Domowy budżet nie zna sentymentów. Gdy rosną koszty życia, rachunki, wydatki na dzieci, transport czy żywność, jako pierwsze pod nóż często idą te pozycje, które nie są uznawane za „konieczne”. Właśnie dlatego hobby przegrywa z codziennością. Z badania Santander Consumer Banku wynika, że w minionym roku 45 proc. Polaków musiało przynajmniej raz zrezygnować z zakupów związanych z pasjami ze względów finansowych.

Co szczególnie niepokojące, 19 proc. respondentów deklaruje, że taka sytuacja powtarzała się wielokrotnie. To nie jest więc pojedynczy przypadek, w którym ktoś odłożył zakup książki, sprzętu sportowego, biletu na warsztaty czy akcesoriów fotograficznych. To raczej sygnał, że w wielu gospodarstwach domowych przestrzeń na rozwój osobisty i odpoczynek systematycznie się kurczy. Hobby staje się papierkiem lakmusowym kondycji finansowej: kiedy pieniędzy zaczyna brakować, pasja pierwsza słyszy „proszę czekać”. 

Najmocniej problem uderza w osoby młode. W grupie 18–29 lat z wydatków na zainteresowania musiało zrezygnować aż 62 proc. badanych. To ważny sygnał społeczny, bo właśnie w tym wieku ludzie najczęściej testują swoje możliwości, inwestują w umiejętności, budują tożsamość i szukają środowisk, w których mogą się rozwijać. Jeśli z powodów finansowych rezygnują z kursu językowego, sprzętu muzycznego, treningów, podróży czy twórczych zajęć, skutki nie ograniczają się do chwilowego rozczarowania. Mogą oznaczać odkładanie aspiracji na później, a czasem ich ciche porzucenie.

Badanie pokazuje też, że cięcia częściej dotykają rodzin z dziećmi. Wśród osób mających na utrzymaniu niepełnoletnie dzieci z wydatków na hobby rezygnowało 55 proc. respondentów, podczas gdy w gospodarstwach, w których mieszkają wyłącznie dorośli, było to 40 proc. Innymi słowy: im więcej obowiązków i stałych kosztów, tym mniejszy margines na „fanaberie”. Problem w tym, że pasja nie jest fanaberią. To często jedyna prywatna strefa człowieka po całym dniu bycia pracownikiem, rodzicem, opiekunem, kierowcą i domowym ministrem finansów.

Na pierwszy rzut oka można byłoby uznać, że z hobby rezygnują wyłącznie osoby w złej sytuacji materialnej. Dane są jednak bardziej złożone. Wśród respondentów, którzy źle oceniają swój budżet, takie ograniczenia deklaruje 63 proc. To wynik przewidywalny, choć nadal wysoki. Zaskakuje natomiast fakt, że z zakupów związanych z zainteresowaniami rezygnuje także 33 proc. osób oceniających swoją sytuację finansową jako dobrą. To pokazuje, że presja kosztowa nie dotyczy wyłącznie tych, którzy już znaleźli się pod kreską. Dotyka również ludzi, którzy formalnie „dają sobie radę”, ale zaczynają ostrożniej podejmować decyzje. W ich przypadku nie chodzi zawsze o brak pieniędzy tu i teraz, lecz o niepewność: czy za miesiąc nie pojawi się większy rachunek, naprawa auta, wyższa rata, potrzeby dziecka, leczenie albo inny wydatek z kategorii „niespodzianka, ale z gatunku tych niemiłych”. W takiej atmosferze nawet drobna przyjemność zaczyna wyglądać jak ryzyko.

To bardzo polski paradoks: człowiek pracuje, zarabia, bilans jakoś się spina, ale na koniec i tak zastanawia się, czy może kupić coś dla siebie bez wyrzutów sumienia.

Badanie Santander Consumer Banku pokazuje również, że Polacy nie tylko rezygnują, ale czasem szukają sposobu, by jednak nie przegapić okazji. W 2025 roku 24 proc. ankietowanych co najmniej raz sięgnęło po kredyt, raty lub płatności odroczone, aby skorzystać z promocji, wyjazdu last minute albo innej szansy związanej z realizacją planów. To zjawisko można czytać dwojako. Z jednej strony świadczy o tym, że potrzeba rozwoju, odpoczynku i spełniania marzeń jest silna. Z drugiej strony pokazuje, jak cienka bywa granica między rozsądnym zarządzaniem wydatkiem a finansowaniem emocji.

Raty czy płatności odroczone nie są z definicji złe, ale wymagają chłodnej kalkulacji. Szczególnie gdy chodzi o wydatki, które nie są konieczne, choć mogą być ważne dla jakości życia. Pasja ma dawać wolność, a nie poczucie, że kolejne miesiące będą sponsorowane przez wczorajszą spontaniczność.

Ciekawym elementem badania jest rosnąca rola technologii. Już 49 proc. ankietowanych deklaruje, że w spełnianiu marzeń — takich jak podróże, kursy czy zakup sprzętu — korzysta z narzędzi cyfrowych. Najczęściej robią to trzydziestolatkowie, wśród których odsetek sięga 62 proc.; najrzadziej seniorzy, choć także w tej grupie z aplikacji, planerów czy sztucznej inteligencji korzysta 36 proc. badanych. Narzędzia cyfrowe służą przede wszystkim do porównywania ofert — wskazuje na to 57 proc. użytkowników. Połowa szuka dzięki nim pomysłów i inspiracji, 25 proc. układa strategię realizacji celu, 23 proc. zarządza budżetem i kosztami, a 19 proc. kontroluje wydatki oraz oszczędności.

Technologia może pomóc znaleźć tańszy bilet, lepszą promocję, używany sprzęt albo sensowniejszy harmonogram oszczędzania. Nie zmienia jednak sedna sprawy. Jeśli prawie połowa społeczeństwa rezygnuje z pasji ze względów finansowych, to mamy do czynienia nie tylko z problemem indywidualnych wyborów, lecz także z sygnałem o stanie domowych budżetów. Hobby nie jest dodatkiem do życia. Często jest tym, dzięki czemu życie nie zamienia się wyłącznie w arkusz kalkulacyjny z kolumną „koszty”.

wAkcji24.pl | Ekonomia | NNW | Źródło: Santander | Ilustracja: Gemini |7.06.2026