Jeszcze niedawno Polacy byli narodem, który coraz chętniej odkładał pieniądze na przyszłość. Niestety, najnowsze dane wskazują na dramatyczny spadek liczby osób deklarujących posiadanie oszczędności. Według raportu Tavex 2025, w 2024 roku tylko 57% Polaków przyznało, że udało im się odłożyć jakiekolwiek środki. Rok wcześniej było to aż 72%! Co gorsza, tylko połowa tych, którzy oszczędzają, podejmuje próbę pomnażania swoich pieniędzy.

To niepokojący sygnał, który powinien skłonić do refleksji zarówno ekonomistów, jak i polityków. Czy Polacy nie chcą, czy po prostu nie mogą już oszczędzać? A jeśli nie mogą, to kto ponosi za to odpowiedzialność?

Szczególnie uderzający jest spadek liczby oszczędzających wśród młodych Polaków (18-24 lata). Jeszcze dwa lata temu ta grupa wiekowa była liderem oszczędzania, a dziś odnotowała drastyczny spadek – aż o 25 punktów procentowych. Choć nadal są najbardziej oszczędną grupą (72%), to wyraźnie widać, że to właśnie młodzi najbardziej odczuwają skutki pogarszającej się sytuacji gospodarczej.

W innych grupach wiekowych także odnotowano spadki. W grupie 25-34 lata odsetek oszczędzających spadł z 82% do 68%. Jeszcze większe straty widać wśród 35-44-latków (spadek do 63%) oraz 45-54-latków (61%). Osoby powyżej 55. roku życia od dawna miały niższy odsetek oszczędzających, ale nawet tu sytuacja się pogorszyła – obecnie oszczędza jedynie 44-47% z nich.

Głównym problemem pozostają zbyt niskie zarobki – aż 30% respondentów wskazało, że po prostu nie ma z czego odkładać. To jednak nie jedyny czynnik. W 2023 roku Polacy za największego „wroga” oszczędzania uznawali inflację (39% wskazań). W 2024 roku odsetek ten spadł do 28%, co jednak nie oznacza, że problem został rozwiązany. Wzrost cen nadal drenuje domowe budżety, a wyższe koszty życia zmuszają Polaków do przeznaczania całych dochodów na bieżące potrzeby.

Innym powodem jest zbyt duża liczba wydatków – na to wskazało 12% badanych. Kolejne 9% przyznało, że ich dochody spadły, co uniemożliwia odkładanie pieniędzy. Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden niepokojący trend: rośnie liczba osób, które deklarują brak potrzeby oszczędzania – z 1% do 4%. To może świadczyć zarówno o pesymizmie co do przyszłości, jak i o niskiej świadomości finansowej.

Konsekwencje takiego stanu rzeczy mogą być poważne. Brak oszczędności w skali społecznej prowadzi do większej zależności od kredytów konsumpcyjnych, co może skończyć się spiralą zadłużenia. Osoby, które nie mają finansowej poduszki bezpieczeństwa, w razie kryzysu zmuszone są pożyczać pieniądze na podstawowe potrzeby.

Ponadto, oszczędności stanowią fundament inwestycji – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i w skali całej gospodarki. Jeśli coraz mniej osób odkłada pieniądze, to także mniej osób inwestuje, co negatywnie wpływa na rozwój przedsiębiorczości i wzrost gospodarczy.

Spośród tych, którzy oszczędzają, tylko 42% decyduje się na inwestowanie zgromadzonych środków. To oznacza, że niemal 60% oszczędzających trzyma swoje pieniądze bez próby ich pomnożenia. Przyczyną może być niepewność gospodarcza i polityczna, która sprawia, że wielu Polaków woli zachować ostrożność.

W 2024 roku najczęściej wybieranymi formami inwestycji były:

• lokaty bankowe (40%),
• fundusze inwestycyjne (18%),
• obligacje skarbowe (15%),
• złoto (13%),
• nieruchomości (13%),
• kryptowaluty (12%).

Ciekawe jest to, że choć nieruchomości uznaje za atrakcyjną inwestycję aż 33% Polaków, to faktycznie inwestuje w nie tylko 13%. Podobnie jest ze złotem – jako dobrą inwestycję postrzega je 25% badanych, ale lokuje w nim pieniądze jedynie 13%. To pokazuje, że brak edukacji finansowej i strach przed ryzykiem powstrzymują wielu ludzi przed podejmowaniem decyzji inwestycyjnych.

Czy jest sposób na odwrócenie trendu?

Eksperci podkreślają, że odbudowa poziomu oszczędności w Polsce wymaga działań na kilku poziomach. Kluczowe jest podniesienie płac i ograniczenie inflacji, aby Polacy mieli realną możliwość odkładania pieniędzy. Konieczna jest również edukacja finansowa – wielu Polaków wciąż nie wie, jak skutecznie zarządzać swoimi pieniędzmi, a to prowadzi do nieoptymalnych decyzji finansowych.

Stabilność finansowa Polaków to nie tylko kwestia indywidualna, ale i kluczowy element odporności gospodarki na kryzysy. Jeśli rząd chce, by Polacy oszczędzali więcej, powinien stworzyć warunki do tego, by było ich na to stać.

wAkcji24.pl | Ekonomia | MOK źrodło: Filary Biznesu| Komentarz: Andrzej Wierny |Ilustracja: Ideogram| 1.02.2025