Nowy Jork, miasto znane na całym świecie jako centrum kulturalne, finansowe i gospodarcze, obchodzi w tym roku swoje 400-lecie. Z okazji tego jubileuszu warto przyjrzeć się nie tylko historii miasta, ale także jednemu z jego najbardziej rozpoznawalnych symboli religijnych i architektonicznych – Katedrze Św. Patryka. Społeczność katolicka Nowego Jorku odgrywała i nadal odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu charakteru miasta.

Nowy Jork – Historia

Nowy Jork społeczność katolicka

New Amsterdam/ źródło: Johannes Vingboons – Geheugen van Nederland (Memory of The Netherlands), Selections from the Map Collections http://international.loc.gov/cgi-bin/query/r?intldl/awkbbib:@field(DOCID+@lit(awkb012367)), Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=238390

Pierwsi Europejczycy, którzy osiedlili się na terenach dzisiejszego Nowego Jorku, byli Holendrami, którzy założyli osadę Nowy Amsterdam w 1624 roku. W 1664 roku Anglicy przejęli kontrolę nad osadą, zmieniając jej nazwę na Nowy Jork na cześć księcia Yorku. Miasto rosło i rozwijało się dynamicznie, stając się jednym z najważniejszych portów i ośrodków handlowych w Nowym Świecie.

W XIX wieku Nowy Jork stał się bramą do Ameryki dla milionów imigrantów, którzy przybywali do USA w poszukiwaniu lepszego życia. Wśród nich byli liczni katolicy z Irlandii, Włoch, Niemiec i Polski, którzy wnieśli znaczący wkład w rozwój miasta. Wzrost populacji katolickiej wpłynął na powstanie licznych parafii, szkół i instytucji charytatywnych, które stały się integralną częścią miejskiego krajobrazu.

Nowy Jork i Katedra Św. Patryka: Historia i architektura

Katedra Św. Patryka, położona w sercu Manhattanu przy Piątej Alei, jest jednym z najważniejszych symboli katolickich w Nowym Jorku. Jej budowa rozpoczęła się w 1858 roku, a zakończyła w 1878 roku, co uczyniło ją jednym z najwcześniejszych przykładów neogotyckiej architektury w USA.

Historia

Nowy Jork

Źródło: alvaroreguly – https://www.flickr.com/photos/alvaroreguly/28309788429/, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=113008395

Pierwsza parafia św. Patryka została założona w 1809 roku, a jej siedziba znajdowała się na dzisiejszym Starym Cmentarzu Katedralnym przy ulicy Mulberry. Z biegiem czasu, wraz z rosnącą liczbą wiernych, potrzebna była większa katedra. Arcybiskup John Hughes zainicjował budowę nowej katedry na Manhattanie, chcąc stworzyć monumentalny kościół, który odzwierciedlałby znaczenie katolików w Nowym Jorku.

Budowa katedry była przedsięwzięciem na ogromną skalę, zarówno pod względem finansowym, jak i logistycznym. Prace budowlane były kilkakrotnie przerywane, między innymi z powodu wojny secesyjnej, ale dzięki determinacji i wsparciu katolickiej społeczności, katedra została ukończona i poświęcona w 1879 roku.

Historia wielkiej katedry Nowego Jorku odzwierciedla historię samego miasta. Stworzona, aby potwierdzić wzrastającą swobodę religijną i tolerancję, Katedra św. Patryka została zbudowana w duchu demokratycznym, finansowana nie tylko przez wkład tysięcy biednych imigrantów, ale także przez hojność 103 prominentnych obywateli, którzy zadeklarowali po 1000 dolarów każdy. Katedra św. Patryka dowodzi maksymy, że żadna generacja nie buduje katedry. Jest to raczej rodzaj nieustannej rozmowy łączącej pokolenia przeszłe, obecne i przyszłe. Kamień węgielny Katedry św. Patryka został położony w 1858 roku, a jej drzwi otwarto w 1879 roku. Ponad 160 lat temu arcybiskup John Hughes ogłosił swoje inspirujące ambicje budowy „nowej” Katedry św. Patryka.

Podczas ceremonii w Starej Katedrze św. Patryka, arcybiskup Hughes zaproponował „dla chwały Wszechmogącego Boga, dla honoru Błogosławionej i Niepokalanej Dziewicy, dla wywyższenia Świętej Matki Kościoła, dla godności naszego starożytnego i chwalebnego imienia katolickiego, wzniesienie Katedry w mieście Nowy Jork, która może być godna naszych rosnących liczb, inteligencji i bogactwa jako społeczności religijnej, a w każdym razie godna jako publiczny zabytek architektoniczny, obecnych i przyszłych koron tej metropolii kontynentu amerykańskiego.”

Wyśmiewana jako „szaleństwo Hughesa”, gdyż proponowane miejsce, niemal na odludziu, było uważane za zbyt dalekie poza miastem, arcybiskup Hughes jednakże trwał w swojej śmiałej wizji budowy najpiękniejszej gotyckiej katedry w Nowym Świecie, w miejscu, które według niego miało pewnego dnia stać się „sercem miasta”. Ani rozlew krwi podczas Wojny Secesyjnej, ani wynikający z niej brak siły roboczej lub funduszy nie mogły powstrzymać ostatecznego spełnienia marzenia Hughesa i śmiałego planu architekta, Jamesa Renwicka. – https://www.saintpatrickscathedral.org/history-heritage (tłumaczenie)

Architektura

Nowy Jork społeczność katolicka

Źródło: Steve Kelley – originally posted to Flickr as midnight mass, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5774295

Katedra Św. Patryka została zaprojektowana przez Jamesa Renwicka Jr., znanego amerykańskiego architekta specjalizującego się w stylu neogotyckim. Budowla charakteryzuje się smukłymi wieżami, które wznoszą się na wysokość 100 metrów, oraz imponującą fasadą z białego marmuru. Wnętrze katedry zachwyca bogactwem detali architektonicznych, w tym witrażami, rzeźbami i freskami. Kaplica Najświętszego Sakramentu, mieszcząca się w katedrze, jest miejscem cichej modlitwy i adoracji, a organy, zainstalowane w 1930 roku, są jednym z największych instrumentów tego typu w kraju. Katedra przeszła liczne renowacje, z najnowszą zakończoną w 2015 roku, która miała na celu zachowanie i odnowienie tej historycznej budowli. Dziś Katedra Św. Patryka jest nie tylko miejscem kultu religijnego, ale także atrakcją turystyczną odwiedzaną przez miliony ludzi z całego świata.

Zwiedzanie katedry św. Patryka jest darmowe. Możliwe jest też płatne zwiedzanie z przewodnikiem oraz audioprzewodnikiem.

Społeczność katolicka Nowego Jorku

Nowy Jork społeczność katolicka

Źródło: Diliff – Praca własna, CC BY 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=829894

Katolicy w Nowym Jorku zawsze odgrywali kluczową rolę w życiu miasta. W XIX wieku irlandzcy imigranci, uciekając przed głodem i prześladowaniami, osiedlali się w Nowym Jorku, tworząc silne i zjednoczone społeczności. W ślad za nimi przybywali Włosi, Niemcy i Polacy, wzbogacając religijny i kulturalny krajobraz miasta.

Katolicka społeczność Nowego Jorku od samego początku kładła duży nacisk na edukację i opiekę społeczną. Zakładano liczne szkoły parafialne, które oferowały wysokiej jakości edukację dla dzieci z różnych środowisk. Pierwsza szkoła katolicka w Nowym Jorku, założona przez Elżbietę Annę Seton na początku XIX wieku, stała się wzorem dla wielu innych placówek.

Zakony katolickie, takie jak Siostry Miłosierdzia i Franciszkanie, odgrywały kluczową rolę w prowadzeniu szkół, szpitali i sierocińców. Św. Jan Nepomucen Neumann, redemptorysta i biskup Filadelfii, również miał znaczący wpływ na rozwój katolickiego szkolnictwa w USA.

Społeczność katolicka Nowego Jorku- Polskie parafie

Polska grupa etniczna w USA nie różniła się od Irlandczyków, Niemców, Włochów czy Słowaków. Wszyscy ci imigranci, wyrwani z rodzinnych stron, rozpoczynali życie w Nowym Świecie od zakładania własnych parafii i budowania swoich kościołów. Kościół stanowił centrum życia społecznego, zapewniając kontakt z rodakami i poczucie bezpieczeństwa w nowym, często trudnym środowisku. Polski kapłan pełnił wiele ról – był duchowym przewodnikiem, spowiednikiem, nauczycielem, terapeutą, powiernikiem, liderem patriotycznym, organizatorem życia społecznego i kulturalnego. Znając język angielski, pomagał także w codziennych sprawach.

Polskie kościoły

W metropolii nowojorskiej istniało 19 polskich kościołów i parafii rzymskokatolickich. Niektóre z tych kościołów zostały zburzone, a inne straciły swój pierwotny charakter. Większość polskich parafii w Nowym Jorku powstała pod koniec XIX i na początku XX wieku. Najstarszą z nich jest parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika na Manhattanie, założona w 1872 roku. Pierwszy drewniany kościół zbudowano w 1875 roku przy ulicy Henry 318, a trzy lata później przeniesiono się do większego budynku przy ulicy Stanton 47. W 1901 roku powstał nowy kościół przy 7 Ulicy, który służy Polakom do dziś. Parafia jest w 90% polska, a pozostałe 10% stanowią Włosi, Irlandczycy, Ukraińcy, Hindusi, Chińczycy i ludność hiszpańskojęzyczna, którzy gorliwie ją wspierają.

Społeczność katolicka- Współczesność

Dziś społeczność katolicka Nowego Jorku liczy miliony wiernych, którzy uczestniczą w życiu religijnym miasta poprzez setki parafii, szkół i organizacji charytatywnych. Archidiecezja Nowego Jorku, jedna z największych i najbardziej wpływowych w USA, zarządza licznymi instytucjami religijnymi i społecznymi. Katolickie szkoły w Nowym Jorku nadal oferują wysokiej jakości edukację, choć liczba placówek i uczniów spadła w porównaniu do lat 70. XX wieku. Obecnie w mieście działa około 200 katolickich szkół podstawowych i średnich, które edukują dziesiątki tysięcy uczniów. Katolickie organizacje charytatywne, takie jak Catholic Charities of New York, odgrywają kluczową rolę w niesieniu pomocy potrzebującym, oferując wsparcie w zakresie żywności, schronienia, edukacji i opieki zdrowotnej. Wspólnota katolicka angażuje się także w liczne inicjatywy społeczne, promując sprawiedliwość społeczną i dialog międzyreligijny.

Nowy Jork, świętujący w tym roku swoje 400-lecie, jest miastem o bogatej historii i zróżnicowanej społeczności. Katedra Św. Patryka, jako jedno z najważniejszych miejsc kultu i symbol katolickiej obecności w mieście, odgrywa kluczową rolę w życiu religijnym i kulturalnym. Społeczność katolicka, która przez wieki przyczyniała się do rozwoju miasta, nadal aktywnie uczestniczy w jego kształtowaniu, oferując wsparcie edukacyjne, społeczne i duchowe. Obchody 400-lecia Nowego Jorku są okazją do refleksji nad bogatym dziedzictwem miasta i jego różnorodnymi społecznościami, w tym także katolicką.

wAkcji24.pl | Podróże | Maria Nicińska | 9.07.2024

Po zamachu: Donald Trump wskazał – wiceprezydentem USA może zostać katolik

Donald Trump po zamachu na swoje życie wskazał, że katolik J. D. Vance jest jego kandydatem na stanowisko wiceprezydenta USA. Jakie poglądy ma ten młody polityk?

Made in USA: Katolicy w USA

Katolicy w USA mają długą i złożoną historię, sięgającą pierwszych europejskich kolonizatorów. Pierwsza znana katolicka msza w USA odbyła się w 1526 roku, kiedy hiszpańscy osadnicy przybyli do dzisiejszej Karoliny Południowej. Jednak to dopiero w XVII wieku katolicyzm zaczął się szerzej rozwijać, głównie dzięki francuskim i hiszpańskim misjonarzom. Jak dziś wygląda katolicyzm w USA?

Niszczone kościoły na zdjęciach – Górski Karabach w obiektywie. Wstrzasająca wystawa w Warszawie

Od 26 czerwca w Auli Spadochronowej na II piętrze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie można podziwiać wystawę fotografii „Górski Karabach (Arcach) – dziedzictwo w niebezpieczeństwie”. To wyjątkowe wydarzenie prezentuje prace autorstwa Vahe Gabrielyana i innych...

Koniec kina: Czy wchodzimy w erę bez dużych ekranów?

Kina, od dziesięcioleci będące głównym źródłem rozrywki dla milionów ludzi na całym świecie, stają dziś przed nie lada wyzwaniem. Czy to możliwe, że czas tradycyjnych kin dobiega końca? W dobie pandemii COVID-19 i gwałtownego rozwoju platform streamingowych, przyszłość kin wydaje się niepewna. Trzeba zadać sobie dzisiaj pytanie: czy koniec kina jest bliski?

Matt Walsh – najgłośniejszy katolik USA?

Matt Walsh jest jedną z głównych twarzy amerykańskiego The Daily Wire. Jest wyjątkową osobą w sferze komentarzy polityczno-kulturowych ze względu na swoje wyznanie. Walsh jest amerykańskim katolikiem i jego wiara ma duży wpływ zarówno na jego poglądy jak i działania.

Celebryci katolicy – które gwiazdy są dalej katolikami, a które już nie?

wAkcji24.pl : Celebryci katolicy? Życie gwiazd jest bez przerw skrupulatnie obserwowane przez media na całym świecie. Znamy szczegóły dotyczące ich edukacji, diety czy życia miłosnego, ale rzadko zwracamy uwagę na ich wiarę i przekonania religijne. Wbrew pozorom, wielu znanych celebrytów zostało wychowanych w duchu katolickim.

Kościół w kinie: Zakonnice-demony i księża pedofile. Jak pokazuje się Kościół Katolicki w filmach

wAkcji24.pl | Kościół w kinie – jak filmy kształtują nasze postrzeganie Kościoła Katolickiego, od mrocznych egzorcyzmów po skandale i tajemnice…? Kościół niestety jest pod stałym ostrzałem. Ma to miejsce przede wszystkim w telewizji i oraz w internecie. Jak jednak wygląda sytuacja na ekranie kina? Czy Kościół jest lepiej przedstawiany w filmach niż w mediach?

Raport: Prześladowania religijne na świecie w 2023 r. Jest coraz bardziej niebezpiecznie

wAkcji24.pl: Prześladowania religijne na całym świecie są tylko częściowo wynikiem narastającego autorytaryzmu, jak wynika z ostatniego corocznego raportu U.S. Commission on International Religious Freedom (USCIRF). Raport ten, opublikowany w maju 2024 roku, pokazuje, że kwestie wolności religijnej dotyczą nie tylko krajów rządzonych przez reżimy autorytarne. Przykładem jest aresztowanie katolickiej kobiety w Anglii za jej cichą modlitwę przed kliniką aborcyjną.

USA: Katolickie media szybko rosną

wAkcji24.pl: Katolickie media w Stanach Zjednoczonych odnotowują znaczące wzrosty. Szczególnie szybko rozwija się audytorium katolickich treści wideo które ogląda prawie połowa amerykańskich katolików, a niema jedna trzecia słucha religijnych audycji i podcastów. Szybko rośnie również rynek katolickiej książki elektronicznej.

Ojciec Justin – katolicka sztuczna inteligencja. Bunt wirtualnego księdza?

wAkcji24.pl Wiara | Katolicka grupa „Catholic Answers” wypuściła do użytku sztuczną inteligencję-księdza którego nazwali „Ojciec Justin”. „Ojciec Justin” został jednak odesłany w komputerowe zaświaty po serii dziwnych odpowiedzi… Katolicka Sztuczna Inteligencja...

Głośna konwersja – Candace Owens przechodzi na katolicyzm

wAkcji24.pl | Candace Owens jest znaną komentatorką polityczną ze Stanów Zjednoczonych o konserwatywnych poglądach. Ogłosiła wiadomość o przejściu na katolicyzm w mediach społecznościowych pod koniec kwietnia. Konwersję określiła jako „decyzję by wrócić do domu”....

„Diuna Część Druga” – wraca ambitny Hollywood?

wAkcji24.pl Kultura | „Diuna Część Druga” to kolejny w ostatnich miesiącach triumf wielkiej ambitnej kinematografii. Jak interpretować sukces tej produkcji i jaki ma ona znaczenie dla przyszłości kina?   Perfekcjonizm i ambicje Denisa Villeneuve Denis Villeneuve,...