Strategia salami, znana również jako „salami slicing” lub „taktyka salami”, to termin używany w kontekście politycznym i biznesowym do opisania metody osiągania celów poprzez stopniowe, często subtelne, kroki. Nazwa tej strategii pochodzi od sposobu krojenia salami na bardzo cienkie plasterki – każde działanie samo w sobie może wydawać się nieznaczne, ale w sumie prowadzi do znaczących zmian.

Na czym polega strategia salami w praktyce?

Strategia salami polega na osiąganiu dużego celu poprzez podział na mniejsze, łatwiejsze do zaakceptowania etapy. W polityce, może to oznaczać wprowadzanie kontrowersyjnych zmian prawnych lub politycznych poprzez serię małych kroków, które są mniej zauważalne i wywołują mniejszy opór społeczny. W biznesie, strategia ta może być stosowana do przejęcia konkurenta lub zwiększenia wpływów na rynku poprzez sukcesywną realizację małych projektów i inicjatyw.

Strategia salami: Przykłady zastosowania

W kontekście politycznym strategia salami może być stosowana przez rządy autorytarne, które chcą stopniowo ograniczać wolności obywatelskie. Zamiast wprowadzać drastyczne zmiany jednorazowo, co mogłoby spotkać się z masowym sprzeciwem, zmiany są wprowadzane stopniowo, co utrudnia opór społeczny.

W świecie korporacji, firma może stosować strategię salami, aby przejąć kontrolę nad konkurentem. Zamiast dokonywać jednorazowego, dużego przejęcia, firma może stopniowo wykupować akcje konkurenta lub nawiązywać współpracę w małych, stopniowych krokach, które ostatecznie prowadzą do pełnego przejęcia.

Do zalet stosowania strategii salami zaliczyć można zmniejszony opór. Podział dużego celu na mniejsze kroki może zmniejszyć opór ze strony społeczeństwa, akcjonariuszy czy konkurentów, niż w przypadku, gdyby chciano wprowadzić radykalną zmianę. Często w przypadku “strategii salami” wprowadzonym powolnie zmianom towarzyszy bierność społeczna, która wynika m. in. z przyzwyczajenia.

Na przykład w przypadku ograniczeń swobód obywatelskich tłem dla każdej kolejnej zmiany jest już inny stan prawny, do którego większość społeczeństwa już się przystosowała. To powoduje zmniejszenie oporu przeciwko kolejnym ograniczeniom, bo nie wydają się już duże i znaczące. 

Drugim atutem “strategii salami jest elastyczność. Strategia pozwala na dostosowanie się do zmieniających się warunków i ewentualnych przeszkód. Zmiany rozkładane w czasie mogą odsuwane lub przyspieszane, w zależności np. od protestów społecznych albo grup nacisku.

Strategia salami jest efektywnym narzędziem w polityce i biznesie, pozwalającym na realizację dużych celów poprzez małe, stopniowe kroki. Pomimo swoich zalet, strategia ta niesie ze sobą ryzyko etyczne i operacyjne, dlatego jej stosowanie wymaga przemyślanej strategii i umiejętności przewidywania konsekwencji poszczególnych działań.

„Strategia salami” to metoda stopniowego osiągania celów politycznych poprzez dzielenie problemu na mniejsze kawałki i realizowanie ich krok po kroku, często w sposób niezauważalny lub trudny do odparcia na każdym etapie. Żeby zauważyć działanie “strategii salami” w praktyce należy spróbować uzyskać szeroki obraz działań politycznych, które często mogą się wydawać niezwiązane ze sobą. Oto krótki przegląd różnych przestrzeni prawnych i kulturowych, które podlegają działaniom możliwym do zdefiniowania jako strategia salami, której celem jest walka z Kościołem Katolickim i wartościami chrześcijańskimi. 

Strategia salami: Edukacja i nauczanie religii

Zmniejszanie liczby godzin religii w szkołach 

Elementem strategii salami jest stopniowe ograniczanie liczby godzin lekcji religii, a także wprowadzanie alternatywnych zajęć, co może prowadzić do zmniejszenia wpływu Kościoła na młodzież. W ramach tej strategii minister Nowacka ogłosiła rozporządzenie, które już od września 2024 wprowadza niekorzystnie zmiany w nauczaniu religii. Kolejnym “plasterkiem” ma być ograniczenie lekcji religii do jednej w tygodniu od roku szkolnego 2025/26. Jednocześnie politycy koalicji rządzącej “uspokajają” opinię publiczną, że nie chodzi całkowite wyeliminowanie religii ze szkół.

Zmienianie programu nauczania

Powolne wprowadzanie zmian w programie nauczania, które mogą marginalizować treści katolickie lub promować wartości sprzeczne z nauką Kościoła. W tym miejscu pojawia się m. in. zmiana listy lektur wprowadzona przez minister Nowacką, a także nowe przedmioty, które realizują tzw. edukację seksualną.

Działania legislacyjne

Zapowiedź likwidacji Funduszu Kościelnego to kolejny element walki z Kościołem w ramach strategii salami.  Z Funduszu Kościelnego korzystają także inne wyzwania, ale utożsamiany jest wyłącznie z Kościołem Katolickim. Choć sama likwidacja wydaje się procesem radykalnym, w praktyce jest on rozciągnięty w czasie – widzimy zapowiedzi, ale nie mamy jeszcze konkretnych rozwiązań prawnych. To rodzaj testowania opinii publicznej, oswojenia jej z myślą, że fundusz zostanie odcięty, pomimo, że ma on charakter odszkodowawczy za majątki kościelne przejęte przez państwo. Celem likwidacji Funduszu jest oczywiście osłabienie finansowe Kościoła Katolickiego.

Innym pomysłem, jest próba opodatkowania kapliczek i symboli kultu religijnego. Samorządy testują już prawnie (skutecznie!) zakaz używania dzwonów przez parafie katolickie. Kolejnym krokiem będzie zakaz używania zewnętrznego nagłośnienia przez kościoły.

Kolejnym – forsowanie przez obecny rząd poszerzenia zakazu mowy nienawiści, który jest już wykorzystywany w krajach zachodnich do ograniczania nauczania Kościoła i cenzury nawet Pisma Świętego!

Kontrola mediów i narracji publicznej

Ograniczanie dostępu do mediów publicznych: Ograniczanie po 23 grudnia 2023 r.  dostępu przedstawicieli Kościoła i świeckich dziennikarzy związanych z wartościami chrześcijańskimi do mediów publicznych, co zmniejsza ich zdolność do komunikowania swoich poglądów i stanowisk w ważnych kwestiach społecznych.

Ograniczenia w przekazie religijnym: Pierwszym krokiem jest rezygnacja z transmisji mszy św. dla rybaków przez Polskie Radio. Kolejnym rezygnacja ze współpracy z Katolicką Agencją Informacyjna (KAI) przez Polskie Radio.

Kampanie medialne: Prowadzenie subtelnych (i nie tylko) kampanii medialnych, które podważają autorytet Kościoła lub przedstawiają go w negatywnym świetle w mediach publicznych i liberalno-lewicowych mających przygniatającą przewagę na rynku medialnym w Polsce. Jedna z takich kampanii była wymierzona przeciwko Biskupowi Świdnickiemu.

Uderzenie w społeczne inicjatywy i organizacje

Promowanie alternatywnych ruchów: Wspieranie i promowanie organizacji i ruchów społecznych, które oferują alternatywne wartości i programy, konkurujące z nauczaniem Kościoła.

Zmiany w polityce społecznej: Wprowadzanie zmian w polityce społecznej, które mogą być sprzeczne z nauką Kościoła, np. w kwestiach bioetycznych, aborcji, praw rodzinnych czy edukacji seksualnej. Pierwszym krokiem miała być tzw. dekryminalizacja aborcji, która w Sejmie nie uzyskała ostatecznie poparcia. Innym zapowiadanym krokiem jest wprowadzenie szybkich rozwodów i zapowiedź instytucji związków partnerskich.

Działania służby i prokuratury: Działania wobec Fundacji Profeto i księdza Michała Olszewskiego były preludium do skierowania kontroli NIK do Fundacji Lux Veritatis związanej z Radiem Maryja i Telewizją Trwam. Obecnie trwają liczne „kontrole” z zastosowaniem różnych instytucji publicznych, które są zaangażowane do prześwietlania działalności organizacji związanych z katolicyzmem i konserwatyzmem.

Wymienione wcześniej przykłady ilustrują, jak strategia salami może być stosowana do stopniowego ograniczania wpływu Kościoła katolickiego na życie społeczne, polityczne i kulturowe w Polsce. Każdy z tych kroków może wydawać się niewielki i niegroźny, ale razem mogą prowadzić do znacznego osłabienia roli Kościoła.

W “strategii salami” istotne jest przeorientowanie społeczeństwa na danym etapie zmian. Dobrym przykładem jest wniesiony do Sejmu projekt tzw. dekryminalizacji aborcji. Nie była to formalnie legalizacja aborcji, jednak znosiła ona odpowiedzialność karną za jej wykonanie. Tym samym projekt ten likwidował ochronę prawną dzieci nienarodzonych w praktyce. 

Jak wyglądają kolejne “plasterki” możemy sobie łatwo wyobrazić jeśli spojrzymy na sytuację w krajach Europy Zachodniej i w USA. W tym ostatnim kraju, rządzonym przez prezydenta katolika aktywiści pro-life trafiają do więzień, bo modlili się przed klinikami aborcyjnymi. 

Jak przeciwstawiać się “strategii salami”?

Walka z działaniami w ramach “strategii salami” jest trudna organizacyjnie, ponieważ trudna jest mobilizacja społeczna, by się nim przeciwstawić. Kiedy tylko “jeden ksiądz jest w areszcie”, tylko “jedna fundacja ma mieć kontrolę NIK”, tylko “jedna godzina religii” zostanie zlikwidowana, tylko “jeden Fundusz Kościelny” zamknięty, wiele osób przyjmuje postawę bierną. Racjonalizują problem, uznając, że nie warto walczyć o “dwie godziny religii” skoro na jednej również można przekazać prawdy wiary. Nie ma potrzeby protestować w sprawie jednego księdza, bo przecież pozostali księża są na wolności. 

Zrozumienie strategii salami i sytuacji w jakiej znalazł się Kościół w krajach, w których ją zastosowano, może pomóc w przełamaniu tej bierności i obojętności. Odpowiedzią na nią muszą być porozumienie środowisk katolickich, wspólna aktywność i modlitwa.

Wzywa do tego Biskup Świdnicki Marek Mendyk: 

„Wobec rozszerzającej się fali zła i postępującej nienawiści zwracam się do wszystkich wierzących z apelem o post i serdeczną modlitwę, aby ustały wojny zewnętrzne i wewnętrzne; wzywam do modlitwy w intencji o oddalenie od Polski demonów kłamstwa, nienawiści i zemsty – WIĘCEJ

wAkcji24.pl | Wiara | STN | Ilustracja: OpenAI | 11.08.2024