekonomiczną.

Patrząc na strukturę aktywów, można dostrzec istotny wzrost wartości kredytów dla sektora niefinansowego. Szczególnie ważny jest tu segment małych i średnich przedsiębiorstw, gdzie wzrost wyniósł 16,1%. Wzrost ten może świadczyć o większej aktywności inwestycyjnej, ale też o potrzebie finansowania bieżącej działalności w warunkach nadal wysokich kosztów operacyjnych.

Z kolei spadek kredytów dla dużych firm może mieć kilka przyczyn:

– większa ostrożność kredytowa,
– dostęp do finansowania poprzez inne kanały (np. emisje obligacji),
– zmniejszone zapotrzebowanie inwestycyjne w warunkach globalnej niepewności.

Na rynku detalicznym dominuje stabilizacja – wzrost wartości kredytów hipotecznych i ograniczanie ekspozycji na ryzyko walutowe (spadek udziału kredytów CHF).

Zmniejszenie liczby banków (zwłaszcza spółdzielczych) wpisuje się w trend konsolidacyjny. W warunkach rosnących kosztów regulacyjnych, cyfryzacji i konkurencji efektywność operacyjna staje się kluczowa. Mniejsze podmioty coraz częściej szukają synergii i łączą siły.

Ekonomicznie – mamy tu klasyczny przypadek efektów skali, w którym większe banki są w stanie działać bardziej efektywnie kosztowo, co przekłada się na wyniki finansowe i konkurencyjność.

Z perspektywy portalu katolickiego nie sposób pominąć pytania: czy rekordowe zyski banków są etyczne? Szczególnie gdy część społeczeństwa boryka się z wysokimi ratami kredytów, inflacją czy rosnącym kosztem życia. Patrząc na wykresy widzimy, że głównym źródłem zysków były własnie odsetki od kredytów.

Tu z pomocą przychodzi nauka społeczna Kościoła, która kładzie nacisk na solidarność, sprawiedliwość i służebność instytucji wobec dobra wspólnego. Oznacza to, że sektor bankowy – choć działa w logice zysku – ma obowiązek wspierać społeczności lokalne, działać transparentnie i uczciwie wobec klientów.

Rok 2024 był dla polskich banków rekordowy – zarówno pod względem wyniku finansowego, jak i stabilności systemowej. Jednak za suchymi danymi kryją się pytania o:długoterminową zrównoważoność modelu bankowego, rolę banków w redukcji nierówności społecznych, odpowiedzialność sektora wobec etyki i dobra wspólnego.

Ostatecznie – bilans roku można uznać za pozytywny, ale w duchu odpowiedzialnej ekonomii warto przypominać, że bankowość powinna służyć nie tylko akcjonariuszom, ale i społeczeństwu. Tutaj możemy mieć poważne wątpliwości czy dobre wyniki banków mają nas naprawdę cieszyć.

Andrzej Wierny

wAkcji24.pl | Ekonomia | MOK źrodło: GUS | Komentarz: Andrzej Wierny | Ilustracja: Ideogram | 6.04.2025